Με επενδυτικό ενδιαφέρον που εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 10 δισ. ευρώ, η ελληνική αγορά κέντρων δεδομένων βρίσκεται μπροστά σε έναν νέο κύκλο ανάπτυξης. Η εκτίμηση προέρχεται από την Ελληνική Ένωση Κατασκευαστών και Λειτουργών Κέντρων Δεδομένων (GRDCA), χωρίς να αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο δεσμευμένων επενδύσεων.
Προς το παρόν, τα έργα που λειτουργούν ή κατασκευάζονται αντιπροσωπεύουν επενδύσεις περίπου 1 δισ. ευρώ και συνολική ισχύ 40–60 MW, από τα οποία τα 30 MW βρίσκονται σε λειτουργία. Στον σχεδιασμό των επιχειρήσεων προστίθενται ανακοινωμένα σχέδια επέκτασης περίπου 200 MW, με την υλοποίησή τους να εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος και τις διαδικασίες σύνδεσης.
Η δυσκολία εξασφάλισης ηλεκτρικού χώρου αναδείχθηκε στη χθεσινή παρουσίαση της αγοράς από τον πρόεδρο της Ένωσης, Αλέξανδρο Μπεχράκη και τα υπόλοιπα στελέχη της. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασαν, τα εκκρεμή αιτήματα σύνδεσης κέντρων δεδομένων στο ηλεκτρικό δίκτυο αντιστοιχούν σε περίπου 11 GW, μέγεθος πολλαπλάσιο της δυναμικότητας που λειτουργεί σήμερα.
Τα αιτήματα αυτά δεν αντιστοιχούν απαραίτητα σε επενδύσεις που είναι έτοιμες να προχωρήσουν. Η GRDCA θεωρεί ότι η δέσμευση ηλεκτρικής ισχύος από μη ώριμα έργα δυσχεραίνει την εξυπηρέτηση επιχειρήσεων που έχουν εξασφαλίσει γη, διαθέτουν χρηματοδότηση και έχουν προχωρήσει στην αδειοδότηση. Ζητά, επομένως, να εφαρμόζονται επαληθεύσιμα κριτήρια ωριμότητας, ώστε η προτεραιότητα σύνδεσης να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τη χρονική σειρά των αιτήσεων.
Στο ίδιο πρόβλημα εστιάζουν και οι παρεμβάσεις της Ένωσης για το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο ψηφίστηκε χθες από τη Βουλή. Η GRDCA είχε καταθέσει υπόμνημα στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή στις 4 Νοεμβρίου και στη χθεσινή παρουσίαση επανήλθε στις αλλαγές που θεωρεί αναγκαίες για τις επενδύσεις του κλάδου.
Αναγνώρισε ότι έγιναν ορισμένες βελτιώσεις σε σχέση με το αρχικό κείμενο διαβούλευσης. Η προέγκριση οικοδομικής άδειας μεταφέρθηκε σε μεταγενέστερο στάδιο, η προθεσμία αποδοχής της Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης αυξήθηκε από δύο σε τρεις μήνες και η μεταβατική περίοδος επεκτάθηκε από πέντε σε δώδεκα μήνες. Θετικά αξιολογεί και τη δυνατότητα χορήγησης τμηματικών προσφορών σύνδεσης έως 40 MW από τον ΔΕΔΔΗΕ.
Η GRDCA ζητά επίσης την κατάργηση του ετήσιου τέλους, το οποίο στο αρχικό σχέδιο νόμου είχε οριστεί σε 15.000 ευρώ ανά MW. Υποστηρίζει ότι πρόκειται για μόνιμη επιβάρυνση των επενδύσεων, η οποία δεν συμβάλλει στον περιορισμό των μη ώριμων αιτημάτων σύνδεσης. Για ένα κέντρο δεδομένων ισχύος 100 MW, το ετήσιο κόστος θα έφτανε το 1,5 εκατ. ευρώ, ακόμη και αν μέρος της ισχύος παρέμενε αχρησιμοποίητο.
Σημαντική εκκρεμότητα για τον κλάδο αποτελεί και η σταδιακή ανάπτυξη των μεγάλων κέντρων δεδομένων. Οι εγκαταστάσεις αυτές δεν κατασκευάζονται ούτε αποκτούν πλήρες ηλεκτρικό φορτίο ταυτόχρονα. Η υλοποίησή τους προχωρά σε φάσεις, ανάλογα με την κατασκευή των επιμέρους κτιρίων και την εγκατάσταση του εξοπλισμού.
Η Ένωση ζητά να αναγνωρίζονται οι φάσεις αυτές χωρίς να χάνεται η προτεραιότητα σύνδεσης του συνολικού έργου. Υποστηρίζει ότι η σταδιακή κατασκευή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τεχνητή κατάτμηση της επένδυσης και προτείνει ενιαίο σημείο επαφής για τον συντονισμό ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ.
Διαφωνία υπάρχει και για την απαίτηση κάλυψης του 60% της ηλεκτρικής κατανάλωσης από νέα έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) πριν από την ηλεκτροδότηση. Η GRDCA ζητά η υποχρέωση να υπολογίζεται επί της πραγματικής κατανάλωσης και να προβλέπεται μεταβατική περίοδος 18–24 μηνών. Παράλληλα, θεωρεί ότι η αρχική ηλεκτροδότηση δεν πρέπει να καθυστερεί εξαιτίας της συγκεκριμένης απαίτησης. Προτείνει ακόμη τη δυνατότητα αξιοποίησης διμερών συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (Power Purchase Agreements – PPAs), Εγγυήσεων Προέλευσης και συστημάτων αποθήκευσης.
Για την εγγυητική επιστολή των 200.000 ευρώ ανά MW, η Ένωση ζητά να εξεταστεί η μείωση του ποσού και η σταδιακή απομείωσή του όταν ολοκληρώνονται συγκεκριμένα στάδια κατασκευής. Προτείνει επίσης να γίνεται δεκτή εταιρική εγγύηση και να μην προβλέπεται κατάπτωση όταν η καθυστέρηση δεν οφείλεται στον επενδυτή. Αντίστοιχα, θεωρεί ότι δεν πρέπει να διατηρούνται εγγυήσεις για ηλεκτρική ισχύ που έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία.
Στο κόστος σύνδεσης ζητά διαφορετικό επιμερισμό των δαπανών για τις πρόσθετες υποδομές του ηλεκτρικού δικτύου. Η πρότασή της είναι να εφαρμόζεται η ίδια αντιμετώπιση με άλλους καταναλωτές Υψηλής Τάσης, με αναφορά σε ποσοστό 50%, και να αποκλείεται η διπλή ανάκτηση του ίδιου κόστους.
Η GRDCA διαφωνεί ακόμη με τα κριτήρια προτεραιότητας για έργα άνω των 200 MW και με την απαίτηση κύκλου εργασιών που συνδέεται με το 30% του κόστους κατασκευής. Υποστηρίζει ότι μεγαλύτερη βαρύτητα πρέπει να δίνεται στην ωριμότητα της επένδυσης και στην εμπειρία του φορέα υλοποίησης, αντί στο μέγεθος του έργου. Ζητά επίσης συγκεκριμένες προθεσμίες 30 και 60 ημερών για τον αρμόδιο διαχειριστή.
Ξεχωριστό αίτημα αποτελεί η προστασία των επενδύσεων που έχουν ήδη εξασφαλίσει όρους σύνδεσης. Η Ένωση ζητά οι χορηγημένες Προσφορές Σύνδεσης και οι υπογεγραμμένες Συμβάσεις Σύνδεσης να διατηρηθούν με τους αρχικούς όρους τους, χωρίς αναδρομική εφαρμογή νέων απαιτήσεων.
Πέρα από τις εκκρεμότητες του θεσμικού πλαισίου, η ελληνική αγορά έχει σημαντικό περιθώριο ανάπτυξης. Έως τα μέσα του 2023, η δυναμικότητα των εγκαταστάσεων εμπορικής φιλοξενίας εξοπλισμού τρίτων (colocation) περιοριζόταν στα 6–7 MW.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχει συγκεντρώσει και επεξεργαστεί η GRDCA, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των κέντρων δεδομένων στην Ελλάδα το 2024 αντιστοιχούσε σε μόλις 6 kWh ανά κάτοικο, έναντι 51 kWh του παγκόσμιου μέσου όρου, 60 kWh στην Ισπανία, 72 kWh στην Ιταλία και 216 kWh στη Γερμανία.
Κατά την Ένωση, σημαντικό μέρος της εγχώριας ζήτησης για ψηφιακές υπηρεσίες εξακολουθεί να εξυπηρετείται από εγκαταστάσεις του εξωτερικού. Με περισσότερες υποδομές στην Ελλάδα, επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούσαν να αποθηκεύουν και να επεξεργάζονται μεγαλύτερο μέρος των δεδομένων τους εντός της χώρας.
Στα πλεονεκτήματα της Ελλάδας συγκαταλέγονται η γεωγραφική θέση, τα υποθαλάσσια τηλεπικοινωνιακά καλώδια και οι χερσαίες διασυνδέσεις, που μπορούν να στηρίξουν την παροχή ψηφιακών υπηρεσιών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ αυξάνεται παράλληλα με την εξάπλωση των υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους (cloud) και των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence – AI). Η GRDCA επικαλείται εκτίμηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (International Energy Agency – IEA), σύμφωνα με την οποία η παγκόσμια ηλεκτρική κατανάλωση των κέντρων δεδομένων αναμένεται να αυξηθεί από 415 TWh το 2024 σε 945 TWh το 2030.
Στην Ελλάδα, η αντίστοιχη κατανάλωση εκτιμήθηκε σε περίπου 65 GWh το 2024, δηλαδή περίπου 0,1% της συνολικής ηλεκτρικής κατανάλωσης της χώρας. Το λειτουργικό φορτίο του εξοπλισμού πληροφορικής υπολογίστηκε σε περίπου 20 MW. Εάν αυξηθεί μελλοντικά στα 200–250 MW, το μερίδιο του κλάδου στην ηλεκτρική κατανάλωση θα μπορούσε να προσεγγίσει το 1%, ανάλογα με την αξιοποίηση των εγκαταστάσεων και την εξέλιξη της συνολικής ζήτησης.
Για την οικονομική συνεισφορά του κλάδου, η GRDCA επικαλείται στοιχεία της IDC Research Services, σύμφωνα με τα οποία κάθε 1 ευρώ επένδυσης σε κέντρο δεδομένων συνδέεται με συνολική οικονομική επίδραση 8,23 ευρώ. Για κάθε άμεση θέση εργασίας υπολογίζονται επίσης 6,5 επιπλέον θέσεις στην ευρύτερη οικονομία. Πρόκειται για διεθνείς πολλαπλασιαστές και όχι για αποτίμηση των συγκεκριμένων επενδύσεων στην Ελλάδα.
Στα περιβαλλοντικά ζητήματα, η Ένωση υποστηρίζει ότι οι περισσότερες ελληνικές εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν αερόψυξη και κλειστά κυκλώματα, με σχεδόν μηδενική κατανάλωση νερού για ψύξη κατά την κανονική λειτουργία. Για τον θόρυβο προτείνει κατάλληλη χωροθέτηση του μηχανολογικού εξοπλισμού, μετρήσεις ανά εγκατάσταση και έγκαιρη ενημέρωση των κατοίκων.
