Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της Bain & Company, η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται σε έναν παράγοντα με διττό και κρίσιμο ρόλο για το μέλλον της βιωσιμότητας. Από τη μία πλευρά, αποτελεί έναν ισχυρό μοχλό για την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων και τη δημιουργία επιχειρηματικής αξίας, ενώ από την άλλη, η ίδια η ανάπτυξή της ενέχει σημαντικές περιβαλλοντικές προκλήσεις, διαμορφώνοντας ένα σύνθετο τοπίο για τις σύγχρονες επιχειρήσεις. Η τεχνολογία, στο σύνολό της, αναγνωρίζεται ως ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες που θα κρίνουν την πρόοδο στη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών, σε συνδυασμό με τις πολιτικές αποφάσεις και τη συμπεριφορά των καταναλωτών.
Η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις για πρωτοβουλίες βιωσιμότητας παρουσιάζει σημαντική άνοδο. Οι εταιρείες αξιοποιούν την ΤΝ για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, τον περιορισμό των αποβλήτων, τη βελτίωση της ασφάλειας στον χώρο εργασίας και την επίτευξη στόχων βιωσιμότητας. Σύμφωνα με έρευνα σε 400 C-level στελέχη και υπευθύνους βιωσιμότητας σε εννέα χώρες, σχεδόν το 80% αναγνωρίζει τις μεγάλες δυνατότητές της, παρόλο που περισσότεροι από τους μισούς βρίσκονται ακόμη στα αρχικά στάδια εφαρμογής. Το κορυφαίο 20% των στελεχών, κυρίως από τον κλάδο της τεχνολογίας και της βιομηχανικής παραγωγής, την αξιοποιεί τρεις φορές συχνότερα. Η τάση αυτή επιβεβαιώνεται και από την ανάλυση περισσότερων από 35.000 δηλώσεων 150 CEOs για τα έτη 2018, 2022 και 2024, μέσω του εργαλείου AI Sustainability Pulse της Bain.
Ωστόσο, η έκθεση επισημαίνει με σαφήνεια και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα που συνοδεύει την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Προβλέψεις που βασίζονται στο εργαλείο INTERSECT της Bain υποδεικνύουν ότι, σε ένα σενάριο ταχείας ανάπτυξης, η ΤΝ και τα κέντρα δεδομένων θα μπορούσαν να ευθύνονται για εκπομπές έως και 810 εκατομμυρίων τόνων CO₂ ετησίως έως το 2035. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί στο 2% των παγκόσμιων και στο 17% των βιομηχανικών εκπομπών. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τις ΗΠΑ, όπου οι εκπομπές που αποδίδονται στην ΤΝ ενδέχεται να ξεπεράσουν το 50% των βιομηχανικών εκπομπών μέσα στην επόμενη δεκαετία. Αντίθετα, η Ευρώπη αναμένεται να έχει σχετικά σταθερές εκπομπές, χάρη στην ταχύτερη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και σε μια πιο μετρημένη υιοθέτηση της ΤΝ.
Η σύνδεση βιωσιμότητας και εμπορικής αξίας γίνεται όλο και πιο εμφανής στις B2B επιχειρήσεις. Σε έρευνα της Bain σε περισσότερους από 750 πελάτες B2B, σε κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι χημικές και μεταλλευτικές βιομηχανίες και οι κατασκευές, το 50% δηλώνει ότι ήδη προμηθεύεται περισσότερο από εταιρείες που εφαρμόζουν βιώσιμες πρακτικές. Παράλληλα, σχεδόν το 70% σκοπεύει να ενισχύσει αυτές τις συνεργασίες μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Επιπλέον, το 90% των κορυφαίων στελεχών εταιρειών με υψηλή αύξηση εσόδων θεωρεί ότι η βιωσιμότητα θα έχει θετικό αντίκτυπο στην επιχείρησή τους στην επόμενη τριετία, ακόμα και σε αγορές με περιορισμένη κρατική υποστήριξη.
Αντίστοιχη στάση εκφράζουν και οι καταναλωτές, σύμφωνα με έρευνα σε περισσότερους από 14.000 άτομα σε οκτώ χώρες. Παρά τις πιέσεις από το αυξημένο κόστος ζωής, τέσσερις στους πέντε εξακολουθούν να δείχνουν ενεργό ενδιαφέρον για τη βιωσιμότητα και το 80% πιστεύει ότι οι ατομικές επιλογές έχουν σημασία. Σχεδόν το ένα τρίτο των ερωτηθέντων εφαρμόζει καθημερινά περισσότερες από έξι βιώσιμες συνήθειες, ενώ το 70% επιδιώκει να υιοθετήσει ακόμη περισσότερες. Αξιοσημείωτο εύρημα της μελέτης είναι ότι οι Boomers έχουν υιοθετήσει περισσότερες νέες βιώσιμες πρακτικές από τη Generation Z τα τελευταία τρία χρόνια, κάτι που αποδίδεται κυρίως στη μεγαλύτερη οικονομική τους ευχέρεια.
Παρά τη θετική πρόθεση, οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια. Το κόστος παραμένει το βασικότερο, με το «χάσμα τιμής» να είναι χαρακτηριστικό. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, οι καταναλωτές δηλώνουν πρόθυμοι να πληρώσουν έως 13% premium για «πράσινα» προϊόντα, όταν το πραγματικό premium στην αγορά ανέρχεται στο 28%, σύμφωνα με στοιχεία του Πανεπιστημίου NYU. Μια δεύτερη πρόκληση είναι η περιορισμένη γνώση. Παρότι πάνω από το 60% των καταναλωτών αισθάνονται βέβαιοι ότι μπορούν να εντοπίζουν βιώσιμες επιλογές, οι περισσότεροι δεν μπορούν να συγκρίνουν με ακρίβεια το ανθρακικό αποτύπωμα καθημερινών προϊόντων, με σχεδόν τους μισούς να επικαλούνται την έλλειψη σαφούς πληροφόρησης ως εμπόδιο.
Συνολικά, η έκθεση καταγράφει μια σαφή μετατόπιση από τις διακηρύξεις στην πράξη, αυτό που ο Δημήτρης Ψαρρής, Managing Partner της Bain & Company Greece, αποκαλεί «do-say gap», όπου οι εταιρείες μιλούν λιγότερο αλλά δρουν περισσότερο. Η βιωσιμότητα παραμένει υψηλή προτεραιότητα διότι οι πελάτες τη ζητούν, οι επενδυτές την απαιτούν και οι κίνδυνοι την καθιστούν αναγκαία. Όπως συνοψίζει ο Ανδρέας Κυριλής, Senior Partner της Bain & Company Greece, η φετινή έκθεση ανατρέπει τρεις μύθους. Πρώτον, δεν υπάρχει στασιμότητα, καθώς οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τη βιωσιμότητα ως σταθερή τάση. Δεύτερον, δεν είναι κόστος, αλλά ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Και τρίτον, η πώληση βιώσιμων προϊόντων απαιτεί διαφορετική στρατηγική, νέες δεξιότητες και εξειδικευμένα εργαλεία.
