Η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλάζει το μοντέλο για τη χρηματοδότηση των γιγα εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης. Με την έγκριση χθες της τροποποίησης του κανονισμού που διέπει την Κοινή Επιχείρηση για την Ευρωπαϊκή Υπολογιστική Υψηλών Επιδόσεων (EuroHPC JU), το Συμβούλιο δίνει στην ΕΕ τη δυνατότητα να συμμετέχει ενεργά στη συγχρηματοδότηση και στη συν διαμόρφωση γιγα εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Η ΕΕ περνά από τη λογική της απλής χρηματοδότησης ή αγοράς υπολογιστικών συστημάτων στη θεσμοθετημένη συμμετοχή σε επενδύσεις βιομηχανικής κλίμακας, θέτοντας ταυτόχρονα κανόνες για τη χρηματοδότηση, τις προμήθειες και την πρόσβαση, με ρητή πρόνοια για τις νεοσύστατες και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις.
Τι επιτρέπει ο νέος κανονισμός
Ο τροποποιημένος κανονισμός επεκτείνει τους στόχους του EuroHPC ώστε να διευκολύνει την ανάπτυξη και λειτουργία AI Gigafactories στην Ευρώπη, ενισχύει τη βιομηχανία και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, προωθεί τις συμπράξεις μεταξύ κρατών – μελών και ιδιωτικών φορέων και ενσωματώνει ξεχωριστό πυλώνα για τις κβαντικές τεχνολογίες.
Τα AI Gigafactories ορίζονται ως υποδομές υπολογιστικής ισχύος παγκόσμιας κλάσης, ικανές να υποστηρίζουν την εκπαίδευση, τη βελτιστοποίηση και τη μαζική αξιοποίηση των πιο προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για εγκαταστάσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ τις δυνατότητες των υφιστάμενων «εργοστασίων ΤΝ» και απαντούν στις ανάγκες της επόμενης γενιάς εφαρμογών.
Κεντρικό στοιχείο της τροποποίησης του κανονισμού είναι ότι θεσπίζεται πλαίσιο συγχρηματοδότησης και προμηθειών, ώστε οι επενδύσεις αυτές, να υλοποιούνται με διαφάνεια και δημόσια εποπτεία, να αποφεύγεται η μονομερής κυριαρχία μεγάλων τεχνολογικών παικτών και να διασφαλίζεται η δίκαιη πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο κανονισμός προβλέπει ρητά την προστασία των startups και των scale-ups, τόσο ως προς την πρόσβαση στις υποδομές όσο και ως προς το πλαίσιο προμηθειών, επιδιώκοντας να μετατρέψει τα AI Gigafactories σε μοχλό ενίσχυσης του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος καινοτομίας – και όχι σε κλειστές εγκαταστάσεις λίγων μεγάλων ομίλων.
Ακόμη, το νέο πλαίσιο παρέχει ευελιξία στους εταίρους για τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί ισχυρούς μηχανισμούς δημόσιου ελέγχου. Η πρόσβαση τρίτων χωρών, η ιδιοκτησιακή δομή και η χρήση των υποδομών τίθενται υπό εποπτεία, με στόχο την προστασία της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας, ανταγωνιστικότητας και τεχνολογικής κυριαρχίας.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο Κύπριος υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Νικόδημος Δαμιανού, η επένδυση σε υποδομές ΤΝ αποτελεί προϋπόθεση για να μπορέσει η Ευρώπη να ηγηθεί σε έναν από τους πιο μετασχηματιστικούς τεχνολογικούς τομείς της εποχής μας.
Υπενθυμίζεται ότι η ΔΕΗ έχει καταθέσει πρόταση για τη δημιουργία AI Gigafactory στη Δυτική Μακεδονία, περιοχή που βρίσκεται στο επίκεντρο της μεταλιγνιτικής μετάβασης. Η υποψηφιότητα βασίζεται στην ισχυρή ενεργειακή υποδομή της περιοχής, στη διαθεσιμότητα γης και δικτύων και στην ανάγκη για νέες δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας μετά την απολιγνιτοποίηση.
Εφόσον η επένδυση προχωρήσει θα μπορούσε να μετατρέψει τη Δυτική Μακεδονία σε κόμβο σύνδεσης της πράσινης ενέργειας με την Τεχνητή Νοημοσύνη αιχμής, ενισχύοντας την περιφερειακή ανάπτυξη και τοποθετώντας τη χώρα στον ευρωπαϊκό χάρτη των κρίσιμων ψηφιακών υποδομών.
Ο εν λόγω κανονισμός θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ στις 19 Ιανουαρίου και θα τεθεί σε ισχύ την επόμενη ημέρα, ανοίγοντας τον δρόμο για την προκήρυξη και υλοποίηση των πρώτων AI Gigafactories. Το ερώτημα που απομένει είναι ποια κράτη μέλη θα καταφέρουν να αξιοποιήσουν πρώτα το νέο εργαλείο και ποια έργα θα αποτελέσουν τον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
