Εντός Νοεμβρίου (αρχές του δεύτερου δεκαημέρου) προγραμματίζεται η εκτόξευση των δύο πρώτων επιχειρησιακών δορυφόρων, τεχνολογίας SAR (Synthetic Aperture Radar), στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων (GNSSP) του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, συνολικού ύψους 200 εκατ., με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (European Space Agency – ESA).
Κρίσιμα υποσυστήματα των δύο αυτών επιχειρησιακών δορυφόρων ραντάρ κατασκευάστηκαν στην Ελλάδα από την μονάδα παραγωγής που εγκατέστησε τον τελευταίο ένα χρόνο στη χώρα μας η φινλανδική ICEYE. Μάλιστα, στις εγκαταστάσεις της ICEYE στην Ελλάδα κατασκευάζονται κρίσιμα υποσυστήματα για όλους τους SAR μικροδορυφόρους που παράγει η εταιρία για τους πελάτες της παγκοσμίως.
Η προαναφερόμενη εταιρία υπέγραψε πριν ένα χρόνο με το δημόσιο, σύμβαση αξίας 33 εκατ. (το ποσό περιλαμβάνει και τα δεδομένα που παρέχει ήδη η εταιρία στην Ελλάδα από άλλους δορυφόρους). Την ίδια μέρα υπεγράφη και η σύμβαση, αξίας 20 εκατ. με την OroraTech για τους 4 νανο θερμικούς δορυφόρους που επίσης περιλαμβάνονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, ενώ τους υπόλοιπους 7 μικροδορυφόρους (από τους 13 συνολικά) έχει αναλάβει η Open Cosmos με σύμβαση αξίας 60 εκατ. ευρώ.
Η θυγατρική της ICEYE στην Ελλάδα απασχολεί σήμερα 13 επιστήμονες και η προοπτική είναι να διπλασιαστούν εντός του επόμενου εξαμήνου.
Ο στόχος είναι η μονάδα παραγωγής της ICEYE στην Ελλάδα, με επικεφαλής τον Βασίλη Χαλουλάκο, στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου, να αναβαθμιστεί ώστε να αποκτήσει τη δυνατότητα παραγωγής του συνόλου των συστημάτων ενός μικροδορυφόρου. Επίσης, στόχος είναι και η δημιουργία κέντρου Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) για τις επόμενες διαστημικές τεχνολογίες αιχμής που θέλει να εισάγει στην αγορά.
Η ICEYE δραστηριοποιείται διεθνώς με γραφεία στη Φινλανδία, την Πολωνία, την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία, την Ιαπωνία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Ελλάδα και τις ΗΠΑ. Έχει πρωτοπορήσει στη διαστημική τεχνολογία SAR (Synthetic Aperture Radar), δημιουργώντας μια μινιατούρα αυτής της τεχνολογίας, μειώνοντας σημαντικά το κόστος και τον χρόνο παραγωγής. Πρόκειται για έναν συνδυασμό ενός μικρογραφημένου, ενεργού ραντάρ φασικής διάταξης (phased array radar), τοποθετημένου σε μια ελαφριά δορυφορική πλατφόρμα, που παρέχει μοναδικές επιχειρησιακές δυνατότητες. Η ηλεκτρονικά κατευθυνόμενη δέσμη επιτρέπει «λειτουργίες σάρωσης» (Scan modes) για κάλυψη μεγάλων περιοχών.
Αναφορικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, έχει προηγηθεί η εκτόξευση, τον περασμένο Ιούνιο, του DUTHSat-2 του πρώτου μικροδορυφόρου, CubeSat (για εκπαιδευτικούς και πειραματικούς σκοπούς) που φέρει ελληνική υπογραφή, από τον σχεδιασμό μέχρι την κατασκευή και ο οποίος αποτελεί καρπό της συνεργασίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης με ελληνικές επιχειρήσεις.
Το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει εντάξει στις προτεραιότητές του τη συνέχεια του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων και βρίσκεται σε φάση επικαιροποίησης της Εθνικής Διαστημικής Στρατηγικής με ορίζοντα που εκτείνεται αρχικά ως το 2030 και κατόπιν ως το 2035. Προσχέδιο – σύνοψη αυτής έχει δοθεί στη διαστημική βιομηχανία για τα πρώτα σχόλια.
Όπως, μεταξύ άλλων, τονίζεται στην εισαγωγή της της Εθνικής Διαστημικής Εισαγωγής, «οι διαστημικές τεχνολογίες και εφαρμογές έχουν γίνει απαραίτητο στοιχείο στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, προσφέροντας λύσεις σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρησιακών αναγκών καθώς και προς την επίτευξη καίριων στόχων της πολιτείας.
Η δραστηριοποίηση στο Διάστημα αποφέρει σημαντικά οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά και στρατηγικά οφέλη, ενώ παράλληλα προάγει τη βασική έρευνα, την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα. Σε ένα παγκόσμιο γίγνεσθαι όπου η σημασία του νευραλγικού ρόλου του Διαστήματος αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο η Ελλάδα καλείται να ισχυροποιήσει τη διεθνή της θέση, να αναπτύξει το εγχώριο οικοσύστημα, να προάγει διεθνείς συνεργασίες και να αξιοποιήσει τις προσφερόμενες λύσεις προς όφελος της οικονομίας και των πολιτών.
Οι διαστημικές τεχνολογίες, τα διαστημικά δεδομένα και οι υπηρεσίες συμβάλλουν σημαντικά στην επίτευξη των στόχων δημόσιων πολιτικών καθώς και σε επιχειρησιακές ανάγκες του κράτους και της αγοράς».
Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, μεταξύ άλλων, εξετάζεται και η ανάπτυξη ενός μεγάλου κυβερνητικού δορυφόρου που θα ενισχύσει τις εθνικές δυνατότητες ασφαλών επικοινωνιών, με εφαρμογές τόσο στην άμυνα όσο και στην ασφάλεια και προστασία των πολιτών. Βασική αρχή και στην περίπτωση αυτή, όπως επίσης υπογράμμισε ο αρμόδιος υπουργός, ένα σημαντικό μέρος της τεχνολογίας και της παραγωγής να γίνεται στην Ελλάδα, ενώ σε συνεργασία με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ο στόχος είναι η αξιοποίηση πόρων από το SAFE, το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο που ενισχύει τα κράτη μέλη στις κοινές επενδύσεις τους στην αμυντική βιομηχανία.
Τα τελευταία χρόνια η οικονομία του διαστήματος αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς, με τη συνολική αξία της να εκτιμάται στα 600 δις ευρώ το 2024. Αν συμπεριληφθούν και τα δευτερογενή οφέλη, αποτιμάται στα 1,8 τρις ευρώ ως το 2035 με ρυθμό ανάπτυξης (Compound Annual Growth Rate – CAGR) της τάξεως του 9%.
Η Ελλάδα, είναι μέλος του ESA από το 2005. Όπως αναφέρεται στο προσχέδιο της νέας στρατηγικής σταδιακά η συμμετοχή της χώρας στα προγράμματα του ευρωπαϊκού οργανισμού θα διπλασιαστούν.
Να σημειωθεί ότι η Ένωση Ελληνικών Βιομηχανιών Διαστημικής Τεχνολογίας και Εφαρμογών (ΕΒΙΔΙΤΕ) αριθμεί σήμερα 60 εταιρίες μέλη, με συνολικό κύκλο εργασιών που για το 2024 διαμορφώθηκε σε 500 εκατ., έναντι 425 εκατ. το 2023, 410 εκατ. το 2022, 300 εκατ. το 2021 και 230 εκατ. ευρώ το 2020.
Τι περιλαμβάνει το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων
Υπενθυμίζεται ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων περιλαμβάνει την κατασκευή και λειτουργία συνολικά 13 μικροδορυφόρων. Την εκτόξευση των δύο δορυφόρων SAR) καθώς και τριών πειραματικών μικροδορυφόρων θα ακολουθήσουν οι εκτοξεύσεις των οπτικών και θερμικών δορυφόρων στις αρχές του 2026, έτσι ώστε η πλήρης επιχειρησιακή ικανότητα να έχει επιτευχθεί μέχρι τα τέλη του 2026.
Περιλαμβάνει επίσης ένα πλέγμα υποδομών εδάφους (Ground Segment Infrastructure): Δύο σταθμούς εδάφους για επικοινωνία uplink και downlink. Το Ελληνικό Κέντρο Συναρμολόγησης, Ενσωμάτωσης και Δοκιμών (HAITF) στην ΕΑΒ στην Τανάγρα, με καθαρό χώρο 350 τ.μ. για δοκιμές μικροδορυφόρων έως 500 κιλά, εξοπλισμένο με συστήματα θερμικού κενού και δοκιμών αντοχής σε δονήσεις. Τρία τηλεσκόπια σε Χελμό, Σκίνακα και Χολομώντα, τα οποία αναβαθμίζονται σε οπτικούς σταθμούς εδάφους για οπτικές και κβαντικές επικοινωνίες. Το ελληνικό Ραντάρ Παρακολούθησης Διαστήματος (HSTR), το οποίο θα τεθεί σε επιχειρησιακή λειτουργία το 2026, για να παρακολουθεί διαστημικά θραύσματα και να υποστηρίζει το ευρωπαϊκό δίκτυο EU-SST για την ασφάλεια των δορυφόρων σε τροχιά.
Στην καρδιά της λειτουργίας του Προγράμματος βρίσκεται ο Κυβερνητικός Κόμβος Παρατήρησης της Γης (Governmental EO Hub). Ο κόμβος θα ενσωματώνει δεδομένα σε σχεδόν πραγματικό χρόνο από όλους τους εθνικούς δορυφόρους και θα προσφέρει στους τελικούς χρήστες έτοιμα προς ανάλυση δεδομένα (Analysis Ready Data) μέσω ενιαίας, φιλικής προς τον χρήστη πλατφόρμας. Το περιβάλλον αυτό θα υποστηρίζει πέντε εθνικές θεματικές υπηρεσίες Παρατήρησης της Γης (EO services), σχεδιασμένες για τις ανάγκες της δημόσιας διοίκησης, της έρευνας και του ιδιωτικού τομέα. Οι πέντε θεματικές υπηρεσίες αφορούν τη Γεωργία, τα Δάση, τα Ύδατα, τη Γη και την Ασφάλεια και την Προστασία.
Μερικά από τα οφέλη του προγράμματος είναι: Η έγκαιρη ανίχνευση πυρκαγιών και πλημμυρών, παρακολούθηση κρίσιμων υποδομών και ενημέρωση των αρχών σε πραγματικό χρόνο. Η παρακολούθηση θερμοκρασιών θάλασσας και εδάφους, παρακολούθηση NATURA περιοχών, βιοποικιλότητας και δασών.
Εφαρμογές «έξυπνης γεωργίας» με χαρτογράφηση καλλιεργειών, πρόβλεψη αποδόσεων, εκτίμηση εδαφικής υγρασίας και βελτίωση παραγωγικότητας.
Παρακολούθηση της ρύπανσης, των θαλάσσιων καυσώνων και υποστήριξη της αλιείας και των υδατοκαλλιεργειών, καθώς και παρακολούθηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, των θερμικών νησίδων και μεταβολών στο αστικό περιβάλλον.
