Η ψηφιακή οικονομία εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η πραγματική αξία δεν προκύπτει από τη συλλογή περισσότερων δεδομένων αλλά από την ικανότητα μετατροπής τους σε γνώση, υπηρεσίες και τεκμηριωμένες αποφάσεις. Η Ευρώπη έχει ήδη επενδύσει σημαντικά στη δημιουργία ανοικτών ψηφιακών υποδομών, με κορυφαίο παράδειγμα το πρόγραμμα Copernicus, το οποίο διαθέτει ελεύθερα δορυφορικά δεδομένα υψηλής ποιότητας για το περιβάλλον, το κλίμα και τη θάλασσα. Παράλληλα, αισθητήρες πεδίου, IoT, υδρολογικά μοντέλα και γεωχωρικές εφαρμογές παράγουν καθημερινά τεράστιο όγκο πληροφοριών. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι πώς θα αποκτήσουμε περισσότερα δεδομένα, αλλά πώς θα τα αξιοποιήσουμε ώστε να δημιουργήσουμε οικονομική και κοινωνική αξία.
Από το Open Data στο Business Value
Η μετάβαση αυτή σηματοδοτεί και μια σημαντική αλλαγή στο επιχειρηματικό μοντέλο της αγοράς Παρατήρησης της Γης (Earth Observation). Μέχρι πρόσφατα, η έμφαση δινόταν κυρίως στην πρόσβαση σε δορυφορικές εικόνες και γεωχωρικά δεδομένα. Σήμερα, όμως, τα δεδομένα αποτελούν την αφετηρία και όχι το τελικό προϊόν.
Νέες πλατφόρμες, όπως αυτή που αναπτύσσεται στο Ευρωπαϊκό έργο TERRA, στο οποίο συμμετέχει η εταιρεία InCites Consulting ως επικεφαλής του πακέτου εργασίες που μελετά νέα επιχειρηματικά μοντέλα καθώς και την αποτίμηση αυτών, συνδυάζουν τα ανοικτά δεδομένα του Copernicus με πληροφορίες από αισθητήρες, μοντέλα πρόβλεψης και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργώντας υπηρεσίες περιβαλλοντικής νοημοσύνης. Η αξία πλέον δεν βρίσκεται στη δορυφορική εικόνα αλλά στην πρόβλεψη πλημμύρας, στον δείκτη περιβαλλοντικού κινδύνου, στην αξιολόγηση ενός σεναρίου ή στην έγκαιρη ειδοποίηση που μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες αποφάσεις.
Αυτή η μετάβαση από το “data provider” στο “decision provider” αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη αλλαγή στη σύγχρονη αγορά γεωχωρικών υπηρεσιών.
Ένα επιχειρηματικό μοντέλο βασισμένο στις υπηρεσίες
Σε αντίθεση με την παραδοσιακή διάθεση λογισμικού, η αξία δημιουργείται μέσα από επαναλαμβανόμενες ψηφιακές υπηρεσίες.
Ένα τέτοιο επιχειρηματικό μοντέλο συνδυάζει υπηρεσίες Platform-as-a-Service, Data-as-a-Service και Analytics-as-a-Service, επιτρέποντας σε διαφορετικές κατηγορίες χρηστών να αποκτούν πρόσβαση σε δεδομένα, αναλύσεις, προβλέψεις και εξειδικευμένες υπηρεσίες ανάλογα με τους ανάγκες τους. Παράλληλα, η πλατφόρμα υποστηρίζει εξατομικευμένες υλοποιήσεις για μεγάλους οργανισμούς, καθώς και συμβουλευτικές υπηρεσίες που αξιοποιούν τα παραγόμενα δεδομένα για τον σχεδιασμό πολιτικών και τη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια τεχνολογική υποδομή δημιουργεί διαφορετική αξία για διαφορετικές αγορές. Οι λιμενικές αρχές ενδιαφέρονται για επιχειρησιακή επιτήρηση, οι φορείς πολιτικής προστασίας για πρόβλεψη φυσικών κινδύνων, οι ασφαλιστικές εταιρείες για δείκτες κλιματικού κινδύνου, ενώ οι διαχειριστές υποδομών για εργαλεία που υποστηρίζουν τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων.
Η σημασία των ανοικτών οικοσυστημάτων
Εξίσου σημαντική είναι και μια δεύτερη μετάβαση που πραγματοποιείται σήμερα: από τα μεμονωμένα προϊόντα στα ανοικτά οικοσυστήματα καινοτομίας.
Οι σύγχρονες πλατφόρμες περιβαλλοντικής νοημοσύνης βασίζονται ολοένα και περισσότερο σε ανοικτές διεπαφές (APIs), διεθνή πρότυπα διαλειτουργικότητας και επαναχρησιμοποιήσιμα λογισμικά δομικά στοιχεία που επιτρέπουν τη διασύνδεση διαφορετικών εφαρμογών και οργανισμών. Σε αυτό το περιβάλλον, η αξιοποίηση τεχνολογιών ανοικτού λογισμικού, όπου αυτές είναι κατάλληλες, μπορεί να επιταχύνει ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων, να μειώσει το κόστος ανάπτυξης και να διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, ερευνητικών φορέων και δημόσιων οργανισμών.
Η πραγματική αξία επομένως δεν δημιουργείται από ένα κλειστό προϊόν αλλά από ένα οικοσύστημα που επιτρέπει σε περισσότερους παρόχους να αναπτύσσουν νέες υπηρεσίες πάνω σε κοινές ψηφιακές υποδομές. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η καινοτομία, αποφεύγεται ο εγκλωβισμός σε κλειστές τεχνολογικές λύσεις και δημιουργούνται νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για εταιρείες λογισμικού, system integrators, συμβούλους και startups.
Αντίκτυπος πέρα από την τεχνολογία
Η σημασία της προσέγγισης ξεπερνά τα όρια μιας μεμονωμένης πλατφόρμας. Η δυνατότητα ενοποίησης κατακερματισμένων περιβαλλοντικών δεδομένων, η παραγωγή αξιόπιστων προβλέψεων και η διαλειτουργικότητα μεταξύ διαφορετικών πληροφοριακών συστημάτων συμβάλλουν άμεσα στην ενίσχυση στις ευρωπαϊκής οικονομίας δεδομένων.
Παράλληλα, υποστηρίζονται βασικές ευρωπαϊκές πολιτικές, στις η Πράσινη Συμφωνία, η Οδηγία για στις Πλημμύρες και η Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα, διευκολύνοντας τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων και τη συμμόρφωση με στις κανονιστικές απαιτήσεις. Η δημιουργία επαναχρησιμοποιήσιμων υπηρεσιών και ανοικτών ψηφιακών υποδομών επιτρέπει σε περισσότερους οργανισμούς να αξιοποιήσουν τα δεδομένα Copernicus χωρίς να απαιτείται υψηλή εξειδίκευση στην τηλεπισκόπηση ή στις γεωχωρικές τεχνολογίες.
Η επόμενη πρόκληση
Η μετάβαση προς μια οικονομία βασισμένη στα δεδομένα δεν θα κριθεί από το πόσες πληροφορίες μπορούμε να συλλέξουμε, αλλά από το πόσο αποτελεσματικά μπορούμε να τις μετατρέψουμε σε συνεργασία, καινοτομία και επιχειρηματική αξία. Η Ευρώπη έχει ήδη δημιουργήσει ένα ισχυρό θεμέλιο μέσα από πρωτοβουλίες όπως το Copernicus και τις πολιτικές για τους Ευρωπαϊκούς Χώρους Δεδομένων. Η επόμενη πρόκληση είναι η ανάπτυξη βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων που θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις, στους παρόχους τεχνολογίας και στους δημόσιους οργανισμούς να αξιοποιήσουν αυτή την υποδομή με τρόπο παραγωγικό, ασφαλή και οικονομικά βιώσιμο.
Η εμπειρία πλατφορμών όπως αυτή του TERRA δείχνει ότι η καινοτομία δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη νέων εφαρμογών. Η πραγματική καινοτομία βρίσκεται στη δημιουργία ανοικτών οικοσυστημάτων, όπου τα δεδομένα, οι ανοικτές διεπαφές, η τεχνητή νοημοσύνη και οι συνεργασίες μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα λειτουργούν συμπληρωματικά. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δεν θα προκύπτει μόνο από την τεχνολογία, αλλά από την ικανότητα δημιουργίας εμπιστοσύνης, διαλειτουργικότητας και διαρκούς αξίας για όλους τους συμμετέχοντες. Αυτός είναι, τελικά, και ο πραγματικός αντίκτυπος της νέας γενιάς πλατφορμών περιβαλλοντικής νοημοσύνης: δεν δημιουργούν απλώς καλύτερα πληροφοριακά συστήματα, αλλά συμβάλλουν στη διαμόρφωση μιας πιο ανθεκτικής, συνεργατικής και ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής οικονομίας δεδομένων.
Γράφει ο Ιωάννης Νεοκοσμίδης, CEO, InCites Consulting
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Infocom
