Κάθε φορά που εμφανίζεται μία νέα τεχνολογία, επαναλαμβάνεται η ίδια συζήτηση: «θα χάσουμε τις δουλειές μας;» – με ή χωρίς ερωτηματικό. Το ακούσαμε με την αυτοματοποίηση στη βιομηχανία, με τα eshops που θα έκλειναν τα φυσικά καταστήματα, με την online εκπαίδευση που θα καταργούσε τα πανεπιστήμια. Και τώρα με την τεχνητή νοημοσύνη, το ερώτημα επιστρέφει. Η απάντηση όμως είναι η ίδια: δεν είναι η τεχνολογία το πρόβλημα. Είναι αν μπορείς να την αξιοποιήσεις προς όφελός σου.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα πάρει από μόνη της τις δουλειές μας, όμως θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο που εργαζόμαστε, και όπως πάντα, κάποιοι θα προσαρμοστούν και κάποιοι όχι. Το ερώτημα, ή αν θέλετε η πρόκληση, δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει τους ανθρώπους, αλλά ποιοι θα μάθουν να συνεργάζονται μαζί της, να την αξιοποιούν στο έπακρο προς όφελός τους, και ποιοι θα μείνουν πίσω.
Σήμερα πολλές εργασίες μπορούν ήδη να γίνουν ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά με τη χρήση AI. Οι κειμενογράφοι που περνούσαν ώρες ψάχνοντας ιδέες για ένα κείμενο, κάτι που έκαναν με τον ίδιο τρόπο επί δεκαετίες, έχουν τώρα εργαλεία που είναι σε θέση να παράγουν εκατοντάδες κείμενα σε μερικά λεπτά. Οι developers που έγραφαν κάθε γραμμή κώδικα από το μηδέν, πλέον έχουν AI «συνεργάτες» που τους βοηθούν να βρίσκουν λύσεις άμεσα. Ακόμη και σε τομείς όπως η νομική και η ιατρική έρευνα, το AI επιταχύνει διαδικασίες και μειώνει τον χρόνο που απαιτείται για ανάλυση δεδομένων.
Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες δεν θα χρειάζονται ανθρώπους πια; Ότι θα χάσουμε όλοι τις δουλειές μας; Ότι θα πρέπει να κάνουμε κάτι τελείως διαφορετικό; Ότι οι επιχειρήσεις θα τρέχουν AI botάκια και δεν θα χρειάζεται να επενδύουν ούτε ένα ευρώ στο προσωπικό τους; Όχι, αλλά θα χρειάζονται ανθρώπους που ξέρουν πώς να συνεργάζονται με την τεχνολογία. Ποιος πιστεύετε πως θα είναι πιο πολύτιμος; Ο εργαζόμενος που κατανοεί και αξιοποιεί το AI, ή εκείνος που αντιστέκεται στη χρήση του;
Ποιες δουλειές είναι πιο ευάλωτες; Αυτές που στηρίζονται σε αυστηρά τυποποιημένες διαδικασίες. Αυτόματη δημιουργία ειδήσεων από αριθμητικά δεδομένα, όπως χρηματιστηριακές αναφορές, βασικός προγραμματισμός, customer support αρχικού επιπέδου. Αν μία εργασία μπορεί να τυποποιηθεί και να εκτελεστεί με βάση σε δεδομένα, τότε το AI μπορεί να την αναλάβει. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δημοσιογράφος, κάθε developer, ή κάθε εργαζόμενος στην εξυπηρέτηση πελατών, θα μείνει άνεργος. Σημαίνει ότι το παιχνίδι αλλάζει και μπαίνουν καινούργιοι κανόνες.
Οπότε ποιο είναι το επόμενο βήμα; Εκπαίδευση! Η εκπαίδευση άλλωστε είναι η απάντηση σε πολλές προκλήσεις και ερωτήματα της σημερινής κοινωνίας, από όλες τις πλευρές. Οι εργαζόμενοι πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν το AI σαν εργαλείο, οι εταιρείες πρέπει να επενδύσουν στη σωστή αξιοποίησή του, και τα πανεπιστήμια να προσαρμόσουν τα προγράμματα σπουδών τους. Δεν μπορείς να σταθείς στην αγορά εργασίας του αύριο αν δεν καταλαβαίνεις πώς λειτουργεί η τεχνολογία που θα καθορίσει το μέλλον (σου).
Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μόνο η αρχή. Το AI ήδη επηρεάζει δημιουργικά επαγγέλματα, όπως η γραφιστική και η μουσική, κάνοντας τη διαδικασία παραγωγής πιο γρήγορη, ίσως και πιο φθηνή. Όμως τα καλύτερα αποτελέσματα προκύπτουν από τον συνδυασμό ανθρώπινης δημιουργικότητας και υποστήριξης από τους αλγόριθμους. Η τεχνολογία μπορεί να παράγει κείμενα, αλλά δεν μπορεί να κατανοήσει το σύνολο της ανθρώπινης σκέψης και τον τρόπο λειτουργίας της. Μπορεί το AI να αφηγηθεί μία ιστορία με συναίσθημα και βάθος; Προς το παρόν μάλλον όχι, και αυτό είναι που κάνει τη διαφορά.
Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε πόσο γρήγορα εξελίσσεται η τεχνολογία, και πώς οι εταιρείες που δεν προσαρμόζονται έγκαιρα, μένουν πίσω. Είναι η λεγόμενη εποχή του ψηφιακού μετασχηματισμού. Το ίδιο ισχύει και για τους εργαζόμενους. Η αλλαγή δεν είναι πλέον προαιρετική. Αν κάποιος πιστεύει ότι μπορεί να συνεχίσει να κάνει τη δουλειά του με τον ίδιο τρόπο όπως τα τελευταία 10 ή 20 χρόνια, κινδυνεύει να μείνει εκτός. Αντίθετα εκείνοι που αγκαλιάζουν το AI και μαθαίνουν πώς να το χρησιμοποιούν προς όφελός τους, θα αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Πολλοί φοβούνται ότι το AI θα αντικαταστήσει τα πάντα, αλλά η αλήθεια -όπως και σε άλλα πράγματα στη ζωή- είναι πιο σύνθετη. Ναι, κάποιες θέσεις εργασίας είναι πιθανό πως θα χαθούν, αλλά κάποιες νέες θα δημιουργηθούν. Η ανάγκη για ειδικούς που θα γνωρίζουν πώς να εκπαιδεύουν και να ελέγχουν την τεχνητή νοημοσύνη, θα αυξηθεί. Το ίδιο και η ανάγκη για ανθρώπους που θα μπορούν να διαχειρίζονται τις ηθικές και κοινωνικές επιπτώσεις της.
Αν πρέπει να κρατήσουμε μία φράση, είναι αυτή: το AI δεν θα καταστρέψει όλες τις δουλειές, αλλά αν δεν καταλάβεις τη συγκεκριμένη τεχνολογία, κάποιος άλλος θα το κάνει – χωρίς εσένα. Και αυτό δεν είναι κάποιου τύπου προφητεία, είναι μία πραγματικότητα που πρέπει να αποδεχτούμε και να αξιοποιήσουμε προς όφελός μας. Το στοίχημα δεν είναι αν το AI θα μας αντικαταστήσει, αλλά αν θα μάθουμε να δουλεύουμε μαζί του, προς όφελός μας.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Infocom
