Πρόσφατα σε μια συζήτηση, ερωτήθηκα: «Πώς αλλάζει η ηγεσία στην εποχή της Tεχνητής Nοημοσύνης; Ποια βασικά χαρακτηριστικά απαιτούνται για να είναι επιτυχημένη;».
Σε αυτό το επεισόδιο του Beyond Tech λοιπόν, θέλω να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις μου σχετικά με το φλέγον αυτό θέμα.
Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη συχνά εστιάζει στην τεχνολογία και την οικονομία: μοντέλα, αλγόριθμοι, επενδύσεις, RoI, use cases. Όμως για την ηγεσία, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ούτε τεχνολογικό, ούτε οικονομικό. Είναι υπαρξιακό: Η ΤΝ δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο που δουλεύουμε. Αλλάζει και την ίδια την φύση της ηγεσίας.
Η ηγεσία στην εποχή της ΤΝ δεν έχει τόσο να κάνει με την αποδοτική «χρήση ενός ακόμη εργαλείου», όσο με τον συνεχή επιτυχή «επαναπροσδιορισμό της επιχείρησης» μέσα σε μια εποχή υπερπληροφόρησης, τεκτονικών αλλαγών και αυξημένης αβέβαιότητας και ανθρώπινης ανασφάλειας.
Όπως επισημαίνει το Harvard Business School και άλλοι οργανισμοί εξειδικευμένοι στη μελέτη της ηγεσίας, ο ηγέτης στην εποχή της ΤΝ μετατρέπεται σε Αρχιτέκτονα Στρατηγικού Μετασχηματισμού, Ενορχηστρωτή Συνεργασίας ανθρώπου-μηχανών και Ηθική Πυξίδα του οργανισμού του οποίου ηγείται.
Για να μπορέσει να ανταποκριθεί επιτυχώς σε αυτές τις νέες απαιτήσεις, ο ηγέτης πρέπει να διαθέτει την ικανότητα συνεχούς επαναπλαισίωσης και νοηματοδότησης των καταιγιστικών αλλαγών, μετατρεπόμενος τελικά από Chief Executive Officer σε Chief Meaning Officer – Υπεύθυνο Δημιουργίας Νοήματος.
Από αυτήν την καίρια μετατόπιση ρόλου προκύπτουν, κατά τη γνώμη μου, τρία κρίσιμα χαρακτηριστικά του καλού ηγέτη στην εποχή της ΤΝ:
- Ενσυναίσθηση, Συναισθηματική Νοημοσύνη και Ηθική: Ανθρωποκεντρική ηγεσία
Όταν υπάρχει τόσο μεγάλος βαθμός αβεβαιότητας και συνεχών δραστικών και απροσδόκητων αλλαγών όπως στην εποχή της ΤΝ, πρώτα απ’ όλα απαιτούνται ηγέτες με βαθιά ενσυναίσθηση και υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη για να μπορούν, νιώθωντας τον παλμό και τις αγωνίες των ανθρώπων τους, να τους εμπνεύσουν εμπιστοσύνη και να τους παρακινήσουν να συνεργαστούν αρμονικά μεταξύ τους και με την ΤΝ για την επίτευξη των κοινών στόχων, αποτρέποντας παράλληλα την απώλεια ταλέντων και την αποσύνδεση/απόσυρση των εργαζομένων.
Η ενσυναίσθηση και η συναισθηματική νοημοσύνη στην εποχή της ΤΝ δεν αποτελούν απλώς ήπιες δεξιότητες – “soft skills”, που καλό είναι να τις διαθέτει κανείς. Αποτελούν στρατηγικά assets και αυτό επιβεβαιώνεται από πλείστες όσες μελέτες.
Επιπλέον, ενώ η ΤΝ υπόσχεται βελτιστοποίηση, η βελτιστοποίηση δεν είναι ταυτόσημη με την ορθότητα:
- Ποιος φέρει την ευθύνη όταν ένας αλγόριθμος μεροληπτεί;
- Ποιος αποφασίζει ποια δεδομένα είναι «επιτρεπτά»;
- Ποιος θέτει τα όρια στο τι καλείται να επιτελέσει ένα εργαλείο ΤΝ;
Δείτε το πρόσφατο παράδειγμα της σφοδρής αντιπαράθεσης της Anthropic με την Αμερικανική κυβέρνηση σχετικά με τη χρήση του Claude για σκοπούς μαζικής παρακολούθησης πολιτών και για αυτόματη λήψη αποφάσεων για την εξόντωση ανθρώπων χωρίς την παρεμβολή ανθρώπινης κρίσης.
Επομένως, ο ηγέτης στην εποχή της ΤΝ οφείλει επίσης να λειτουργεί ως Θεματοφύλακας Αξιών και Ηθική Πυξίδα για τον οργανισμό που διοικεί, διασφαλίζοντας ότι οι όποιες αλλαγές δεν οδηγούν σε επιχειρηματική, κοινωνική ή ηθική απορρύθμιση.
- Θάρρος σε συνθήκες ακραίας πίεσης και αβεβαιότητας
Η ΤΝ δημιουργεί ένα παράδοξο: περισσότερα δεδομένα, αλλά όχι απαραίτητα περισσότερη βεβαιότητα. Οι προβλέψεις πολλαπλασιάζονται, τα σενάρια επίσης και ο ηγέτης καλείται να αποφασίσει μέσα από μια πολλαπλότητα διαφορετικών κατευθύνσεων.
Καλείται λοιπόν να διαθέτει το θάρρος να αναλάβει ρίσκο και να πειραματιστεί πρώτος με τις νέες τεχνολογίες όπως π.χ. η ΤΝ ή το 5G, καλλιεργώντας παράλληλα ασφαλή κουλτούρα αποτυχίας στον οργανισμό του και διαμορφώνοντάς τον έτσι ώστε να μαθαίνει γρήγορα από τις αποτυχίες του. Γιατί, όπως ήδη αναλύσαμε σε προηγούμενο άρθρο, στην εποχή της ΤΝ το “wait and see” είναι πολύ πιο επικίνδυνο από το “test and learn”.
Όμως το θάρρος του ηγέτη σήμερα δεν αφορά μόνο την ανάληψη ρίσκου. Αφορά επίσης το θάρρος να αμφισβητήσει τον αλγόριθμο ή την χρήση του, όταν χρειάζεται. Να πει «αυτό δεν ευθυγραμμίζεται με τις αξίες μας» (ανωτέρω παράδειγμα Anthropic) ή «αυτό το insight, αν και στατιστικά ορθό, στρατηγικά είναι λάθος». Χωρίς αυτό το θάρρος, ο οργανισμός μετατρέπεται σταδιακά σε παθητικό εκτελεστή προτάσεων από την ΤΝ με τον ορατό κίνδυνο να παρασυρθεί σε λάθος κατεύθυνση με καταστροφικά αποτελέσματα, όπως τονίζει και ο γνωστός στοχαστής Yuval Noah Harari.
- Περιέργεια και Συνεχής Μάθηση: Ο ηγέτης ως Questioner-in-Chief
Στο παραδοσιακό μοντέλο ηγεσίας, οι ηγέτες ασκούσαν εξουσία κυρίως χάρη στις ανώτερες γνώσεις τους και την εμπειρία τους. Στην εποχή της TN όμως, η πληροφορία έχει εκδημοκρατιστεί. Οι αλγόριθμοι αναλύουν τεράστιους όγκους δεδομένων σε κλάσματα δευτερολέπτου, παράγουν πολλαπλά σενάρια, προβλέψεις και προτείνουν στρατηγικές επιλογές. Ως αποτέλεσμα, ο ηγέτης στην εποχή της ΤΝ δεν χρειάζεται (και δεν μπορεί) να έχει όλες τις απαντήσεις. Πρέπει όμως να είναι ο πιο περίεργος και εκείνος που θέτει τις σωστές ερωτήσεις, o “Επικεφαλής Ερωτών” – “Questioner-in-Chief”:
- Ποιο πρόβλημα λύνουμε πραγματικά;
- Τί αυτοματοποιούμε – και γιατί;
- Ποιο επιχειρηματικό μοντέλο επανασχεδιάζουμε;
- Ποιο ρίσκο αποδεχόμαστε;
- Μήπως δημιουργούμε νέες εξαρτήσεις και ποιές;
Επομένως ο ρόλος της ηγεσίας μετατοπίζεται από την κατοχή απαντήσεων στη διαχείριση της αβεβαιότητας και στη συνεχή μάθηση: οι ηγέτες ως μαθητές/μαθαίνοντες και όχι ως γνώστες, γιατί όλα είναι καινούργια και όλα αλλάζουν με ρυθμούς που υπερβαίνουν τους παραδοσιακούς οργανωσιακούς κύκλους προσαρμογής. Έτσι δίνουν και το παράδειγμα στον οργανισμό τους να κάνει το ίδιο.
Η διανοητική ταπεινότητα λοιπόν, μετατρέπεται σε μορφή ισχύος και απαραίτητο συστατικό της επιτυχημένης ηγεσίας στον καιρό της ΤΝ.
Συνοψίζοντας λοιπόν, στην εποχή της ΤΝ, ο ηγέτης καλείται να εξελιχθεί από Υπεύθυνο Επίλυσης Προβλημάτων, Λήψης Αποφάσεων και Επιχειρησιακής Εποπτείας σε Υπεύθυνο Δημιουργίας Νοήματος – έναν Chief Meaning Officer, ο οποίος με ενσυναίσθηση, θάρρος και περιέργεια λειτουργεί ως Αρχιτέκτονας Μετασχηματισμού, Ενορχηστρωτής της Συνεργασίας ανθρώπου-μηχανής και Ηθική Πυξίδα του οργανισμού στον οποίο ηγείται.
Γιατί τελικά, δεν θα κριθούμε ως ηγέτες από το πόσες διαδικασίες αυτοματοποιήσαμε, αλλά από το αν καταφέραμε να διατηρήσουμε τον άνθρωπο – και την ευθύνη – στο κέντρο των αποφάσεων.
Όσο πιο έξυπνες γίνονται οι μηχανές, τόσο πιο ανθρώπινη και ηθική οφείλει να γίνεται η ηγεσία.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό InfoCom
Γράφει η Μαρία Μπούρα, Executive Business Advisor | Leadership | Strategy | 5G & Beyond
