Σε επίπεδα υπερδιπλάσια του ευρωπαϊκού μέσου όρου κινούνται στην Ελλάδα οι επενδύσεις σε εξοπλισμό πληροφορικής και επικοινωνιών. Η εικόνα αλλάζει, ωστόσο, όταν η σύγκριση περνά στα προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας, κατηγορία στην οποία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων το λογισμικό, οι βάσεις δεδομένων και η έρευνα και ανάπτυξη.
Η απόσταση αυτή αποτελεί ένα από τα βασικά ευρήματα της νέας μελέτης του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) για την πορεία των επενδύσεων στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση την περίοδο 2000-2025 και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων.
Το 2024 οι επενδύσεις σε εξοπλισμό Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Information and Communication Technologies – ICT) ανήλθαν στην Ελλάδα στο 1,51% του ΑΕΠ, έναντι 0,70% στην ΕΕ-27. Η επίδοση της χώρας ήταν περισσότερο από διπλάσια του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Διαφορετική είναι η κατάσταση στα προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι σχετικές επενδύσεις διαμορφώθηκαν στο 2,80% του ελληνικού ΑΕΠ, έναντι 4,14% στην ΕΕ-27, με τη διαφορά να φθάνει τις 1,34 ποσοστιαίες μονάδες.
Στη συγκεκριμένη κατηγορία εντάσσονται η έρευνα και ανάπτυξη (Research and Development – R&D), το λογισμικό και οι βάσεις δεδομένων, μαζί με άλλα προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας. Πρόκειται συνεπώς για διαφορετικό πεδίο από την επένδυση στον ίδιο τον τεχνολογικό εξοπλισμό.
Το ΚΕΦΙΜ χαρακτηρίζει την υστέρηση στο άυλο κεφάλαιο κρίσιμη πρόκληση για την παραγωγικότητα και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις επενδύσεις στη γνώση και την καινοτομία. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τη δυνατότητα αξιοποίησης τεχνολογιών αιχμής, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence – AI).
Το ζήτημα γίνεται εντονότερο αν ληφθεί υπόψη η συνολική απόσταση των επιχειρηματικών επενδύσεων από την ΕΕ. Το 2024 αντιστοιχούσαν στο 8,48% του ΑΕΠ στην Ελλάδα, έναντι 12,69% στην ΕΕ-27, διαφορά 4,21 ποσοστιαίων μονάδων.
Στις δημόσιες επενδύσεις, αντίθετα, η Ελλάδα βρισκόταν ουσιαστικά στο ευρωπαϊκό επίπεδο, με 3,71% του ΑΕΠ έναντι 3,68% στην ΕΕ-27. Σύμφωνα με τη μελέτη, η υστέρηση των επιχειρηματικών επενδύσεων είχε εμφανιστεί ήδη πριν από την κρίση χρέους, στοιχείο που της προσδίδει διαρθρωτικά χαρακτηριστικά.
Η συνολική επενδυτική δραστηριότητα έχει ενισχυθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Από το 10,97% του ΑΕΠ το 2019, ο Ακαθάριστος Σχηματισμός Παγίου Κεφαλαίου αυξήθηκε στο 16,88% το 2025. Παραμένει όμως περίπου 4,4 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από το 21,32% της ΕΕ-27 και 8,7 μονάδες κάτω από το επίπεδο του 2007.
Το ΚΕΦΙΜ θέτει ως βασική προτεραιότητα την ενίσχυση των ιδιωτικών και κυρίως των επιχειρηματικών επενδύσεων, με ιδιαίτερη αναφορά στη γνώση και την καινοτομία, τις οποίες συνδέει με την παραγωγικότητα και την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών.
