Πιθανή νομική πρόταση για την πρόσβαση των παιδιών στα social media μπορεί να παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το καλοκαίρι, όπως ανέφερε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θέτοντας στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης ένα ενδεχόμενο ηλικιακό όριο χρήσης. Μιλώντας στην Κοπεγχάγη, στο European Summit on Artificial Intelligence and Children, η φον ντερ Λάιεν είπε ότι η ΕΕ πρέπει να εξετάσει μια «καθυστέρηση» στην πρόσβαση στα social media, χωρίς να προεξοφλήσει τα συμπεράσματα της ειδικής ομάδας εμπειρογνωμόνων για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η προστασία των ανηλίκων στις ψηφιακές πλατφόρμες αποκτά αυξημένη πολιτική βαρύτητα στην Ευρώπη. Η πρόεδρος της Κομισιόν συνέδεσε το θέμα με τους κινδύνους που, κατά την ίδια, αντιμετωπίζουν τα παιδιά στο ψηφιακό περιβάλλον, από τον εθιστικό σχεδιασμό των υπηρεσιών και το επιβλαβές περιεχόμενο έως την έκθεση σε AI-generated σεξουαλικοποιημένες εικόνες. Όπως είπε, η συζήτηση για ελάχιστη ηλικία στα social media «δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί», ενώ σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη ζητούν αξιολόγηση της ανάγκης για σχετική παρέμβαση.
Το ηλικιακό όριο μπαίνει στην ευρωπαϊκή ατζέντα
Η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι, ανάλογα με τα συμπεράσματα της ειδικής ομάδας, η Κομισιόν θα μπορούσε να προχωρήσει σε νομική πρόταση μέσα στο καλοκαίρι. Η ίδια υποστήριξε ότι το ερώτημα δεν είναι εάν οι νέοι πρέπει να έχουν πρόσβαση στα social media, αλλά εάν τα social media πρέπει να έχουν πρόσβαση στους νέους. Στο ίδιο πλαίσιο, έκανε λόγο για ανάγκη να δοθεί στα παιδιά περισσότερος χρόνος ώστε να αναπτύξουν ανθεκτικότητα στην παιδική και πρώιμη εφηβική ηλικία.
Η πρόεδρος της Επιτροπής αναφέρθηκε στην Αυστραλία ως παράδειγμα χώρας που έχει ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, εισάγοντας ελάχιστη ηλικία 16 ετών για τη χρήση social media. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι υπάρχουν προκλήσεις στην εφαρμογή τέτοιων μέτρων, σημειώνοντας πως ορισμένες πλατφόρμες ενημερώνουν τους χρήστες και απενεργοποιούν λογαριασμούς, ενώ άλλες, κατά την ίδια, ενθαρρύνουν εφήβους να παρακάμπτουν τις δικλείδες ασφαλείας.
Οι πλατφόρμες και το Digital Services Act
Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι ένα ηλικιακό όριο δεν θα απαλλάσσει τις τεχνολογικές εταιρείες από την ευθύνη για την ασφάλεια των προϊόντων τους. Επικαλέστηκε το ευρωπαϊκό πλαίσιο του Digital Services Act, λέγοντας ότι στην Ευρώπη όποιος αναπτύσσει ένα προϊόν είναι υπεύθυνος για την ασφάλειά του. Κατά την ίδια, οι πάροχοι τεχνολογίας έχουν ευθύνη για την ασφαλή χρήση των πλατφορμών τους, με υψηλά πρότυπα ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας των ανηλίκων.
Η Κομισιόν έχει ήδη κινηθεί κατά μεγάλων πλατφορμών στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών ψηφιακών κανόνων. Η πρόεδρος της Επιτροπής αναφέρθηκε σε ενέργειες για το TikTok και τον εθιστικό σχεδιασμό υπηρεσιών, όπως το endless scrolling, το autoplay και οι ειδοποιήσεις push. Μίλησε επίσης για τη Meta, υποστηρίζοντας ότι το Instagram και το Facebook δεν εφαρμόζουν επαρκώς το δικό τους ελάχιστο όριο ηλικίας των 13 ετών, ενώ αναφέρθηκε και σε διαδικασίες κατά του X για τη χρήση του Grok στη δημιουργία και διάδοση υλικού που απεικονίζει σεξουαλική κακοποίηση παιδιών.
Age verification και επόμενες παρεμβάσεις
Κεντρικό στοιχείο για οποιοδήποτε μοντέλο ηλικιακού περιορισμού είναι, κατά τη φον ντερ Λάιεν, η αξιόπιστη επαλήθευση ηλικίας. Η ίδια είπε ότι η ΕΕ έχει αναπτύξει εφαρμογή age verification, η οποία θα είναι σύντομα διαθέσιμη, θα λειτουργεί σε κάθε συσκευή, θα είναι εύκολη στη χρήση και πλήρως open source. Ανέφερε ακόμη ότι η εφαρμογή θα διατεθεί στη Δανία έως το καλοκαίρι και ότι η Ένωση συνεργάζεται με τα κράτη-μέλη για την ενσωμάτωσή της στα ψηφιακά πορτοφόλια.
Τα διεθνή μέσα σημειώνουν ότι η εφαρμογή έχει δεχθεί κριτική για εμφανή ζητήματα ασφάλειας, αν και η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε στην Κοπεγχάγη ότι πληροί όλες τις βασικές προϋποθέσεις. Η ίδια είπε ότι η τεχνολογία είναι διαθέσιμη και ότι οι πλατφόρμες δεν έχουν πλέον δικαιολογίες, καθώς η λύση είναι ανοιχτού κώδικα και μπορεί να υιοθετηθεί ευκολότερα από τις online υπηρεσίες.
Η ασφάλεια από τον σχεδιασμό
Πέρα από την πρόσβαση των παιδιών στα social media, η πρόεδρος της Κομισιόν έδωσε έμφαση στην έννοια του «safety by design». Όπως είπε, η ασφάλεια πρέπει να ενσωματώνεται από την αρχή και όχι να προστίθεται εκ των υστέρων. Στο ίδιο πλαίσιο, ανέφερε ότι τα δικαιώματα των παιδιών αποτελούν προτεραιότητα στους ευρωπαϊκούς κανόνες για την ανάπτυξη και χρήση της AI.
Η φον ντερ Λάιεν προανήγγειλε επίσης ότι αργότερα μέσα στη χρονιά η ΕΕ θα στοχεύσει εθιστικές και επιβλαβείς πρακτικές σχεδιασμού μέσω του Digital Fairness Act. Ως παραδείγματα ανέφερε την προσέλκυση προσοχής, τις σύνθετες συμβάσεις και τις παγίδες συνδρομών. Στην ομιλία της, το ζήτημα της προστασίας των παιδιών συνδέθηκε και με την ανάγκη για εκπαίδευση στα μέσα, με ρόλο για γονείς, εκπαιδευτικούς, οργανώσεις, δημοσιογράφους και μέσα ενημέρωσης στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης απέναντι στο online περιεχόμενο, τις ψευδείς ειδήσεις και τις AI-generated εικόνες.
