Ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψαν συμφωνία με την οποία η Επιτροπή αναθέτει στον ENISA τη διαχείριση και τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Αποθεματικού Κυβερνοασφάλειας, χορηγώντας του την απαραίτητη χρηματοδοτική συνεισφορά για τον σκοπό αυτό.
Το Ευρωπαϊκό Αποθεματικό Κυβερνοασφάλειας, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 14 της Πράξης για την Κυβερνοαλληλεγγύη στην ΕΕ, αποτελείται από υπηρεσίες αντιμετώπισης περιστατικών που παρέχονται από αξιόπιστους παρόχους διαχειριζόμενων υπηρεσιών ασφάλειας. Ο εν λόγω μηχανισμός υποστήριξης θα χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις σημαντικών και μεγάλης κλίμακας περιστατικών κυβερνοασφάλειας, με σκοπό την αντίδραση και την ανάκαμψη από αυτά. Οι υπηρεσίες θα προέρχονται από παρόχους που επιλέχθηκαν μέσω δημόσιων προσκλήσεων υποβολής προσφορών, όπως η παρούσα πρόσκληση.
Οι υπηρεσίες προορίζονται για χρήστες που εκπροσωπούν κρίσιμους τομείς των κρατών μελών της ΕΕ, όπως περιγράφονται στην Οδηγία NIS2, καθώς και για τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ. Δικαίωμα πρόσβασης δύνανται να έχουν και τρίτες χώρες που είναι συνδεδεμένες με το Πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» (DEP), υπό την προϋπόθεση ότι οι Συμφωνίες Σύνδεσής τους περιλαμβάνουν διατάξεις για τη χορήγηση πρόσβασης στο Αποθεματικό.
Η Πράξη για την Κυβερνοαλληλεγγύη ορίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναθέσει τη λειτουργία και διαχείριση του Αποθεματικού, εν όλω ή εν μέρει, στον Οργανισμό της ΕΕ για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA). Η ανάθεση αυτή υπογραμμίζει το υψηλό επίπεδο συνεργασίας μεταξύ των δύο φορέων και την εμπιστοσύνη της Επιτροπής ότι ο ENISA παρέχει επιχειρησιακή ικανότητα στους εμπλεκόμενους φορείς κυβερνοασφάλειας. Για τη λειτουργία του Αποθεματικού, ο ENISA θα αξιοποιήσει την εκτεταμένη εμπειρία που έχει αποκτήσει από την επιτυχημένη διαχείριση της Δράσης Υποστήριξης για την Κυβερνοασφάλεια.
Ο ENISA θα είναι υπεύθυνος για την προμήθεια των υπηρεσιών και την αξιολόγηση των αιτημάτων υποστήριξης που θα λαμβάνει από τις αρχές διαχείρισης κρίσεων ή/και τις ομάδες CSIRT των κρατών μελών, καθώς και από την CERT-EU για λογαριασμό των οντοτήτων της Ένωσης. Για τις συνδεδεμένες με το DEP τρίτες χώρες, ο ENISA θα διαβιβάζει τα αιτήματα στην Επιτροπή. Σε συνεργασία με την Επιτροπή και το δίκτυο EU-CyCLONe, ο ENISA έχει ήδη αναπτύξει έναν μηχανισμό για τη διευκόλυνση της υποβολής των σχετικών αιτημάτων.
Τα τελευταία χρόνια, ο ENISA λαμβάνει χρηματοδότηση μέσω συμφωνιών συνεισφοράς επιπλέον του ετήσιου προϋπολογισμού του για την υλοποίηση εμβληματικών έργων στο πλαίσιο των Προγραμμάτων Εργασίας του DEP. Παραδείγματα τέτοιων δραστηριοτήτων είναι η Δράση Υποστήριξης του ENISA, η Ενιαία Πλατφόρμα Υποβολής Εκθέσεων στο πλαίσιο της Πράξης για την Ανθεκτικότητα στον Κυβερνοχώρο και η συμβολή στο Κέντρο Ανάλυσης και Κατάστασης στον Κυβερνοχώρο. Η νέα συμφωνία συνεισφοράς για το Αποθεματικό προβλέπει 36 εκατομμύρια ευρώ σε ορίζοντα τριετίας, με αποκλειστικό σκοπό την παρακολούθηση των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Οι προ-δεσμευμένες υπηρεσίες του Αποθεματικού θα μπορούν να μετατραπούν, σύμφωνα με την Πράξη για την Κυβερνοαλληλεγγύη και τη σχετική σύμβαση, σε υπηρεσίες ετοιμότητας που σχετίζονται με την πρόληψη και την αντιμετώπιση περιστατικών. Αυτό θα συμβεί σε περίπτωση που οι πόροι δεν χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση ενεργών περιστατικών, διασφαλίζοντας την αποτελεσματική χρήση της ενωσιακής χρηματοδότησης. Η ευελιξία στη χρήση του Αποθεματικού για την κάλυψη πραγματικών αναγκών θεωρείται υψίστης σημασίας.
Το Αποθεματικό αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία στα τέλη του 2025, σε μια χρονική στιγμή που θεωρείται κατάλληλη, καθώς η υφιστάμενη Δράση Υποστήριξης του ENISA ολοκληρώνεται το 2026. Παράλληλα, κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο ENISA έχει αρχίσει την προετοιμασία ενός υποψήφιου ευρωπαϊκού συστήματος πιστοποίησης για τις Διαχειριζόμενες Υπηρεσίες Ασφάλειας (MSS). Με την Πράξη για την Κυβερνοαλληλεγγύη να βρίσκεται σε ισχύ, το σύστημα θα εστιάσει αρχικά στις υπηρεσίες αντιμετώπισης περιστατικών του Αποθεματικού. Από τους παρόχους αναμένεται να πιστοποιήσουν τις υπηρεσίες τους εντός δύο ετών από την έναρξη λειτουργίας του συστήματος.
