Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αναδεικνύει ένα νέο ψηφιακό χάσμα, καθώς η υπολογιστική ισχύς που απαιτείται για την υλοποίηση προηγμένων συστημάτων συγκεντρώνεται σε έναν περιορισμένο αριθμό χωρών και εταιρειών.
Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, που στηρίζεται σε στοιχεία του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, μόλις 32 χώρες διεθνώς διαθέτουν εξειδικευμένα κέντρα δεδομένων για την τεχνητή νοημοσύνη, με το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών να βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι ΗΠΑ και η Κίνα κυριαρχούν στον συγκεκριμένο τομέα, λειτουργώντας από κοινού πάνω από το 90% των πιο προηγμένων data centers που χρησιμοποιούνται για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, ενώ η Αφρική και η Λατινική Αμερική διαθέτουν ελάχιστες ή και καθόλου τέτοιες υποδομές.
Η τεχνολογική υπεροχή αντανακλάται και στην παραγωγή μικροεπεξεργαστών, με την αμερικανική Nvidia να κατέχει την κυρίαρχη θέση στην παγκόσμια αγορά. Η συγκέντρωση αυτής της υποδομής επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα επιστημονικής έρευνας, την ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων και τη συγκράτηση ταλέντων σε χώρες με περιορισμένη πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους. Πολλές κυβερνήσεις και εταιρείες που στερούνται τέτοιας ισχύος βασίζονται σε υπηρεσίες που προσφέρονται εξ αποστάσεως από τα μεγάλα κέντρα δεδομένων, γεγονός που οδηγεί σε αυξημένα κόστη, καθυστερήσεις στη μεταφορά δεδομένων και εξάρτηση από ξένες εταιρείες και ρυθμίσεις.
Η γεωπολιτική διάσταση του ζητήματος γίνεται ολοένα και πιο έντονη, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα αξιοποιούν την πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής και την εμπορική πολιτική τους προκειμένου να διαμορφώσουν τις παγκόσμιες ισορροπίες. Περιορισμοί στις εξαγωγές προηγμένων επεξεργαστών και κινήσεις για την προστασία στρατηγικών συμφερόντων έχουν ήδη αρχίσει να καθορίζουν ποια κράτη θα συμμετέχουν στον διεθνή τεχνολογικό ανταγωνισμό. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοινώνει επενδύσεις ύψους 200 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη δημιουργία εγχώριων υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, ενώ ανάλογες πρωτοβουλίες αναλαμβάνονται σε Ινδία, Βραζιλία και άλλα κράτη, χωρίς ωστόσο να καλύπτουν το εύρος της ζήτησης.
Το χάσμα, όπως αναφέρεται στην ανάλυση, εντείνεται από την αύξηση του κόστους αγοράς και εγκατάστασης προηγμένων επεξεργαστών, καθώς και από τη ζήτηση για υπολογιστική ισχύ που ολοένα αυξάνει. Σύμφωνα με το άρθρο των New York Times, το 40% των συνολικών επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη παγκοσμίως προέρχεται από μόλις 100 εταιρείες, με αποτέλεσμα η πρόσβαση στην τεχνολογία να παραμένει προνόμιο των μεγαλύτερων οικονομιών και επιχειρηματικών ομίλων. Η τάση αυτή, σύμφωνα με τους ειδικούς που παρατίθενται στο ρεπορτάζ, αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τους ρυθμούς ανάπτυξης, την επιστημονική καινοτομία και τη διατήρηση της τεχνολογικής αυτονομίας σε παγκόσμιο επίπεδο.
