Η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των υποδομών cloud αυξάνει το ενεργειακό και κλιματικό αποτύπωμα του ψηφιακού τομέα, καθώς οι εκπομπές των μεγάλων παρόχων AI και cloud βρέθηκαν το 2024 στο 192%-239% των επιπέδων του 2020. Η νέα έκθεση «Greening Digital Companies: Monitoring Emissions and Climate Commitments 2026» της International Telecommunication Union και της World Benchmarking Alliance αποτυπώνει απόσταση ανάμεσα στις κλιματικές δεσμεύσεις και την εφαρμογή τους.
Η πέμπτη έκδοση της μελέτης αξιολογεί 200 ψηφιακές εταιρείες με βάση δημοσίως διαθέσιμα στοιχεία για το έτος αναφοράς 2024. Οι εταιρείες δήλωσαν συνολικές λειτουργικές εκπομπές Scope 1 και location-based Scope 2 ύψους 301 εκατ. τόνων ισοδυνάμου CO₂, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 0,8% των παγκόσμιων ενεργειακών εκπομπών και αυξήθηκε κατά 1,2% σε σχέση με τον προηγούμενο κύκλο στοιχείων.
Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας συγκεντρώνεται σε λίγους ομίλους
Από τις 200 εταιρείες, οι 163 ανέφεραν κατανάλωση 494 TWh ηλεκτρικής ενέργειας το 2024, περίπου 1,7% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Οι δέκα μεγαλύτεροι καταναλωτές απορρόφησαν 269 TWh, δηλαδή το 54% του δηλωμένου συνόλου, υπερβαίνοντας την ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της Αυστραλίας, που ανήλθε σε 257 TWh.
Συνολικά, το 45% της ηλεκτρικής ενέργειας των εταιρειών που υπέβαλαν στοιχεία προήλθε από ανανεώσιμες πηγές, ενώ το 55% παρέμεινε μη ανανεώσιμο. Μόνο 25 από τις 200 εταιρείες δήλωσαν 100% ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια.
Η έκθεση ξεχωρίζει την πρόοδο μέσω συμβολαίων προμήθειας ανανεώσιμης ενέργειας από τις εκπομπές που συνδέονται με τα πραγματικά δίκτυα ηλεκτρισμού. Σε 82 εταιρείες με επικυρωμένους από την SBTi στόχους και διαθέσιμα και τα δύο μέτρα Scope 2, οι market-based εκπομπές μειώθηκαν από 79,9 σε 36,3 εκατ. τόνους ισοδυνάμου CO₂ μεταξύ 2020 και 2024, ενώ οι location-based αυξήθηκαν από 79,9 σε 89,5 εκατ. τόνους.
Οι εκπομπές της αλυσίδας αξίας παραμένουν η μεγαλύτερη πρόκληση
Πλήρη στοιχεία για όλες τις σχετικές κατηγορίες Scope 3 δημοσιοποίησαν 93 εταιρείες, ή το 47% του δείγματος, από 106 στον προηγούμενο κύκλο. Για αυτές τις εταιρείες, οι εκπομπές Scope 3 έφθασαν τα 924 εκατ. τόνους ισοδυνάμου CO₂ και αντιστοιχούσαν στο 76% του συνολικού τους αποτυπώματος, έναντι 5% για το Scope 1 και 19% για το location-based Scope 2.
Η χρήση πωληθέντων προϊόντων αντιστοιχούσε σε 529 εκατ. τόνους, ή 52% των δηλωμένων εκπομπών Scope 3, ενώ τα αγορασμένα αγαθά και υπηρεσίες σε 271 εκατ. τόνους, ή 27%. Η εικόνα αυτή στρέφει το βάρος σε προμηθευτές, κατασκευαστές και πελάτες, ιδιαίτερα καθώς η ανάπτυξη data centres, υπολογιστικού νέφους, συστημάτων υψηλών επιδόσεων, ψύξης και παραγωγής ημιαγωγών αυξάνει τη ζήτηση ηλεκτρισμού.
Στους τέσσερις μεγάλους παρόχους AI και cloud που εξετάζονται, οι λειτουργικές εκπομπές του 2024 έφθασαν στο 239% των επιπέδων του 2020 για τη Microsoft, στο 221% για την Amazon, στο 219% για τη Meta και στο 192% για την Alphabet. Την ίδια περίοδο, οι λειτουργικές εκπομπές ομάδας 14 μεγάλων τηλεπικοινωνιακών παρόχων υποχώρησαν στο 89% των επιπέδων του 2020. Η μελέτη αποφεύγει να αποδώσει όλη τη μεταβολή αποκλειστικά στην AI, επειδή οι εταιρείες δεν δημοσιοποιούν διαχωρισμένα στοιχεία για τις εκπομπές που συνδέονται με αυτήν.
Στόχοι υπάρχουν, η εφαρμογή υστερεί
Βραχυπρόθεσμους στόχους μείωσης για Scope 1 και 2 είχαν θέσει 151 εταιρείες, δηλαδή το 76% του δείγματος. Από τις 114 εταιρείες με επικυρωμένους από την SBTi στόχους, οι 85 βρίσκονταν σε τροχιά επίτευξης, 14 προχωρούσαν με χαμηλότερο ρυθμό, άλλες 14 εμφάνιζαν αύξηση ή στασιμότητα εκπομπών και για μία έλειπαν επαρκή στοιχεία αξιολόγησης.
Για πρώτη φορά, η έκθεση αξιολόγησε κλιματικά σχέδια μετάβασης. Πλήρη σχέδια, με τους πέντε βασικούς άξονες που εξετάζονται, διέθεταν 81 εταιρείες ή 41% του δείγματος. Ενεργές δράσεις συνεργασίας με προμηθευτές γνωστοποίησαν 48 εταιρείες, δράσεις με πελάτες 28, ενώ μόλις 26 συνδύαζαν ολοκληρωμένο σχέδιο, κάλυψη ανάντη και κατάντη αλυσίδας αξίας και ενεργή εμπλοκή και των δύο πλευρών.
Η Γενική Γραμματέας της ITU, Doreen Bogdan-Martin, επισήμανε ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορούν να στηρίξουν την κλιματική δράση, όμως η αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση και οι εκπομπές τους χρειάζονται προσοχή. Η έκθεση καλεί εταιρείες, κυβερνήσεις, ρυθμιστικές αρχές, επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας και παρόχους ενέργειας να συντονίσουν την ανάπτυξη της AI και των ψηφιακών υποδομών με καθαρή ενέργεια, απανθρακοποίηση των δικτύων και ισχυρότερη δράση στην αλυσίδα αξίας.
