Η Ελλάδα έχει μεταφέρει 350 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ευρωπαϊκή Κοινή Επιχείρηση Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων (European High Performance Computing Joint Undertaking – EuroHPC JU), εξασφαλίζοντας το εθνικό χρηματοδοτικό σκέλος για πιθανή συμμετοχή στα γιγα-εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Gigafactories) που σχεδιάζονται στην Ευρώπη.
Την ίδια ώρα, η ΔΕΗ εξετάζει τη μορφή της πρότασης με την οποία θα μπορούσε να υλοποιήσει σχετική επένδυση στη Δυτική Μακεδονία.
Η μεταφορά των χρημάτων έγινε στις 25 Αυγούστου και συνδέεται με το νέο μέτρο 16859 του αναθεωρημένου ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης. Πρόκειται για εθελοντική συνεισφορά στην EuroHPC, ώστε να υπάρχει διαθέσιμη η εθνική συμμετοχή εφόσον προχωρήσει ελληνική πρόταση.
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή απόφαση, τα 350 εκατ. ευρώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη ενός AI Gigafactory ή άλλων πρωτοβουλιών της EuroHPC, όπως Εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factories), υπερυπολογιστές, κβαντικοί υπολογιστές και άλλες επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την κβαντική τεχνολογία ή την Υπολογιστική Υψηλών Επιδόσεων (High Performance Computing – HPC).
Τα γιγα-εργοστάσια είναι πολύ μεγαλύτερης κλίμακας από τα AI Factories που έχουν ήδη αναπτυχθεί στην Ευρώπη. Προορίζονται για την εκπαίδευση, προσαρμογή και λειτουργία ιδιαίτερα απαιτητικών μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης και απαιτούν μεγάλη υπολογιστική ισχύ, προηγμένους επεξεργαστές, λογισμικό, τεχνολογίες υπολογιστικού νέφους (cloud), συνδεσιμότητα υψηλού εύρους ζώνης και ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων.
Η ΔΕΗ έχει ήδη εκδηλώσει αρχικό ενδιαφέρον και, σύμφωνα με πληροφορίες, επεξεργάζεται τις εναλλακτικές για την πρόταση που θα μπορούσε να υποβάλει. Ανοιχτό παραμένει τόσο το μέγεθος της επένδυσης που θα διεκδικήσει όσο και η σύνθεση της κοινοπραξίας ή του εταιρικού σχήματος που θα τη στηρίξει.
Η πρόσκληση της EuroHPC προβλέπει δύο κατηγορίες έργων. Στην πρώτη μπορούν να επιλεγούν έως τέσσερα AI Gigafactories, με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έως 100 εκατ. ευρώ κατά την αρχική ανάπτυξη και επιπλέον έως 400 εκατ. ευρώ στην επέκτασή τους. Η δεύτερη περιλαμβάνει έως τρία μεγαλύτερα έργα, με χρηματοδότηση έως 200 εκατ. ευρώ στην πρώτη φάση και επιπλέον έως 800 εκατ. ευρώ στη δεύτερη.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η ΔΕΗ εξετάζει σε ποια από τις δύο κατηγορίες θα μπορούσε να κινηθεί. Εάν επιλέξει να διεκδικήσει ένα από τα μεγαλύτερα έργα, θεωρείται πιθανότερη η συνεργασία με άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες και φορείς, καθώς οι απαιτήσεις σε υπολογιστική ισχύ, τεχνογνωσία, κεφάλαια και υποδομές είναι σημαντικά υψηλότερες.
Η ευρωπαϊκή πρόσκληση επιτρέπει τη συμμετοχή κοινοπραξιών ή εταιρειών ειδικού σκοπού (Special Purpose Vehicles – SPVs), στις οποίες μπορούν να μετέχουν επιχειρήσεις, επενδυτές, δημόσιοι οργανισμοί και άλλοι εταίροι. Προβλέπονται ακόμη διασυνοριακά σχήματα με φορείς από περισσότερα κράτη μέλη.
Εάν η ΔΕΗ καταθέσει πρόταση και αυτή επιλεγεί, τα 350 εκατ. ευρώ που έχει ήδη μεταφέρει η Ελλάδα στην EuroHPC θα μπορούν να αποτελέσουν το εθνικό σκέλος και να συνδυαστούν, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, με αντίστοιχη ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Η χρηματοδότηση αυτή δεν αφορά τον Φάρο (Pharos), το ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factory). Ο Φάρος ο οποίος αξιοποιεί τον υπερυπολογιστή Δαίδαλο αποτελεί ήδη ενταγμένο έργο στο ευρωπαϊκό δίκτυο AI Factories και αναμένεται σύντομα να τεθεί σε λειτουργία.
Ξεχωριστό είναι και το Data Center ισχύος 300 MW που σχεδιάζει η ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, στις εγκαταστάσεις του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Πρόκειται για αυτοτελή επένδυση και δεν ταυτίζεται με το AI Gigafactory.
Η επίσημη πρόσκληση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα νέα έργα δημοσιεύτηκε στις 30 Ιουλίου και η προθεσμία υποβολής προτάσεων λήγει στις 12 Νοεμβρίου 2026. Η EuroHPC προτίθεται να επιλέξει τις προτάσεις για έως επτά AI Gigafactories μέχρι τις αρχές του 2027.
Η δημόσια χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη μπορεί να φθάσει συνολικά τα 10 δισ. ευρώ, με στόχο την κινητοποίηση τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων.
