Επιλογή με νου. Magenta παντού! Ο Σεπτέμβρης ξεκίνησε δυναμικά από τις τηλεπικοινωνίες, με την εμπορική μάρκα του Ομίλου ΟΤΕ να εξελίσσεται από Cosmote Telekom σε Telekom. Μια αναμενόμενη κίνηση, που συνδέεται με μεγαλύτερη αξιοποίηση τεχνολογιών, διεθνών συνεργασιών και οικονομιών κλίμακας του ομίλου ◆ Το διεθνές brand φέρνει βάρος και προσδοκίες. Για τον συνδρομητή, βέβαια, η αξία του φαίνεται και θα φανεί στις υπηρεσίες, στην εξυπηρέτηση και στην καθημερινή εμπειρία. Εκεί κερδίζεται η πιο ουσιαστική αναγνωρισιμότητα! ◆ Στο ίδιο πεδίο, η business as usual Nova ανεβάζει έσοδα και επενδύσεις, με το FTTH στο 30% της βάσης της. Οι οπτικές ίνες παραμένουν επένδυση με ουσία και διάρκεια. Κάθε σύνδεση που περνά σε fiber δίνει περιεχόμενο στον ανταγωνισμό και ανεβάζει τις απαιτήσεις για όλους.
Η συνδεσιμότητα κοιτά και ψηλότερα, καθώς η κβαντικά ασφαλής δορυφορική σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου ολοκληρώθηκε με συνολική διαδρομή δεδομένων περίπου 72.000 χιλιομέτρων. Η Sparkle και η Hellas Sat έφεραν το Quantum Safe Interconnect σε ζωντανή δορυφορική γραμμή, από τη Μεταμόρφωση έως την Κύπρο, με στόχο την προστασία απέναντι στην πρακτική «αποθήκευση τώρα, αποκρυπτογράφηση αργότερα». Η ασφάλεια χρειάζεται προετοιμασία πριν… λήξει η σημερινή προστασία. Χρειάζεται να επισημάνουμε ότι ο Χριστόδουλος ήταν από τους πρώτους που μίλησε για κβαντική τεχνολογία στην Ελλάδα. Και δεν έμεινε εκεί. Το έκανε πράξη! ◆ Πέρα από τις συνδέσεις, μετρά και όσα χτίζουμε πάνω τους. Η δημόσια συνεισφορά σε ανοιχτό κώδικα εμφανίζει, σύμφωνα με την έκθεση «The State of Public Code», ισχυρότερη συσχέτιση με την ψηφιακή ετοιμότητα μιας χώρας από ό,τι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Η συσχέτιση προσφέρει τροφή για σκέψη: μαζί με τους προϋπολογισμούς, αξίζει να κοιτάμε πόση γνώση μοιράζεται και επαναχρησιμοποιείται. Open minds, open source!
Τα data centers (ανα)ζητούν ρεύμα και εμπιστοσύνη!
Από τα δίκτυα περνάμε στις υποδομές της νέας υπολογιστικής οικονομίας. Τα data centers και η κοινωνική αποδοχή τους φέρνουν μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: το 66% στηρίζει την κατασκευή τους, αλλά το 78% δυσπιστεί για τη διαχείρισή τους προς όφελος των πολιτών. Η έρευνα της Ierax Analytix καταγράφει θετική στάση με προϋποθέσεις, καθώς ενέργεια και νερό αποτελούν τις βασικές ανησυχίες. Το μήνυμα προς τους επενδυτές χωρά σε μία φράση: μαζί με τα κεφάλαια, θέλουμε και συγκεκριμένο σχεδιασμό για αυτά τα ζητήματα ◆ Το περιβαλλοντικό κόστος γίνεται πιο ορατό καθώς οι υποδομές AI αυξάνουν το κλιματικό αποτύπωμα των ψηφιακών εταιρειών. Οι εκπομπές των μεγάλων παρόχων AI και cloud το 2024 βρέθηκαν στο 192%-239% των επιπέδων του 2020. Η υπολογιστική ισχύς έχει απαιτήσεις που αποτυπώνονται στους περιβαλλοντικούς απολογισμούς. Οι κλιματικές δεσμεύσεις χρειάζονται σχέδιο που να αντέχει και στην αύξηση της ζήτησης. Βέβαια, από την άλλη, όποιος έχει σχέδιο, έχει και επενδύσεις! Για την ακρίβεια, η εξίσωση είναι Γεωπολιτική θέση + Υποδομές = Επενδύσεις
Στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ πιέζει για τα data centers και συνδέει τις τοπικές αντιδράσεις με τον ανταγωνισμό απέναντι στην Κίνα. Οι κοινότητες, όμως, κοιτούν τους λογαριασμούς ρεύματος, την πίεση στους υδάτινους πόρους και τον θόρυβο… Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έθεσε ως προϋπόθεση την επιστροφή ενέργειας στο δίκτυο από όσους χτίζουν data centers. Η γεωπολιτική εξηγεί τη βιασύνη. Η καθημερινότητα των κατοίκων θα κρίνει πόση συναίνεση μπορεί να συγκεντρώσει κάθε έργο – να το θυμηθείτε αυτό ◆ Στην ευρύτερη κλιματική εικόνα, η κορύφωση της υπερθέρμανσης στους 1,8°C, ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο του UNEP, μετακινεί τη συζήτηση στη μείωση της διάρκειας και της έντασης της υπέρβασης. Οι υφιστάμενες κυβερνητικές πολιτικές μπορούν να οδηγήσουν σε άνοδο 2,6°C έως το 2100. Όσο καθυστερούν οι αποφάσεις, τόσο ακριβότερος γίνεται ο λογαριασμός της προσαρμογής.
Η AI επιταχύνει και οι κανόνες δοκιμάζονται!
Πίσω από τη ζήτηση για υπολογιστική ισχύ βρίσκεται μια αγορά που αλλάζει συνεχώς. Τα κινεζικά μοντέλα AI κερδίζουν έδαφος στις λύσεις χαμηλού κόστους, με τη Juniper Research να σημειώνει ότι τα open-weight μοντέλα περιορίζουν το χάσμα με τα κορυφαία μοντέλα με κλάσμα του κόστους και μπορούν να λειτουργούν τοπικά σε καταναλωτικό hardware. Τα δυτικά labs διατηρούν προβάδισμα στις απαιτητικές εργασίες, αλλά οι περισσότερες επιλογές κάνουν αναπόφευκτη την ερώτηση του πελάτη: πόση επιπλέον απόδοση αγοράζω με τα επιπλέον χρήματα; ◆ Σε επίπεδο πολιτικής, το G20 στηρίζει ευέλικτους κανόνες για την ΤΝ, με τις Carolina Principles να προκρίνουν ρυθμίσεις ανά τομέα και στενότερη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα. Η ευελιξία μπορεί να βοηθήσει την εφαρμογή. Χρειάζονται, παράλληλα, καθαρές απαντήσεις για το ποιος ελέγχει, ποιος αποφασίζει και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά.
Σε αυτό το πλαίσιο, η OpenAI παρουσιάζει το Astra ως αφετηρία της εποχής AGI, προβάλλοντας δυνατότητες στην έρευνα, στα μαθηματικά και στην υγεία. Η ίδια εταιρεία κατατάσσει το μοντέλο σε «κρίσιμο» επίπεδο κυβερνοασφάλειας, ενώ μέρος της εκπαίδευσής του είχε διακοπεί έπειτα από περιστατικό ασφάλειας και αποτυχία ευθυγράμμισης. Όσο μεγαλώνει η υπόσχεση, μεγαλώνει και η απαίτηση για τεκμηρίωση των δικλίδων ασφαλείας ◆ Στο ευρύτερο χρηματοπιστωτικό πεδίο, το FSB προειδοποιεί για τα frontier AI μοντέλα. Οι προηγμένες δυνατότητές τους μπορούν να μεταβάλουν την ταχύτητα, την κλίμακα και το κόστος των κυβερνοαπειλών, με συνέπειες για την εμπιστοσύνη στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι κοινές υποδομές και οι κοινοί πάροχοι προσφέρουν οικονομίες κλίμακας, αλλά μπορούν να μεταφέρουν και τον κίνδυνο σε πολλούς ταυτόχρονα. Η διαχείριση αυτής της εξάρτησης αξίζει θέση στην ατζέντα κάθε διοίκησης.
Η τεχνολογία προχωρά, οι δεξιότητες επείγουν!
Στην Ελλάδα, οι δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης έφτασαν τα €3,62 δισ. το 2024, με αύξηση 7,6%, ενώ το συνολικό προσωπικό μειώθηκε κατά 5,7%. Οι επιχειρήσεις κάλυψαν το 54,8% του συνόλου και η Αττική συγκέντρωσε το 54,7% των δαπανών. Η άνοδος της χρηματοδότησης έχει αξία. Η αντίθετη πορεία του προσωπικού χρειάζεται τη δική της εξήγηση, πέρα από τον πανηγυρισμό για το ποσό ◆ Στην ίδια συζήτηση, η ποιότητα της εκπαίδευσης επηρεάζει την παραγωγικότητα. Η Ελλάδα είχε μέση συμμετοχή 55,7% των 20χρονων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση την περίοδο 2013-2024, έναντι 33,1% στην ΕΕ, αλλά το 2023 οι φοιτητές πέρα από τα κανονικά εξάμηνα έφτασαν τους 447.100. Η αντιστοίχιση δεξιοτήτων με την αγορά εργασίας βρέθηκε το 2024 στη δεύτερη χαμηλότερη θέση μεταξύ 31 χωρών. Η μεγάλη συμμετοχή χρειάζεται συνέχεια στην ολοκλήρωση των σπουδών και στην επαγγελματική διαδρομή, όχι μόνο στην κορνίζα.
Στη βιομηχανία, η περιορισμένη ενημέρωση απομακρύνει τους νέους, παρότι το 66,3% αγνοούσε ότι οι αμοιβές μπορεί να υπερβαίνουν εκείνες αντίστοιχων θέσεων γραφείου και το 72,8% θα εξέταζε αλλαγή καριέρας με καλύτερες αποδοχές και σταθερότητα. Υπάρχει, επομένως, περιθώριο για πιο ουσιαστική ενημέρωση, με συγκεκριμένες θέσεις, αμοιβές και προοπτικές εξέλιξης. Η εικόνα ενός κλάδου αλλάζει ευκολότερα όταν ο υποψήφιος βλέπει τι μπορεί να κερδίσει ◆ Στην πληροφορική, η Quest καταγράφει διψήφια ανάπτυξη, με το ανεκτέλεστο να ξεπερνά τα €650 εκατ. Το μέγεθος δείχνει το βάθος της ζήτησης για έργα ψηφιακού μετασχηματισμού και στρέφει την προσοχή στην εκτέλεσή τους. Οι συμβάσεις γεμίζουν το ανεκτέλεστο. Οι ομάδες, η τεχνογνωσία και η συνέπεια στις παραδόσεις το μετατρέπουν σε αποτέλεσμα.
Η προετοιμασία για αυτή την αγορά αρχίζει από το σχολείο, όπου η Νέα Υόρκη περιορίζει την χρήση της AI για 600.000 μαθητές για ένα έτος, μέχρι την είσοδο στο λύκειο. Οι εκπαιδευτικοί διατηρούν τη δυνατότητα χρήσης εργαλείων για την προετοιμασία μαθημάτων, ενώ προβλέπονται δύο μαθήματα ψηφιακού γραμματισμού AI κάθε χρόνο. Ο δήμαρχος Zohran Mamdani έδωσε έμφαση στους δασκάλους και στην ανθρώπινη σύνδεση. Η προσωρινή παύση θα έχει μεγαλύτερη αξία αν αξιοποιηθεί για σαφείς παιδαγωγικούς στόχους και ουσιαστική εξοικείωση με τα εργαλεία, όχι για δαιμονοποίηση των νέων τεχνολογιών ◆ Στην εργασία, οι εργαζόμενοι συνδέουν την AI με ανασφάλεια, burnout και απολύσεις. Στις αρνητικές αξιολογήσεις, οι αναφορές σε burnout ή εργασιακή ανασφάλεια εμφανίζονται 3,7 φορές συχνότερα και σε απολύσεις έξι φορές συχνότερα. Τα ευρήματα αποτυπώνουν ανησυχίες που οι διοικήσεις χρειάζεται να ακούσουν. Η εκπαίδευση, οι σαφείς ρόλοι και η ειλικρινής ενημέρωση αποτελούν μέρος της εισαγωγής της AI, μαζί με την αγορά των αδειών χρήσης.
Ανάπτυξη με προθεσμίες και απαιτήσεις!
Οι επενδύσεις και οι δεξιότητες χρειάζονται και χρηματοδοτική συνέχεια. Το «Ελλάδα 2.0» ολοκλήρωσε το φυσικό του αντικείμενο και τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης περνούν στην τελική φάση των αιτημάτων και των ελέγχων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί αιτήματα €4,5 δισ., ενώ τα τελικά αιτήματα αφορούν συνολικά €6,7 δισ. και πρέπει να κατατεθούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου. Η ολοκλήρωση των έργων, οι έλεγχοι και οι εκταμιεύσεις έχουν διαφορετικά βήματα. Και η οικονομία χρειάζεται ρεαλιστικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα ◆ Αυτό που είναι εξίσου σημαντικό με την έγκαιρη υλοποίηση είναι και ο προγραμματισμός που πρέπει να γίνει για τη συντήρηση. Τα περισσότερα έργα έχουν εγγύηση ενός έτους. Μετά από αυτό η Πολιτεία θα πρέπει να μεριμνήσει, ώστε να υπάρχουν κονδύλια για τη συντήρηση. Γιατί, θα είναι κρίμα να εγκαταλειφθούν τα πράγματα στην τύχη τους ◆ Όλα αυτά δίνουν ιδιαίτερο βάρος στην κρίσιμη δημοσιονομική τριετία της Ελλάδας. Η πτώση του χρέους από το 209% του ΑΕΠ το 2020 στο 146,1% το 2025 αποτελεί στοιχείο προόδου, ενώ η διατήρηση της πορείας θα δοκιμαστεί όσο μειώνεται η στήριξη του ΤΑ. Οι επόμενοι προϋπολογισμοί θα δείξουν πόσο από το σημερινό επενδυτικό «κύμα» απέκτησε δική του δυναμική.
Στην τρέχουσα εικόνα, οι καθαρές εξαγωγές στηρίζουν την ανάπτυξη του δεύτερου τριμήνου, με ετήσια άνοδο 28,1% στις εξαγωγές αγαθών, στα €15.012,4 εκατ. Τα καύσιμα εξήγησαν περίπου το 61% της βελτίωσης του ισοζυγίου. Η καλή επίδοση έχει έντονο άρωμα διυλιστηρίου, οπότε η σύνθεσή της αξίζει εξίσου προσεκτική ανάγνωση με το συνολικό ποσοστό ◆ Στο επιχειρείν, οι νέες εγγραφές αυξήθηκαν οριακά και οι πτωχεύσεις εντονότερα. Οι εγγραφές έφτασαν τις 35.495 το δεύτερο τρίμηνο, ενώ οι πτωχεύσεις ανέβηκαν 43,7%, στις 171. Η Μεταφορά και Αποθήκευση παρουσίασε τη μεγαλύτερη αύξηση στις εγγραφές. Πρόκειται για διαφορετικά μεγέθη, που φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της αγοράς: τη διάθεση για νέα δραστηριότητα και την πίεση στην επιβίωση επιχειρήσεων. Η ανάπτυξη χρειάζεται χώρο και για το ξεκίνημα και για τη συνέχεια.
Από τις πλατφόρμες στις διοικήσεις!
Στο Δημόσιο, η Deloitte περιγράφει οκτώ τάσεις έως το 2030, με κοινές πλατφόρμες, δεδομένα, διεπιστημονικές ομάδες και απλούστερη γλώσσα. Η έκθεση αναφέρει διεθνείς περιπτώσεις αξιοποίησης της AI με περιορισμό του κόστους έως στο ένα δέκατο ή μείωση του χρόνου των κύκλων έως 90%. Τέτοιες επιδόσεις δείχνουν δυνατότητες, με την εφαρμογή να απαιτεί οργάνωση, έλεγχο και λογοδοσία. Για τον πολίτη, η μεγάλη μεταρρύθμιση μπορεί να αρχίζει από μια μικρή εμπειρία: να ολοκληρώνει την υπόθεσή του χωρίς επαναλαμβανόμενες διαδρομές και δικαιολογητικά ◆ Στις επιχειρήσεις, η διαδοχή δοκιμάζει την εταιρική κουλτούρα. Οι άνθρωποι διαβάζουν τη διοίκηση μέσα από όσα επιβραβεύει, όσα ανέχεται και τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται μια δύσκολη στιγμή. Η αλλαγή στην κορυφή αποκαλύπτει πόση γνώση, ευθύνη και εμπιστοσύνη έχει περάσει σε ολόκληρο τον οργανισμό. Καλός ηγέτης, μεταξύ άλλων, είναι κι εκείνος που προετοιμάζει τη συνέχεια…
Η Apple δίνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα διαδοχής, καθώς ο John Ternus διαδέχεται τον Tim Cook στην ηγεσία της, με τον Cook να μετακινείται στη θέση του εκτελεστικού προέδρου. Ο Ternus εργάζεται στην εταιρεία από το 2001 και προέρχεται από το Hardware Engineering, σε μια περίοδο όπου η AI, οι ελλείψεις μνήμης RAM και η γεωπολιτική θέτουν απαιτητικές προτεραιότητες. Η γνώση της εταιρείας προσφέρει βάση. Οι επόμενες αποφάσεις θα δώσουν το προσωπικό του στίγμα ◆ Για τη μεγαλύτερη εικόνα, στο BIZ & BUZZ γράφουμε για επενδύσεις, ρεύμα, δεξιότητες και λογοδοσία. Αυτά συνδέουν πολλές από τις εξελίξεις της εβδομάδας, από τα data centers -όπου παρουσιάζουμε τη σχετική έρευνα- έως τα πανεπιστήμια και το Δημόσιο ◆ Και το Infocom Today #180 συνοψίζει την εβδομάδα με τη νέα εποχή Telekom, την άνοδο της Nova και το ενεργειακό στοίχημα των data centers.
«Ορίζοντας Ελλάδα», με στάση στη Θεσσαλονίκη!
Κλείνοντας, ας επιστρέψουμε στη ΔΕΘ και στην παρουσία μας στη Θεσσαλονίκη. Διαβάσατε, διαβάζετε και θα διαβάζετε όλες τις πολιτικές εξελίξεις από το BizNow.gr. Στην ομιλία του με τίτλο «Ορίζοντας Ελλάδα», ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε έναν οδικό χάρτη έως το 2031. Αφήνουμε κατά μέρος τις παροχές που δεν είναι το αντικείμενο αυτής της στήλης -και σίγουρα θα έχετε διαβάσει ήδη μακρόσυρτες αναλύσεις από τους «ειδικούς»- για να επικεντρωθούμε στην παραγωγικότητα, τον βιομηχανικό αυτοματισμό, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ψηφιακή Δημόσια Διοίκηση σε κεντρική θέση. Ο στόχος για 300.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις στον αυτοματισμό και στην AI, ο Ψηφιακός Φάκελος Δικαστών, η αξιοποίηση τεχνολογίας στην Υγεία και στην Παιδεία και η ψηφιακή παρακολούθηση των απωλειών νερού έρχονται στο επίκεντρο. Για τον κλάδο της τεχνολογίας, η ατζέντα αυτή δημιουργεί προσδοκίες και απαιτήσεις: χρηματοδότηση, ανθρώπους, συντονισμό και έργα που φτάνουν στον τελικό χρήστη. Το πολιτικό στοίχημα, με τις εκλογές στον ορίζοντα, θα κριθεί στην εφαρμογή. Οι πολίτες θα μετρήσουν χρόνο που κέρδισαν, υπηρεσίες που βελτιώθηκαν και διαφορές που είδαν στην καθημερινότητά τους.
Εμείς κρατάμε και δύο πολύ πρακτικές παρατηρήσεις από τη διαδρομή μας. Πρώτον, το μετρό Θεσσαλονίκης μας άφησε εξαιρετική εντύπωση. Η AKTOR έκανε στο μετρό δουλειά που μετράει! Η επέκτασή του θα βοηθήσει ακόμη περισσότερο την πόλη, δίνοντας σε περισσότερους κατοίκους και επισκέπτες πρόσβαση σε αυτή την εμπειρία μετακίνησης. Τώρα είναι μάλλον η σειρά των δυτικών συνοικιών… Δεύτερον, στο τρένο η συνδεσιμότητα εξακολουθεί να ταλαιπωρεί τον επιβάτη. Στη δική μας διαδρομή, που κράτησε έξι ώρες, το internet χανόταν για το μεγαλύτερο μέρος του ταξιδιού. WiFi, συνεργασία με τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους ή συνδυασμός λύσεων; Η κατάλληλη προσέγγιση χρειάζεται τεχνική μελέτη και συντονισμό, με την απαραίτητη τεχνογνωσία να υπάρχει στην αγορά. Τότε, ίσως το τρένο θα αποκτήσει τη θέση που του αξίζει στη ζωή μας. Όσον αφορά τη διάρκεια, τι να πω; Μάλλον ο Κυρανάκης, όταν μιλούσε για ασφάλεια στα τρένα, εννοούσε ότι με την ταχύτητα «σαλιγκαριού» που κινούνται αποκλείεται να ξανασυμβεί ατύχημα. Πάντως, ο «Ορίζοντας Ελλάδα» αποκτά ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον όταν μπορείς να τον συζητήσεις online και από το βαγόνι. Κατά τα άλλα, είδαμε αρκετές παρουσίες από την αγορά και αρκετές συμμετοχές.
Αν ψάχναμε την καρδιά της έκθεσης ήταν το περίπτερο του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Καλοσχεδιασμένο, έξυπνο, φρέσκο και δροσερό, έδειχνε την αντίθεση της Ελλάδας του χθες με την Ελλάδα του σήμερα και έδινε υποσχέσεις για το μέλλον. Δεν είναι καθόλου τυχαία η αναφορά που έκανε ο πρωθυπουργός στην κεντρική του ομιλία στο συγκεκριμένο περίπτερο. Εμείς, θα κρατήσουμε την ατάκα που με χιούμορ υπήρχε στην είσοδο. Αφορά όλους τους Έλληνες που θέλουν ένα καλύτερο μέλλον και τους έκλεινε το μάτι σε ένα ψηφιακό κάλεσμα λέγοντας: «Είσαι μέσα;» Καλή ανάγνωση, καλή δύναμη, καλή εβδομάδα και μην ξεχνάτε: Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας του restart! Είστε μέσα;
