Οι Ηνωμένες Πολιτείες προετοιμάζονται να ζητήσουν από δεκάδες χώρες να επιλέξουν πλευρά στον ανταγωνισμό για την τεχνητή νοημοσύνη με την Κίνα, προειδοποιώντας, σύμφωνα με εσωτερικό προσχέδιο, ότι όσες συμμετέχουν και στο ανταγωνιστικό πλαίσιο του Πεκίνου θα αποκλειστούν από τον υπό αμερικανική ηγεσία συνασπισμό για το AI. Η πληροφορία βασίζεται σε Αμερικανό αξιωματούχο και σε εσωτερικό προσχέδιο επιστολής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που εξέτασε το Reuters.
Το προσχέδιο απευθύνεται στους 35 υπογράφοντες της αμερικανικής «AI Opportunity Statement», η οποία υπεγράφη τον Ιούνιο και περιλαμβάνει μέλη της μη δεσμευτικής πρωτοβουλίας Pax Silica, καθώς και άλλες χώρες που έχουν εκφράσει πρόθεση να ευθυγραμμίσουν τη συνεργασία τους στο AI με την Ουάσιγκτον. Η πηγή δεν μπόρεσε να προσδιορίσει πότε σχεδιάζεται να αποσταλεί η επιστολή ούτε αν θα τροποποιηθεί πριν από την αποστολή της, ενώ το προσχέδιο δεν φέρει ημερομηνία.
Το αμερικανικό μήνυμα προς τους εταίρους
Η Pax Silica ξεκίνησε από την Ουάσιγκτον με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των εφοδιαστικών αλυσίδων για μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, ημιαγωγούς και κρίσιμα ορυκτά, σε μια περίοδο έντονου τεχνολογικού ανταγωνισμού με το Πεκίνο. Περίπου δύο δεκάδες χώρες έχουν ενταχθεί στην πρωτοβουλία, μεταξύ των οποίων η Ιαπωνία, η Αυστραλία και η Νότια Κορέα.
Το σχήμα αποσκοπεί στην προώθηση κοινών έργων και ελέγχων εξαγωγών και, σε βάθος χρόνου, στη μείωση της εξάρτησης από ανταγωνιστικές χώρες για κρίσιμα ορυκτά, μοντέλα AI και ημιαγωγούς. Τα μέλη της Pax Silica αποκτούν πρόσβαση σε κοινές επενδυτικές ευκαιρίες για έργα που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ οι υπογράφοντες την AI Opportunity Statement έχουν συμφωνήσει σε έναν «κοινό σκοπό» και ένα «κοινό όραμα» με τις ΗΠΑ.
Το μήνυμα του προσχεδίου είναι ότι η συμμετοχή στην Pax Silica συνοδεύεται από συγκεκριμένη δέσμευση. «Το να είσαι μέρος των πάντων σημαίνει ότι είσαι μέρος του τίποτα. Η υπογραφή της Διακήρυξης Pax Silica δεν αποτελεί απλώς μια συνδρομή μέλους, αλλά μια δέσμευση», αναφέρει η επιστολή, καλώντας τις χώρες να «επιλέξουν συνειδητά» τη θέση τους στο AI. Προσθέτει ότι η συμμετοχή δεν μπορεί να συνυπάρχει με άλλες πρωτοβουλίες των οποίων οι απαιτήσεις συγκρούονται με εκείνες του αμερικανικού σχήματος, χωρίς να κατονομάζει την Κίνα.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters, υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω των συνεχιζόμενων εσωτερικών συζητήσεων, ότι στόχος της επιστολής είναι να καταστεί σαφές πως οι χώρες «δεν μπορούν να τα έχουν και τα δύο». Όπως ανέφερε, δύσκολα μπορεί μια χώρα να παρουσιάζεται ως αξιόπιστος εταίρος ενός τεχνολογικού οικοσυστήματος ενώ ταυτόχρονα συμμετέχει σε πρωτοβουλία που έχει σχεδιαστεί από την Κίνα για την προώθηση ανταγωνιστικού οράματος για την τεχνητή νοημοσύνη.
Η κινεζική πρωτοβουλία και το Καζακστάν
Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ παρουσίασε τον Ιούλιο την ανταγωνιστική World Artificial Intelligence Cooperation Organization, προωθώντας την τεχνολογία open-weight της χώρας ως εναλλακτική απέναντι στην αμερικανική επιρροή στον κλάδο. Το Καζακστάν αποτελεί μέχρι στιγμής τη μόνη χώρα που είναι γνωστό ότι έχει ενταχθεί και στις δύο πρωτοβουλίες, εξέλιξη που, σύμφωνα με το Reuters, προκάλεσε ανησυχία στην Ουάσιγκτον.
Ο ανταγωνισμός αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς κινεζικά open-weight μοντέλα AI έχουν σημειώσει ταχεία πρόοδο έναντι proprietary συστημάτων αμερικανικών εταιρειών όπως η OpenAI και η Anthropic. Την ίδια στιγμή, η πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά αποτελεί βασικό μέρος της αντιπαράθεσης, με τις ΗΠΑ να επιδιώκουν να ενισχύσουν την προμήθειά τους από εγχώριες πηγές και συμμάχους.
Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον δήλωσε ότι το Πεκίνο αντιτίθεται στην πολιτικοποίηση των ζητημάτων εμπορίου και τεχνολογίας. Εκπρόσωπός της ανέφερε ότι τέτοιες κινήσεις «θα περιορίσουν την παγκόσμια πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης και δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντα κανενός». Η πρεσβεία του Καζακστάν δεν απάντησε σε αίτημα του Reuters για σχόλιο.
Η συμμετοχή της Ελλάδας στην Pax Silica
Στην Pax Silica έχει προσχωρήσει και η Ελλάδα, η οποία εντάχθηκε επισήμως στην πρωτοβουλία μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη Γερμανία και την Ολλανδία. Τη σχετική Διακήρυξη υπέγραψαν στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ ο πρέσβης της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον, Αντώνης Αλεξανδρίδης, και ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για Οικονομικά Θέματα, Τζέικομπ Χέλμπεργκ.
Η ελληνική συμμετοχή αφορά συνεργασία σε τεχνητή νοημοσύνη, ημιαγωγούς, κρίσιμα ορυκτά, ενέργεια και ψηφιακές υποδομές. Η διεύρυνση της Pax Silica εντάσσει την Ελλάδα σε ένα σχήμα που καλύπτει διαφορετικά τμήματα της τεχνολογικής αλυσίδας, από την παραγωγή ημιαγωγών και την προηγμένη μεταποίηση έως την ενέργεια, τα κρίσιμα ορυκτά και τις ψηφιακές υποδομές.
