Σε νέο πλαίσιο συνεργασίας για την προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών συμφώνησαν 17 χώρες, με επίκεντρο υποθαλάσσια καλώδια, ενεργειακές συνδέσεις και μηχανισμούς αντιμετώπισης κρίσεων. Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε στο Shangri-La Dialogue στη Σιγκαπούρη και αφορά τις Guiding Principles for Underwater Infrastructure Defence Exchanges, γνωστές ως Guide, ένα εθελοντικό και μη δεσμευτικό πλαίσιο για την ενίσχυση της ασφάλειας υποδομών που στηρίζουν τη διεθνή συνδεσιμότητα.
Από τη λίστα των χωρών που υιοθέτησαν το πλαίσιο απουσιάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, στοιχείο που αναλυτές συνδέουν με πιθανούς περιορισμούς σε επίπεδο τεχνογνωσίας, δυνατοτήτων και επιρροής. Οι 17 χώρες είναι η Σιγκαπούρη, το Μπρουνέι, η Μαλαισία, οι Φιλιππίνες, η Ταϊλάνδη, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, το Κατάρ, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το πλαίσιο συνεργασίας και οι αρχές του
Κατά την παρουσίαση της πρωτοβουλίας, ο υπουργός Άμυνας της Σιγκαπούρης, Chan Chun Sing, ανέφερε ότι οι θαλάσσιοι δρόμοι δεν αποτελούν μόνο διαδρομές εμπορίου, αλλά φιλοξενούν κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές που παρέχουν συνδεσιμότητα για την ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες. Ο ίδιος σημείωσε ότι παραμένει σημαντικό έργο η διαμόρφωση διεθνών κανόνων σχετικά με την εγκατάσταση, τη συντήρηση και την προστασία αυτών των υποδομών από παρεμβολές ή διακοπές.
Το Guide προβλέπει αρχές όπως ο σεβασμός της κυριαρχίας και της δικαιοδοσίας, σε συμφωνία με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Περιλαμβάνει επίσης πιθανά πεδία συνεργασίας, μεταξύ των οποίων η διαπεριφερειακή ανταλλαγή πληροφοριών και η ενίσχυση της απόκρισης σε κρίσεις. Ο Chan ανέφερε ότι και άλλες χώρες έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να συμμετάσχουν, αλλά ορισμένες χρειάζονται εσωτερικές εγκρίσεις.
Οι πρόσφατες ζημιές και η ευπάθεια των καλωδίων
Η συζήτηση για τις υποθαλάσσιες υποδομές έχει ενισχυθεί έπειτα από σειρά περιστατικών που έφεραν στο προσκήνιο την ευπάθεια των υποθαλάσσιων καλωδίων. Ο υπουργός Άμυνας της Αυστραλίας, Richard Marles, δήλωσε στο ίδιο συνέδριο ότι ο βυθός έχει μετατραπεί σε «πεδίο μάχης», επικαλούμενος επιθέσεις ή ζημιές σε κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές σε κλίμακα και συχνότητα που χαρακτήρισε χωρίς ιστορικό προηγούμενο.
Ο Marles αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην κοπή υποθαλάσσιου καλωδίου στη Βαλτική Θάλασσα, σε γραμμή οπτικών ινών που συνδέει το Ελσίνκι με την Εσθονία, την τελευταία ημέρα του προηγούμενου έτους. Η Ταϊβάν ανέφερε πέντε περιστατικά ζημιών σε υποθαλάσσια καλώδια πέρυσι, έναντι τριών την προηγούμενη χρονιά. Τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών μεταφέρουν περίπου το 99% της διηπειρωτικής κίνησης δεδομένων, γεγονός που εξηγεί τη σημασία τους για τις επικοινωνίες, την οικονομία και τη λειτουργία ψηφιακών υπηρεσιών.
Η εφαρμογή απαιτεί δημόσιο και ιδιωτικό συντονισμό
Παρά τη σημασία του πλαισίου, οι αναλυτές εστιάζουν στην εφαρμογή του. Η Valockova σημείωσε ότι η συμφωνία σε επίπεδο αρχών είναι σχετικά ευκολότερη από τη δημιουργία συστημάτων επιτήρησης και δυνατοτήτων επισκευής. Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη πολυπλοκότητα επειδή τα περισσότερα υποθαλάσσια καλώδια ανήκουν σε ιδιωτικούς φορείς, γεγονός που απαιτεί συντονισμό ανάμεσα σε υπουργεία Άμυνας, ρυθμιστικές αρχές, παρόχους και ασφαλιστικές εταιρείες.
Ο Chris Gardiner, επικεφαλής του αυστραλιανού Institute for Regional Security, υποστήριξε ότι η συνεργασία μεταξύ μεσαίων δυνάμεων μπορεί να συμβάλει στην προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών μέσω συλλογικής θαλάσσιας επιτήρησης και ελέγχου, καθώς και μέσω οικονομικότερης πρόσβασης σε προηγμένες τεχνολογίες. Κατά την άποψή του, τέτοιες κινήσεις μπορούν επίσης να ενισχύσουν τη σχετική στρατηγική αυτονομία χωρών σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διαμορφώσουν σφαίρες ελέγχου.
