Ένα σημαντικό «χάσμα ετοιμότητας για την AI» παρατηρείται στους σύγχρονους χώρους εργασίας, με τους εργαζομένους να υιοθετούν μαζικά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης χωρίς, ωστόσο, να λαμβάνουν την απαραίτητη καθοδήγηση και εκπαίδευση από τις εταιρείες τους. Τα παραπάνω προκύπτουν από τη δεύτερη ετήσια έρευνα της WalkMe, εταιρείας της SAP, με τίτλο «Η AI στον Χώρο Εργασίας», η οποία διαπιστώνει ότι η έλλειψη υποστήριξης οδηγεί σε φαινόμενα όπως η ανεξέλεγκτη χρήση μη εγκεκριμένων εφαρμογών, γνωστή ως «Shadow AI», η μείωση της παραγωγικότητας και η εμφάνιση μιας κουλτούρας απόκρυψης της χρήσης, που περιγράφεται ως «ντροπή για την AI». Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τους κινδύνους ασφαλείας και συμμόρφωσης, καθώς και τη χαμένη απόδοση επένδυσης (ROI), που προκύπτουν από την απουσία μιας συντεταγμένης εταιρικής στρατηγικής.
Η χρήση μη εγκεκριμένων εργαλείων AI είναι ευρέως διαδεδομένη, καθώς το 78% των ερωτηθέντων εργαζομένων δηλώνει ότι χρησιμοποιεί εφαρμογές που δεν παρέχονται από τον εργοδότη του. Το ποσοστό αυτό είναι ακόμη υψηλότερο στους εργαζομένους της Gen Z, φτάνοντας το 89,2%. Η σύγχυση επιτείνεται από το γεγονός ότι το 51% του συνόλου των υπαλλήλων αναφέρει ότι λαμβάνει αντικρουόμενες οδηγίες σχετικά με το πότε και πώς πρέπει να αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη. Ο Διευθύνων Σύμβουλος της WalkMe, Dan Adika, χαρακτήρισε την κατάσταση «κρίση διακυβέρνησης», επισημαίνοντας ότι η εκτεταμένη χρήση «Shadow AI» σημαίνει πως οι οργανισμοί χάνουν τον έλεγχο των διαδικασιών και των δεδομένων τους, πέρα από την οικονομική ζημία.
Στο πεδίο της παραγωγικότητας, η έρευνα αποκαλύπτει ένα σαφές παράδοξο. Ενώ το 80% των εργαζομένων πιστεύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη βελτιώνει την απόδοσή του, ένα σημαντικό ποσοστό της τάξης του 59% παραδέχεται ότι συχνά αφιερώνει περισσότερο χρόνο στην εκμάθηση ενός εργαλείου AI από ό,τι θα χρειαζόταν για να ολοκληρώσει την ίδια εργασία με τον παραδοσιακό τρόπο. Η πρόκληση αυτή είναι πιο έντονη για τους νεότερους εργαζομένους, με το 65,3% της Gen Z να δηλώνει ότι η τεχνολογία αυτή επιβραδύνει την εργασία του. Παράλληλα, το 68% της ίδιας ηλικιακής ομάδας αισθάνεται πίεση να αυξήσει τον όγκο παραγωγής του εξαιτίας της διαθεσιμότητας των εργαλείων AI.
Η απουσία σαφούς εταιρικής κουλτούρας γύρω από την AI καλλιεργεί ένα κλίμα μυστικότητας. Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι (49%) παραδέχονται ότι έχουν αποκρύψει τη χρήση εργαλείων AI για να αποφύγουν την κριτική, ενώ το 45% έχει προσποιηθεί σε επαγγελματικές συναντήσεις ότι κατέχει τον χειρισμό τους. Το φαινόμενο αυτό διαπερνά ολόκληρη την ιεραρχία, καθώς είναι ιδιαίτερα έντονο στα ανώτατα στελέχη (C-suite), όπου το 53,4% δηλώνει ότι αποκρύπτει τη χρήση της τεχνολογίας. Στους κόλπους της Gen Z, το 62,6% αναφέρει ότι έχει παρουσιάσει εργασία που παρήχθη από AI ως αποκλειστικά δικό του δημιούργημα, ενώ ένα σχεδόν ταυτόσημο ποσοστό, 62%, δηλώνει ότι έχει αποκρύψει εντελώς τη χρήση της.
Κεντρικός παράγοντας για την κατάσταση αυτή αναδεικνύεται η ελλιπής εκπαίδευση. Μόνο το 7,5% των εργαζομένων αναφέρει ότι έχει λάβει εκτεταμένη και χρονοβόρα εκπαίδευση, ενώ το 23% δεν έχει λάβει καμία απολύτως κατάρτιση. Η πρόοδος σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά είναι ελάχιστη, με αύξηση μόλις 0,5%. Η έλλειψη αυτή συνδέεται με απτές οικονομικές απώλειες, καθώς, σύμφωνα με ξεχωριστή έκθεση της WalkMe, οι εταιρείες έχασαν κατά μέσο όρο 104 εκατομμύρια δολάρια το 2024 από την υποχρησιμοποίηση ψηφιακών εργαλείων. Ταυτόχρονα, διαμορφώνεται μια «ταξική διαίρεση της AI», με το 17,1% των στελεχών C-level να λαμβάνει ουσιαστική εκπαίδευση, έναντι μόλις 3,7% των υπαλλήλων σε θέσεις αρχικού επιπέδου.
Η υφιστάμενη κατάσταση συμβάλλει στην αύξηση της ανησυχίας στο εργατικό δυναμικό, με το 44,8% των εργαζομένων να εκφράζει προβληματισμό για τον αντίκτυπο της AI στη θέση εργασίας του. Η ανησυχία είναι οξύτερη στη Gen Z, όπου το 62,2% ανησυχεί και το 28,4% δηλώνει «πολύ ανήσυχο», με τα επίπεδα του στρες να έχουν αυξηθεί για το 27% της ίδιας ομάδας, ποσοστό που είναι το υψηλότερο μεταξύ όλων των γενεών. Παρά τις επιφυλάξεις αυτές, υπάρχει ισχυρή διάθεση για μάθηση, με το 89,6% των ερωτηθέντων να επιθυμεί περισσότερη εκπαίδευση και το 86% να θεωρεί την επάρκεια στη χρήση της AI κρίσιμη για την επαγγελματική του εξέλιξη. Τα δεδομένα καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η ενεργή παρέμβαση των εργοδοτών με τη θέσπιση διαφανών πολιτικών και την παροχή ολοκληρωμένης εκπαίδευσης είναι επιτακτική για την αποτελεσματική και ασφαλή ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
