Πέρα από την ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του νόμου, η οποία βρίσκεται στο παρελθόν, στον νου μου πάντα έχω το πνεύμα του νόμου, δηλαδή το σήμερα μαζί με ολίγον από το αύριο, αλλά και το γράμμα του νόμου, το οποίο χρονικά τοποθετώ στο κάθε δευτερόλεπτο.
Ως υπόχρεός της, πιστεύω ότι έχω διαβάσει ό,τι μπορούσε να αναγνωστεί. Το ευρωπαϊκό σχέδιο, την ελληνική αποτύπωσή του, τις ΚΥΑ.
Στο πέρασμα του χρόνου, μίλησα με στελέχη που εφαρμόζουν την NIS2, με ανθρώπους που ευαγγελίζονται ότι την εφαρμόζουν, με συμβούλους που την ερμηνεύουν σωστά ή ιδεατά και άλλους που τους αφορά είτε άμεσα είτε έμμεσα και αγνοούν την ύπαρξή της.
Δεν θα αναφερθώ στο γράμμα του νόμου — πέραν του ότι είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Ένα σχόλιο που θα επέτρεπα στον εαυτό μου να κάνει είναι πως η NIS2 φαντάζει σαν να προέρχεται από την ανάγκη δύο συζύγων. Ο ένας, ο Νομικός, έγραψε τον νόμο βάσει του άλλου, της Πληροφορικής που κάθε βράδυ πριν κοιμηθούν ξεκίναγε την κρεβατομουρμούρα.
Πώς αλλιώς θα μπορούσε κανείς να εξηγήσει πώς ένας νόμος ήρθε να προβλέψει όλα εκείνα που ο κλάδος μας ζητούσε εδώ και χρόνια; Άλλωστε δεν συναντάς συχνά υβριδικές ενώσεις Νομικής & Πληροφορικής σε έναν άνθρωπο — και οι δύο κλάδοι έχουν την πολυπλοκότητά τους και πολλούς παράγοντες που πρέπει να συνυπολογίσεις.
Θα αναφερθώ στο πνεύμα του νόμου και πιθανότατα στο πώς θα ήταν δόκιμο να εφαρμοστεί, όχι από την πλευρά των αρχών, αλλά από την πλευρά των υπόχρεων.
Στην κυβερνοασφάλεια, το 100% είναι άπιαστο όνειρο. Σήμερα τείνεις να το ακουμπήσεις, το επόμενο λεπτό έχει ξεφύγει μέσα από τα δάκτυλά σου.
Έτοιμα πακέτα υπάρχουν πολλά. Μια εταιρία συμβούλων έχει «κουστούμια» που μπορείς να εφαρμόσεις. Ερωτηματολόγια που θα συμπληρωθούν, εξηγήσεις που θα δοθούν, εκπαιδεύσεις που θα γίνουν, γραφειοκρατία που θα νικηθεί.
Είναι το πρώτο βήμα που ακολουθεί κανείς, το σωσίβιο που θα σου ρίξουν όταν θα πέσεις στην ανοικτή θάλασσα, όμως, πολλοί επιδίδονται σε έναν αγώνα ταχύτητας προς τη συμμόρφωση, ξεχνώντας πως το ζητούμενο δεν είναι αυτή αλλά η εταιρία να παραμείνει ασφαλής.
Η κυβερνοασφάλεια είναι ένας μαραθώνιος. Ένας διαρκής αγώνας. Ναι, οι εξελίξεις τρέχουν όπως τρέχουν και οι αθλητές του μαραθώνιου. Άλλοι θα κινηθούν προς τον τερματισμό ταχύτερα, άλλοι σε αργότερους ρυθμούς. Αν η συμμόρφωση είναι στον τερματισμό, το πραγματικό έπαθλο είναι η συμμετοχή.
Βάζω τέλος στις αλληγορίες και ξεκινώ με τις αλήθειες:
Πέρα από τα χάρτινα παραδοτέα, ο κύριος μηχανισμός αποτελείται από δύο σταθμούς, το Risk Analysis & το Gap Analysis. Είναι ξεκάθαρα πιο σημαντικά από οτιδήποτε άλλο.
Το Risk Analysis είναι ο καθρέπτης των προγραμματισμένων ενεργειών, του τρόπου σκέψης μας, του βαθμού ενδιαφέροντός μας, της φροντίδας μας. Όποιος ενδιαφέρεται για την επιχείρησή του, για τον τομέα ευθύνης του, ξέρει πού πονά και τι χρειάζεται να γίνει για να υπάρξουν τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Προφανώς, στο Risk Analysis θα μπορούσαν να αποτυπωθούν και κίνδυνοι που δεν γίνεται να αποσοβηθούν. Το να τους αποκρύψουμε καταδεικνύει είτε δόλο είτε προχειρότητα. Τίποτε από τα δύο δεν μας τιμά, ούτε αν ελεγχθούμε και το Risk Analysis είναι «κούφιο» θα λειτουργήσει ως άλλοθι. Το αντίθετο μάλιστα.
Ένα πλήρως ενημερωμένο Risk Analysis αποδεικνύει ότι έχουμε αποφασίσει να διορθώσουμε τα κακώς κείμενα στο μέλλον και το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι έχουμε χρόνο μπροστά μας, όσο μας επιτρέπει το Gap Analysis.
Κάθε βήμα που κάνουμε προς την εξουδετέρωση του κινδύνου είναι βήμα προόδου. Αυτό πιστεύω πως ψάχνει ο νομοθέτης, την ανάληψη της ευθύνης και τη μέριμνα του να τείνεις να συμμορφωθείς.
Η ανάληψη και η μέριμνα είναι τα φτηνότερα εργαλεία προς τη συμμόρφωση αλλά τα πιο σημαντικά ως πεπραγμένα.
Κανένα μέτρο ασφάλειας, κανένα προϊόν, καμία υπηρεσία δεν μπορεί να προστατεύσει τους οργανισμούς που δεν αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους και δεν μεριμνούν για την ευημερία τους.
Ο εξοπλισμός θα μπει στα πάγια, οι υπηρεσίες σε ένα τιμολόγιο παροχής. Και τα δύο θα γραφτούν στα έξοδα. Δεν είναι χαμένα χρήματα, είναι ποσά που αναλογούν σε συγκεκριμένο κέντρο κόστους.
Αυτό που δεν αναγράφεται σε κανέναν ισολογισμό αλλά αντιστοιχεί σε πραγματικό χρυσάφι είναι να σε εμπιστεύεται η εφοδιαστική σου αλυσίδα. Να ξέρει πως θα παραδώσεις, ότι δεν θα την εκθέσεις, δεν θα τη μολύνεις, δεν θα την καθυστερήσεις, δεν θα την επιβαρύνεις.
Πίσω από τις οντότητες που περιγράφονται στην NIS2 αλλά και άλλους κανονισμούς και νόμους, αυτό που δεν αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι είναι πως, από ένα μέγεθος και μετά και σύμφωνα με τη δραστηριότητά σου, στην ουσία καθιστάς την επιχείρησή σου υποδομή της κοινωνίας.
Αν εξάγεις κιόλας, τότε συμμετέχεις στο δυναμικό της οικονομίας της χώρας, άρα πλέον λογίζεσαι ως υποδομή και του κράτους.
Έχε λοιπόν στον νου σου πως ως υποδομή συμφερόντων τρίτων, έχεις — ακόμα και άθελά σου — την υποχρέωση να υπάρχεις την επομένη ημέρα, άρα η συμμόρφωση δεν είναι απλά μια νομική απαίτηση, αλλά κοινωνική και οικονομική ανάγκη.
Αν στο επόμενο δευτερόλεπτο βρεθούμε υπόλογοι, το πρόστιμο θα είναι το μικρότερό μας πρόβλημα. Πέρα από τη φήμη μας που θα στραπατσαριστεί, το Gap Analysis και το Risk Analysis θα είναι αυτά που θα κρίνουν τόσο το μέγεθος της αβλεψίας (άρα και του προστίμου) όσο και την ταχύτητα των ενεργειών που υπολείπεται να υλοποιηθούν.
Εκεί που η πρόοδος ήταν θέμα προγραμματισμού και το χρήμα έπρεπε απλά να ενταχθεί σε έναν (μελλοντικό) προϋπολογισμό, όλα επιστρέφουν επιτακτικά στο σήμερα, σε χρόνο, χρήμα, προσωπικό και δυνάμεις που δεν έχουμε.
Θα επιστρέψω στην αρχή. Η NIS2 είναι εδώ. Το πνεύμα του νόμου μας επιτρέπει να προετοιμαστούμε. Η συμμόρφωση βρίσκεται στο μέλλον και κρίνεται τη στιγμή του περιστατικού. Εκεί θα συναντήσουμε το γράμμα του νόμου και πέραν από τη βαρύτητα του περιστατικού, η ανάληψη της ευθύνης και η μέριμνα θα είναι τα μόνα κριτήρια που θα καθορίσουν το μέγεθος των επιπτώσεων.
Γράφει ο Νικόλαος Σ. Στεργιώτης, Διευθυντής Τμήματος Πληροφορικής, ΑΦΟΙ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ Α.Ε. Χαλβαδοποιία Ελλάδος


