Σε ισχύ τίθεται η ευρωπαϊκή πράξη για τα δεδομένα (Data Act), με τους νέους κανόνες να καθορίζουν τα δικαιώματα πρόσβασης και χρήσης δεδομένων που παράγονται στην ΕΕ σε όλους τους οικονομικούς τομείς, διευκολύνοντας την ανταλλαγή δεδομένων, ιδίως βιομηχανικών δεδομένων.
Όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή επιτροπή, «η πράξη για τα δεδομένα θα διασφαλίσει τη δικαιοσύνη στο ψηφιακό περιβάλλον, διευκρινίζοντας ποιος μπορεί να δημιουργήσει αξία από τα δεδομένα και υπό ποιες προϋποθέσεις. Θα τονώσει επίσης μια ανταγωνιστική και καινοτόμο αγορά δεδομένων απελευθερώνοντας βιομηχανικά δεδομένα και παρέχοντας νομική σαφήνεια όσον αφορά τη χρήση των δεδομένων».
Οι νέοι κανόνες επιτρέπουν στους χρήστες συνδεδεμένων προϊόντων να έχουν πρόσβαση στα δεδομένα που παράγονται από τις εν λόγω συσκευές και να ανταλλάσσουν τα εν λόγω δεδομένα με τρίτους. Αυτό θα δώσει μεγαλύτερο έλεγχο στους καταναλωτές και σε άλλους χρήστες συνδεδεμένων προϊόντων και θα τονώσει τις υπηρεσίες της δευτερογενούς αγοράς και την καινοτομία. Θα διατηρηθούν τα κίνητρα για τους κατασκευαστές ώστε να επενδύσουν σε προϊόντα και υπηρεσίες παραγωγής δεδομένων και θα εξακολουθήσουν να προστατεύονται τα εμπορικά τους απόρρητα.
Οι φορείς του δημόσιου τομέα θα μπορούν να έχουν πρόσβαση και να χρησιμοποιούν δεδομένα που βρίσκονται στην κατοχή του ιδιωτικού τομέα για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε τομείς δημόσιου συμφέροντος, όπως πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές, ή κατά την εκτέλεση νομικής εντολής όταν τα απαιτούμενα δεδομένα δεν είναι άμεσα διαθέσιμα με άλλα μέσα.
Η πράξη για τα δεδομένα προστατεύει επίσης τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις από καταχρηστικές συμβατικές ρήτρες σε συμβάσεις κοινοχρησίας δεδομένων τις οποίες το ένα συμβαλλόμενο μέρος επιβάλλει μονομερώς στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος. Αυτό θα επιτρέψει ιδίως στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) να συμμετέχουν πιο ενεργά στην αγορά δεδομένων.
Επιπλέον, η πράξη για τα δεδομένα θα επιτρέπει στους πελάτες να αλλάζουν απρόσκοπτα (και τελικά δωρεάν) μεταξύ διαφόρων παρόχων υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους. Τα μέτρα αυτά “θα προωθήσουν τον ανταγωνισμό και τις επιλογές στην αγορά, αποτρέποντας παράλληλα τον εγκλωβισμό σε έναν προμηθευτή‘. Για παράδειγμα, κάθε ευρωπαϊκή επιχείρηση θα μπορούσε να συνδυάζει υπηρεσίες δεδομένων από διαφορετικούς παρόχους υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους.
Η πράξη για τα δεδομένα περιλαμβάνει, επίσης, διασφαλίσεις έναντι παράνομων αιτημάτων από αρχές τρίτων χωρών για τη διαβίβαση ή την πρόσβαση σε δεδομένα μη προσωπικού χαρακτήρα που τηρούνται στην ΕΕ, διασφαλίζοντας ένα πιο αξιόπιστο και ασφαλές περιβάλλον επεξεργασίας δεδομένων.
Τέλος, η πράξη για τα δεδομένα θεσπίζει μέτρα για την προώθηση της ανάπτυξης προτύπων διαλειτουργικότητας για την κοινοχρησία δεδομένων και για τις υπηρεσίες επεξεργασίας δεδομένων, σύμφωνα με τη στρατηγική τυποποίησης της ΕΕ.
Μετά την έναρξη ισχύος της, η πράξη για τα δεδομένα θα τεθεί σε εφαρμογή σε 20 μήνες, δηλαδή στις 11 Σεπτεμβρίου 2025. Η πράξη για τα δεδομένα συμπληρώνει την πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή τον Σεπτέμβριο του 2023 και δημιουργεί τις διαδικασίες και τις δομές για τη διευκόλυνση της κοινοχρησίας δεδομένων από εταιρείες, ιδιώτες και τον δημόσιο τομέα.
Η πράξη για τη διακυβέρνηση δεδομένων θα δημιουργήσει επίσης κοινούς ευρωπαϊκούς χώρους δεδομένων για τη διάθεση περισσότερων δεδομένων προς χρήση στην οικονομία και την κοινωνία, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο των εταιρειών και των φυσικών προσώπων που παράγουν τα δεδομένα.
