Το 1993, ο Bill Gates έδωσε µια συνέντευξη στο BBC. Η Microsoft βρισκόταν τότε σε φάση σηµαντικής ανάπτυξης, το διαδίκτυο δεν είχε ακόµη µπει στα σπίτια µας και τα smartphones ήταν σενάριο επιστηµονικής φαντασίας. Κι όµως, µέσα σε λίγα λεπτά, περιέγραψε σχεδόν µε ακρίβεια τη βάση του ψηφιακού µας κόσµου: από το email ως βασικό εργαλείο συνεργασίας µέχρι την ανάγκη για προσωποποιηµένο περιεχόµενο, και από την τεχνητή νοηµοσύνη µέχρι τα θέµατα ιδιωτικότητας. Όλα ήταν εκεί – όχι ως τεχνολογικά οράµατα, αλλά ως λογικές συνέπειες µιας καθηµερινότητας που άλλαζε.
Μίλησε για την επικοινωνία µέσα στην εταιρεία του. Ότι όλοι ήταν συνδεδεµένοι µέσω email. Ότι δεν είχε σηµασία αν κάποιος ήταν στο γραφείο ή σε ένα ξενοδοχείο στο Παρίσι. Ότι η πληροφορία έφτανε όπου έπρεπε, χωρίς να εξαρτάται από την ώρα ή το µέρος. Το email, είπε, δεν ήταν απλώς ένα εργαλείο παραγωγικότητας. Ήταν ο συνδετικός κρίκος που κρατούσε ενωµένο τον οργανισµό. Μια µορφή καθηµερινής συµπεριφοράς. Κι εκεί, ίσως, να είπε το πιο ουσιαστικό πράγµα από όλα: ότι η τεχνολογία δεν είναι χρήσιµη µόνο όταν «δουλεύει», αλλά όταν αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόµαστε και συνεργαζόµαστε.
Ακόµα πιο ενδιαφέρουσα ήταν η αναφορά του στην τηλεόραση. Προέβλεψε ότι θα υπάρχουν εκατοντάδες ή και χιλιάδες κανάλια και ότι το πρόβληµα δεν θα είναι το περιεχόµενο, αλλά η επιλογή. Ποιος θα σε βοηθά να βρεις αυτό που σε ενδιαφέρει; Ποιος θα σε ειδοποιεί όταν κάτι σχετικό µε τις προτιµήσεις σου είναι διαθέσιµο; Ποιος θα θυµάται τι σου αρέσει και θα προτείνει ανάλογο υλικό; Ο Gates περιέγραψε τη λογική των αλγορίθµων προτάσεων, πολύ πριν κάνουν την εµφάνιση τους. Δεν αναφέρθηκε σε big data, ούτε σε τεχνητή νοηµοσύνη. Μίλησε σαν κάποιος που απλώς ήθελε να µη χάνει χρόνο µπροστά στην τηλεόραση.
Όταν η κουβέντα πήγε στην τεχνητή νοηµοσύνη, δεν ενθουσιάστηκε. Δεν εξιδανίκευσε. Παραδέχτηκε ότι είναι ένα πολύ δύσκολο πρόβληµα, αλλά εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι κάποια στιγµή θα το καταφέρουµε. Όχι µε θαύµατα. Με επιµονή. Η βεβαιότητά του δεν βασιζόταν σε τεχνικά διαγράµµατα. Βασιζόταν στη διαίσθηση ότι ο άνθρωπος, όταν έχει να λύσει κάτι πραγµατικά χρήσιµο, αργά ή γρήγορα θα το καταφέρει. Ήταν περισσότερο η εµπιστοσύνη στην κατεύθυνση, παρά στις λεπτοµέρειες. Δεν είχε απάντηση στο πώς. Αλλά ήξερε το γιατί. Και αυτό αρκούσε — γιατί η τεχνολογία, τις περισσότερες φορές, δεν προχωρά µε σιγουριά. Προχωρά µε ερωτήµατα που αξίζει να απαντηθούν.
Και έπειτα, ήρθε ο όρος bandwidth. Όχι όπως τον ξέρουµε. Δεν αναφερόταν στη χωρητικότητα των δικτύων, αλλά στη χωρητικότητα του µυαλού µας. Πόση πληροφορία µπορεί να επεξεργαστεί ένας άνθρωπος πριν αρχίσει να κουράζεται; Πόσες αποφάσεις να πάρει µέσα σε µια µέρα; Πόση πίεση να δεχτεί χωρίς να χάσει την προσοχή του; Ήταν από τις πρώτες φορές που ειπώθηκε τόσο ξεκάθαρα: δεν µας λείπουν τα δεδοµένα. Μας λείπει η ησυχία. Η δυνατότητα να σταµατήσουµε και να σκεφτούµε. Και να σκεφτούµε καλά.
Αυτό είναι που έχει µεγαλύτερη σηµασία σήµερα. Όχι το αν ο Gates έπεσε µέσα. Αλλά το πώς σκεφτόταν. Δεν ξεκινούσε από το τι µπορούσε να κάνει η τεχνολογία. Ξεκινούσε από το τι θα έπρεπε να είναι πιο εύκολο. Τι καθυστερεί τον άνθρωπο. Τι κάνει τη µέρα του πιο σύνθετη χωρίς λόγο. Αν µπορούσε να εντοπίσει αυτό, ήξερε πως κάποια λύση θα προέκυπτε – όχι από θαύµα, αλλά από αναγκαιότητα. Δεν αναζητούσε εφεύρεση. Αναζητούσε απλοποίηση. Και κάπου εκεί έµπαινε η τεχνολογία, χωρίς τυµπανοκρουσίες.
Και κάπως έτσι, καταλαβαίνεις τι σηµαίνει να «διαβάζεις» το µέλλον. Όχι να προβλέπεις τι θα έρθει, αλλά να εντοπίζεις τι δεν δουλεύει σωστά. Πού υπάρχει τριβή. Πού καταναλώνεται χρόνος και ενέργεια χωρίς αντίκρισµα. Οι µεγάλες αλλαγές ξεκινούν σιωπηλά – από κάτι που σε ενοχλεί, όχι επειδή είναι καταστροφικό, αλλά επειδή είναι παράλογο. Όταν δεν έχεις πού να γράψεις µια σκέψη, όταν δεν θυµάσαι πού την αποθήκευσες, όταν αλλάζεις κανάλια για πέντε λεπτά και δεν βρίσκεις τίποτα – εκεί αρχίζουν όλα.
Το µέλλον δεν ανήκει σε εκείνους που εντυπωσιάζονται από την καινοτοµία. Ανήκει σε εκείνους που παρατηρούν. Που βλέπουν το σήµερα και τολµούν να πουν: γίνεται και καλύτερα. Ο Gates, το 1993, δεν µας είπε τι θα φτιάξει. Μας έδωσε έναν τρόπο να διαβάζουµε το παρόν, για να θυµόµαστε ότι η τεχνολογία δεν γεννιέται από βεβαιότητες, αλλά από ερωτήσεις. Και πιο συχνά, ξεκινά από µία πολύ απλή: µήπως γίνεται κι αλλιώς;
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Κινητή Τηλεφωνία & Τηλεπικοινωνίες
