Στην αδυναμία της τεχνητής νοημοσύνης να αναπτύξει ποτέ πραγματική συνείδηση εστιάζει νέα επιστημονική εργασία του Alexander Lerchner, κορυφαίου ερευνητή του εργαστηρίου Google DeepMind. Η μελέτη υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα αποκτήσει ποτέ συνείδηση, ανεξάρτητα από την υπολογιστική της ισχύ ή την πολυπλοκότητα των αλγορίθμων. Η προσέγγιση αυτή έρχεται σε εμφανή αντίθεση με τις δημόσιες τοποθετήσεις ηγετικών στελεχών του κλάδου, οι οποίοι συχνά αναφέρονται στην επικείμενη έλευση της τεχνητής γενικής νοημοσύνης ως ένα ορόσημο με κολοσσιαίες κοινωνικές επιπτώσεις. Κεντρικό σημείο της επιχειρηματολογίας αποτελεί η θεωρία για το σφάλμα της αφαίρεσης, η οποία διαχωρίζει την ικανότητα προσομοίωσης από την πραγματική υπόσταση
Παρά την έντονη φημολογία που περιβάλλει τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs), η ανάλυση του Lerchner προκρίνει τη θέση ότι η έλευση της τεχνητής γενικής νοημοσύνης δεν συνεπάγεται απαραίτητα τη δημιουργία μιας «οντότητας» με ηθική υπόσταση. Αντιθέτως, ο ερευνητής σημειώνει ότι τα συστήματα αυτά αποτελούν εξελιγμένα εργαλεία χωρίς αισθήσεις, τα οποία απλώς βελτιώνονται ως προς την απόδοση σύνθετων εργασιών. Η διαφοροποίηση αυτή θεωρείται κρίσιμη για την κατανόηση του ορίου μεταξύ της έξυπνης επεξεργασίας συμβόλων και της υποκειμενικής εμπειρίας που χαρακτηρίζει τους βιολογικούς οργανισμούς.
Η εξάρτηση από τον ανθρώπινο παράγοντα
Η μελέτη εξηγεί ότι κάθε σύστημα τεχνητής νοημοσύνης παραμένει εξαρτημένο από τη χαρτογράφηση που πραγματοποιεί ο δημιουργός του. Συγκεκριμένα, απαιτείται ένας ενεργός και έμπειρος άνθρωπος για να μετατρέψει τη συνεχή φυσική πραγματικότητα σε ένα πεπερασμένο σύνολο δεδομένων που το σύστημα μπορεί να επεξεργαστεί. Χωρίς αυτή την εξωτερική παρέμβαση και την οργάνωση των πληροφοριών, το λογισμικό αδυνατεί να προσδώσει νόημα στις διεργασίες του. Επιπλέον, τονίζεται η απουσία φυσικού σώματος και αναγκών, όπως η διατροφή και η αναπνοή, που αποτελούν τη βάση για την ανάπτυξη κινήτρων και συνείδησης στον άνθρωπο.
Εξωτερικοί παρατηρητές και ακαδημαϊκοί, αν και χαιρετίζουν τη δημοσίευση της έρευνας από ένα στέλεχος της DeepMind, επισημαίνουν ότι ανάλογα επιχειρήματα έχουν διατυπωθεί εδώ και δεκαετίες. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι παρατηρείται η επανεφεύρεση παλαιότερων φιλοσοφικών και βιολογικών επιχειρημάτων, τα οποία η κοινότητα της πληροφορικής συχνά αγνοεί λόγω του κλειστού χαρακτήρα της. Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι η έρευνα στερείται αναφορών σε προγενέστερα δεδομένακαι βιβλιογραφία, κάτι που αποδίδεται από μερίδα της ακαδημαϊκής κοινότητας στο περιβάλλον υψηλής πίεσης των εργαστηρίων τεχνητής νοημοσύνης.
Νομικές και επιχειρηματικές προεκτάσεις της μελέτης
Πέρα από το θεωρητικό επίπεδο, η θέση ότι η τεχνητή νοημοσύνη στερείται συνείδησης εξυπηρετεί πρακτικούς και επιχειρηματικούς στόχους. Η παραδοχή πως οι υπολογιστές δεν μπορούν να καταστούν συνειδητές οντότητες διευκολύνει την αποφυγή αυστηρών ρυθμιστικών κανόνων διεθνώς, σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών επί της νομοθεσίας. Στο πλαίσιο αυτό, θεωρείται ότι τα υπολογιστικά συστήματα δεν έχουν δικαιώματα, γεγονός που απαλλάσσει τις εταιρείες τεχνολογίας από σύνθετες νομικές και ηθικές υποχρεώσεις που θα προέκυπταν στην αντίθετη περίπτωση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το έγγραφο της μελέτης, το οποίο φιλοξενείται στον ιστότοπο της Google DeepMind, περιλαμβάνει διευκρίνιση ότι οι απόψεις ανήκουν αποκλειστικά στον δημιουργό του και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα την επίσημη στάση της εταιρείας. Η αρχική έκδοση του αρχείου έφερε το λογότυπο της εταιρείας, το οποίο ωστόσο αφαιρέθηκε σε μεταγενέστερη φάση, ενώ προστέθηκε δήλωση αποποίησης ευθύνης. Η κίνηση αυτή αναδεικνύει την απόσταση που τηρεί η Google από τα συμπεράσματα του Lerchner, την ίδια στιγμή που επενδύει μαζικά στην έρευνα για την AGI και τις μελλοντικές εφαρμογές της.
