Πριν δύο χρόνια, στο Mobile World Congress παρακολούθησα μια επίδειξη neuromorphing computing που με άφησε έκθαμβη: το δίκτυο ραδιοπρόσβασης προσπαθούσε να αναπαράγει τον (θαυμαστό) τρόπο λειτουργίας του ανθρωπίνου εγκεφάλου όσον αφορά στην ελαχιστοποίηση της κατανάλωσης ενέργειας! Τότε, έμοιαζε σαν μια ματιά στο μέλλον. Σήμερα, αυτό το μέλλον έχει ένα όνομα: 6G.
Κι ενώ εξακολουθούμε να μιλάμε γι’ αυτό σαν να ήταν απλώς ένα ακόμα «G» δηλαδή μια ταχύτερη, πιο αποδοτική έκδοση του 5G – στο φετινό MWC φάνηκε η τεράστια διαφορά με τα προηγούμενα «G»: Δεν μιλάμε πλέον απλώς για ταχύτερα δίκτυα. Ούτε απλώς για πιο εξελιγμένες εφαρμογές. Μιλάμε για το Δίκτυο-ως-Αισθητήρα (Network-as-a-Sensor).
Διαπιστώνουμε δηλαδή, μια στροφή προς τη διττή χρήση της τηλεπικοινωνιακής υποδομής για υπηρεσίες τόσο εντός, όσο και εκτός του τομέα των επικοινωνιών μέσω της ανατέλλουσας aρχιτεκτονικής Ενσωματωμένων Συστημάτων Ανίχνευσης και Επικοινωνίας (Integrated Sensing And Communication, ISAC).
Πρόκειται για μια επαναστατική τεχνολογία που δίνει τη δυνατότητα στα δίκτυα 6G να αντιλαμβάνονται τον φυσικό κόσμο γύρω τους, λειτουργώντας ως αισθητήρες τύπου ραντάρ. Χρησιμοποιώντας τα υπάρχοντα ραδιοσήματα που εκπέμπονται για την επικοινωνία μας, οι σταθμοί βάσης μπορούν να ανιχνεύουν, να παρακολουθούν και να χαρτογραφούν φυσικά αντικείμενα – ακόμη και εκείνα που δεν είναι συνδεδεμένα στο δίκτυο. Φυσικά, ταυτόχρονα το δίκτυο διακινεί αμφίδρομα, δεδομένα με υπερυψηλές ταχύτητες και υψηλότατη αξιοπιστία σε πραγματικό χρόνο.
Αυτή η ικανότητα των δικτύων 6G, σε συνδυασμό με την ενσωματωμένη σε αυτά Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς άλλη μια τεχνολογική εξέλιξη. Αποτελεί μια ποιοτική μετατόπιση: τα δίκτυα επικοινωνιών από υποδομή συνδεσιμότητας μετασχηματίζονται σε γνωστική υποδομή – cognitive infrastructure.
Και μάλιστα, αυτή η μετάβαση έχει ήδη ξεκινήσει με την έλευση του 5G Advanced (3GPP έκδοση 19, εμπορικά διαθέσιμη μέσα στο 2026), το οποίο βασίζεται στο 5G Standalone και τις δυνατότητες του για network slicing, edge computing και ΑΙ.
Τα μελλοντικά δίκτυα 6G λοιπόν, θα είναι όχι μόνον AI-native, cloud-native, green-native, αλλά και και sensing-native. Θα ανιχνεύουν/αντιλαμβάνονται/ κατανοούν τον περιβάλλοντά τους φυσικό χώρο και την κινητικότητα μέσα σε αυτόν, θα προβλέπουν πιθανά επικείμενα προβλήματα επικοινωνίας κάθε είδους και θα αποφασίζουν αυτόνομα, προσαρμοζόμενα δυναμικά στις εκάστοτε συνθήκες και προβλέψεις. Και όλα αυτά με την χαμηλότερη δυνατή κατανάλωση ενέργειας.
Επιπροσθέτως, θα μπορούν να μοιραστούν τη σχετική πληροφορία χωρικής ανίχνευσης μέσω APIs με ένα ευρύ φάσμα χρήσιμων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης. Τέτοιες υπηρεσίες «Ανίχνευσης-ως-Υπηρεσία» («Sensing-as-a-Service») εκτείνονται από τον έξυπνο οικιακό αυτοματισμό, τις έξυπνες πόλεις και την αποδοτικότερη παρακολούθηση της υγείας μας, έως τις αυτόνομες -επίγειες και ιπτάμενες- μεταφορές, το βιομηχανικό ΙοΤ, τη δημόσια ασφάλεια και τις επιχειρήσεις αντιμετώπισης καταστροφών.
Είμαι σίγουρη πως σε αυτό το σημείο, πολλοί/ές θα αναρρωτηθείτε: Μήπως όμως είναι πολύ νωρίς να μιλάμε για το 6G, τη στιγμή που το 5G -και ειδικά το 5G Standalone- δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί πλήρως, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, ενώ τα επιχειρηματικά μοντέλα παραμένουν σε εξέλιξη και o πολυπόθητoς «εκχρηματισμός» (monetization) του δεν έχει ακόμη αποδώσει τα αναμενόμενα;
Εάν το δει κανείς καθαρά τεχνοοικονομικά, και λαμβάνοντας υπόψη πως το σημερινό παγκόσμιο μερίδιο αγοράς του 5G Standalone βρίσκεται μόλις στο 26%, τότε ναι, είναι πολύ νωρίς ακόμη για να ασχοληθούμε με το 6G. Εάν όμως το δει κανείς από στρατηγική άποψη, λαμβάνοντας υπόψη και τις πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις, όχι, δεν είναι καθόλου νωρίς. Γιατί πολύ απλά, δεν πρόκειται πλέον απλώς για μια συζήτηση σχετικά με τις τηλεπικοινωνίες.
Ένα ευφυές αυτόνομο δίκτυο που -εκτός από την παροχή ευρυζωνικής συνδεσιμότητας- μπορεί να ανιχνεύει την παρουσία και την κίνηση σε πραγματικό χρόνο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εξίσου για καλούς σκοπούς, αλλά και για μορφές μαζικής επιτήρησης ή/και κατάλυσης της δημοκρατίας ακόμη. Αυτό ακριβώς είναι που καθιστά το 6G υπερβολικά σημαντικό για να αφεθεί αποκλειστικά στους μηχανικούς, τους παρόχους, ή τις ρυθμιστικές αρχές.
Απαιτείται μια ευρύτερη, πιο στρατηγική συζήτηση σε άλλο επίπεδο – σχετικά με την εξουσία, τη διακυβέρνηση και το είδος της κοινωνίας που θέλουμε να χτίσουμε χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες του 6G.
Για την Ευρώπη ειδικότερα, το 6G είναι ίσως η τελευταία μεγάλη ευκαιρία να διαμορφώσει ενεργά το τεχνολογικό της (και όχι μόνον) μέλλον. Ιστορικά, η Ευρώπη έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στον τομέα της ρύθμισης. Ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία των Δεδομένων (GDPR) και, πιο πρόσφατα, ο νόμος της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act) αποτελούν σαφή παραδείγματα επιτυχούς(;) θέσπισης παγκόσμιων προτύπων.
Ωστόσο, το 6G θα απαιτήσει κάτι περισσότερο από ρύθμιση. Θα απαιτήσει στρατηγική δράση. Διότι, εάν η Ευρώπη περιοριστεί στον καθορισμό των κανόνων, ενώ άλλοι αναπτύσσουν τις δυνατότητες, κινδυνεύει να γράφει τους κανόνες για ένα παιχνίδι που άλλοι παίζουν – και κερδίζουν, όπως περίπου συμβαίνει και σήμερα με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Εν κατακλείδι λοιπόν, η συζήτηση για το 6G, λόγω των εξαιρετικά προηγμένων δυνατοτήτων του, αποτελεί τελικά ένα καίριο ζήτημα εξουσίας, κυριαρχίας και ελέγχου του κόσμου μας, καθώς το οικοσύστημα που θα χτιστεί γύρω από αυτό, θα καθορίσει όχι μόνο την οικονομία, αλλά και την ιδιωτικότητα, την ασφάλεια και άρα την κοινωνική συνοχή και τελικά την ίδια τη δημοκρατία μας!
Γιατί τελικά, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσο γρήγορο θα είναι το 6G, ούτε πότε θα είναι εμπορικά επωφελές το λανσάρισμά του.
Τα ουσιαστικά ερωτήματα είναι εντελώς διαφορετικά:
- Ποιον θα εξυπηρετήσει το 6G – και με ποιους όρους;
- Ποιος αποφασίζει τι πρέπει να κάνει το δίκτυο και με βάση ποιούς κανόνες;
- Πώς θα διασφαλίσουμε ότι ένα πανταχού παρόν δίκτυο επικοινωνίας που μπορεί να αντιλαμβάνεται τον χώρο γύρω του, διαθέτοντας ταυτόχρονα την ευφυϊα να παίρνει και να εκτελεί αυτόνομες αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο, λειτουργεί με διαφάνεια, δικαιοσύνη και λογοδοσία προς όφελος της κοινωνίας;
Ίσως λοιπόν τελικά το 6G να μην είναι απλώς το επόμενο δίκτυο κινητών επικοινωνιών. Ίσως να είναι το πρώτο σύστημα στο οποίο θα χρειαστεί να αποφασίσουμε συλλογικά, όχι τι μπορούμε να κάνουμε, αλλά τι επιλέγουμε να μην κάνουμε με αυτό.
Γράφει η Μαρία Μπούρα, Executive Business Advisor | Leadership | Strategy | 5G & Beyond
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό InfoCom
