Είναι 31 Δεκεμβρίου του 1999. Καθώς ο κόσμος αναμένει την αυγή του «millennium», έρχεται η ώρα να βρεθεί αντιμέτωπος με ένα πολύ σημαντικό ζήτημα: το Y2K. Η ανθρωπότητα προετοιμάζεται για μια στιγμή μεγάλων καταστροφών, που θα ξεκινήσει στην αλλαγή του χρόνου. Συγκεντρώνει ακόμη και αποθέματα τροφής, προετοιμαζόμενη για ένα τέλος του κόσμου, μια αποκάλυψη που θα έχει πυροδοτηθεί από μια αποτυχία των υπολογιστών.
Καθώς ο κόσμος πλησιάζει προς το νέο έτος, αυξάνονται οι ανησυχίες σε σχέση με το πώς θα αντιδράσουν τα διάφορα υπολογιστικά συστήματα και το λογισμικό στην αλλαγή από 31 Δεκεμβρίου 1999 σε 1 Ιανουαρίου 2000. Οι φόβοι πολλαπλασιάζονται: αναμένεται πως τα χρηματοπιστωτικά συστήματα θα καταρρεύσουν, τα αεροπλάνα θα πέσουν από τους ουρανούς, θα σταματήσει η παραγωγή ρεύματος και θα υπάρξουν σοβαρά πυρηνικά ατυχήματα. Πώς, όμως, φτάσαμε σε αυτό το σημείο;
Από την εξοικονόμηση στο πρόβλημα
Όταν τα πρώτα υπολογιστικά συστήματα θα κάνουν την εμφάνιση τους, η μνήμη θα αποτελέσει ένα εξαιρετικά ακριβό υποσύστημα. Σε μια προσπάθεια εξοικονόμησης πόρων, οι διάφορες εφαρμογές θα χρησιμοποιήσουν διψήφιο έτος, θέτοντας το «19» για την αντιστοίχηση με τον αιώνα. Με άλλα λόγια, όταν κάποιος έγραφε 85, ο υπολογιστής καταλάβαινε αυτόματα πως εννοούσε το 1985. Κάπως έτσι, οι προγραμματιστές θα «γλιτώσουν» χώρο από τη μνήμη. Αρκεί κάποιος να λάβει υπόψιν πως η αποθήκευση μιας ημερομηνίας στη μορφή MMDDYY (6 byte) αντί για MMDDYYY (8 bytes), οδηγούσε σε εξοικονόμηση 2 byte ανά καταχώριση.
Κάπου εδώ, θα προκύψει το πρόβλημα: πώς θα ερμηνεύσουν οι εφαρμογές το έτος «00», όταν η χρονιά θα αλλάξει και θα μπούμε στο 2000; Θα θεωρήσουν ότι μιλάμε για το 0000, το 1000, το 1900 ή το 2000; Οι υπολογιστές που χρησιμοποιούνταν σε σημαντικούς τομείς, όπως οι τράπεζες, οι οργανισμοί κοινής ωφέλειας, οι τηλεπικοινωνίες, οι ασφάλειες, οι κατασκευές και οι κυβερνητικές υπηρεσίες, θα θεωρηθούν ως οι πιο ευάλωτοι. Το πρόβλημα δεν αφορούσε μόνο στα συστήματα που εκτελούσαν συμβατικό λογισμικό, αλλά έφτανε και άλλου, σε συσκευές όπως ο ιατρικός εξοπλισμός, τα συστήματα ελέγχου θερμοκρασίας και οι ανελκυστήρες που διαθέτουν κάποιο chipset.
Ο φόβος ήταν ότι, όταν τα ρολόγια θα έδειχναν τα μεσάνυχτα της 1ης Ιανουαρίου 2000, τα υπολογιστικά συστήματα, αβέβαια για το έτος, θα αποτύγχαναν και θα προκαλούσαν μαζικά προβλήματα και ένα εκτεταμένο χάος. Η Gartner θα υπολογίσει τότε πως για την αποκατάσταση του Y2K θα απαιτηθούν πολλές δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια. Οι επιχειρήσεις και οι κυβερνητικοί οργανισμοί θα προχωρήσουν στη δημιουργία ειδικών ομάδων για να διασφαλίσουν ότι το υλικό και το λογισμικό τους ήταν συμβατό με το Y2K. Ο στόχος ήταν να ελεγχθεί κάθε σύστημα και να ακολουθήσει επιδιόρθωση ή ακόμη και αντικατάσταση.
Τον Οκτώβριο του 1998, η αμερικανική κυβέρνηση θα εγκρίνει τον «Νόμο του 2000». Σκοπός της οδηγίας ήταν να ενθαρρύνει τις εταιρείες να ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με την πορεία των προσπαθειών συμμόρφωσης με το Y2K. Τον Δεκέμβριο του 1998, ως απάντηση στην αυξανόμενη αβεβαιότητα σε σχέση με την επίδραση του Y2K στην παγκόσμια οικονομία και τις φυσικές υποδομές, τα Ηνωμένα Έθνη θα συγκαλέσουν μια διεθνή διάσκεψη, ώστε να διευκολύνουν τα μέλη τους στην κοινοποίηση πληροφοριών και τη δημοσιοποίηση των τακτικών επίλυσης του ζητήματος που έχουν υιοθετηθεί.
Το συνολικό κόστος των εργασιών που θα πραγματοποιηθούν κατά την προετοιμασία για το Y2K θα ξεπεράσει τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια (ποσό που αυξάνεται στις μέρες, αν λάβουμε υπόψιν τον πληθωρισμό). Η IDC θα αναφέρει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα δαπανήσουν περίπου 134 δισεκατομμύρια δολάρια για την προετοιμασία αντιμετώπισης του Y2K και άλλα 13 δισεκατομμύρια δολάρια για τη διόρθωση προβλημάτων το 2000 και το 2001. Παγκοσμίως, θα δαπανηθούν πάνω από 308 δισεκατομμύρια δολάρια για την αντιμετώπιση του Y2K.
Τελικά, ο κόσμος δεν καταστράφηκε
Εντούτοις, όταν θα αλλάξει η χρονιά, δεν θα υπάρξει καμία μεγάλη καταστροφή – και σίγουρα καμία σκηνή από την Αποκάλυψη. Στις μέρες, έχουν κυριαρχήσει δύο οπτικές. Η μια πλευρά υποστηρίζει πως η συντριπτική πλειονότητα των προβλημάτων είχαν επιδιορθωθεί πριν την αλλαγή του έτους και πως τα χρήματα που δαπανήθηκαν ήταν -τουλάχιστον εν μέρει- δικαιολογημένα. Έπιασαν τόπο, με άλλα λόγια. Όσοι υποστηρίζουν αυτήν την άποψη, ισχυρίζονται ότι η έλλειψη προβλημάτων αντικατοπτρίζει την επιτυχία των προσπαθειών και ότι πολλές εφαρμογές δεν θα είχαν συνεχίσει να λειτουργούν χωρίς διόρθωση ή αποκατάσταση.
Η άλλη άποψη σημειώνει ότι, ούτως ή άλλως, δεν θα υπήρχαν -ή θα ήταν πολύ λίγα- τα σημαντικά προβλήματα. Αυτή η οπτική ισχυρίζεται ότι θα υπήρχαν λίγα και μικρά σφάλματα και ότι μια προσέγγιση διόρθωσης του εκάστοτε ζητήματος κατά την εκδήλωση του, θα ήταν η πιο αποτελεσματική και οικονομικά αποδοτικά στρατηγική. Σημειώνεται πως χώρες όπως η Νότια Κορέα και η Ρωσία επένδυσαν ελάχιστα έως καθόλου στην αντιμετώπιση του Y2K, ωστόσο είχαν τα ίδια αμελητέα προβλήματα με εκείνες που ξόδεψαν τεράστια χρηματικά ποσά.
Όσον αφορά στα πραγματικά προβλήματα που προέκυψαν, καταγράφονται ως λίγα και πολύ συγκεκριμένα. Για παράδειγμα, παρά τις τεράστιες επενδύσεις, η αμερικανική κυβέρνηση θα αντιμετωπίσει προβλήματα με σημαντικούς κατασκοπευτικούς δορυφόρους για σχεδόν τρεις ημέρες μετά την αυγή του νέου έτους. Τα δεδομένα που θα στέλνουν πίσω τα συγκεκριμένα συστήματα θα παράγουν μια ροή ακαθόριστων πληροφοριών, πριν οι δορυφόροι λειτουργήσουν και πάλι κανονικά.
Στην Ιαπωνία, μόλις δύο λεπτά μετά τα μεσάνυχτα, θα χτυπήσουν συναγερμοί στο πυρηνικό εργοστάσιο της Onagawa, όταν οι υπολογιστές εντοπίζουν πρόβλημα με μια συσκευή που μετρούσε τη θερμοκρασία. Η διαδικασία θα κρατήσει περίπου 10 λεπτά, πριν όλα διορθωθούν. Ένα άλλο παρόμοιο συμβάν θα λάβει χώρα στον πυρηνικό σταθμό Shika, μετά από ένα πρόβλημα με την ημερομηνία που θα οδηγήσει στην απενεργοποίηση ορισμένων συναγερμών, ενώ θα κλείσουν και κάποια υπολογιστικά συστήματα. Οι αξιωματούχοι δεν θα επιβεβαιώσουν ποτέ εάν τα συμβάντα συνδέονταν άμεσα με το Y2K ή ήταν τυπικές, στιγμιαίες δυσλειτουργίες.
Εκτός από τα πυρηνικά εργοστάσια και τους κατασκοπευτικούς δορυφόρους, θα υπάρξουν και πιο μικρά… ζητήματα: ένας Νεοϋορκέζος θα φτάσει στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, αφού το Y2K θα εστιάσει την… οργή του στον υπολογιστή του τοπικού video club. Το σφάλμα θα οδηγήσει το PC να υπολογίσει λανθασμένα ότι ο άνδρας είχε καθυστερήσει κατά 100 χρόνια την επιστροφή της ταινίας που είχε νοικιάσει και θα του παρουσιάσει έναν λογαριασμό 91.250 δολαρίων την Πρωτοχρονιά. Το πρόβλημα θα διορθωθεί γρήγορα και ο πελάτης θα αποζημιωθεί με μια δωρεάν ενοικίαση.
Φωτογραφία από Paul Mannix υπό Creative Commons
