Είκοσι πέντε διευθύνοντες σύμβουλοι ευρωπαϊκών παρόχων υπηρεσιών νέφους και ψηφιακών υπηρεσιών απέστειλαν κοινή επιστολή στην Εκτελεστική Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Henna Virkkunen, ζητώντας τη θεσμοθέτηση αυστηρών κανόνων για την ψηφιακή κυριαρχία. Η συγκεκριμένη παρέμβαση πραγματοποιήθηκε ενόψει της επικείμενης πράξης για την ανάπτυξη του νέφους και της τεχνητής νοημοσύνης (CADA), η οποία αποτελεί την πρώτη νομοθετική πρωτοβουλία της Ένωσης που στοχεύει αποκλειστικά στον συγκεκριμένο στρατηγικό τομέα. Οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη για την υιοθέτηση πέντε βασικών αρχών που θα καθοδηγήσουν τις μελλοντικές επενδύσεις, επιδιώκοντας να περιορίσουν την αυξανόμενη κυριαρχία εξωχώριων κολοσσών στην ευρωπαϊκή ψηφιακή οικονομία και να διασφαλίσουν την αυτονομία των υποδομών σε μια περίοδο έντονου διεθνούς ανταγωνισμού.
Η ανάγκη για ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων εδράζεται στο γεγονός ότι η τρέχουσα χωρητικότητα των κέντρων δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση κρίνεται ανεπαρκής για τις απαιτήσεις της τεχνητής νοημοσύνης. Στοιχεία της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καταδεικνύουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν διπλάσια μερίδια παγκόσμιας ικανότητας κέντρων δεδομένων, ενώ μόλις τρεις αμερικανικές εταιρείες ελέγχουν το 65% της αγοράς υπηρεσιών νέφους στην Ένωση. Η εξάρτηση αυτή δημιουργεί σοβαρά νομικά και οικονομικά εμπόδια για την καινοτομία, καθώς η εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων AI απαιτεί τεράστια υπολογιστική ισχύ και συγκεντρωμένες ψηφιακές υπηρεσίες. Οι Ευρωπαίοι πάροχοι προειδοποιούν ότι χωρίς δραστικές παρεμβάσεις, η ήπειρος κινδυνεύει να εμβαθύνει την τεχνολογική της εξάρτηση, χάνοντας την ευκαιρία να ηγηθεί στον τομέα.
Οι αρχές για την ενίσχυση της κυριαρχίας
Η επιστολή εστιάζει στον ορισμό της κυριαρχίας μέσω του πραγματικού ελέγχου και όχι απλώς μέσω της φυσικής παρουσίας εντός της Ένωσης. Οι διευθύνοντες σύμβουλοι ζητούν τη θέσπιση προστατευτικών δικλείδων, όπως η κρυπτογράφηση ελεγχόμενη αποκλειστικά από τον πελάτη και η τεχνική αναστρεψιμότητα, προκειμένου να αποτραπούν ενδεχόμενες εξωτερικές παρεμβάσεις από τρίτες χώρες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αποφυγή του φαινομένου «ξεπλύματος κυριαρχίας», όπου ξένοι πάροχοι εμφανίζονται ως ευρωπαϊκοί χωρίς να παρέχουν πραγματική προστασία από νόμους όπως ο αμερικανικός CLOUD Act. Στόχος είναι η διασφάλιση ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα διατηρούν τον πλήρη έλεγχο των δεδομένων τους, διασφαλίζοντας την επιχειρησιακή αυτονομία ακόμη και όταν η πλήρης κυριαρχία δεν είναι τεχνικά εφικτή σε όλα τα επίπεδα.
Παράλληλα, προτείνεται η εισαγωγή δεσμευτικών ποσοστώσεων στις δημόσιες συμβάσεις για τους εγχώριους παρόχους υπηρεσιών νέφους, ακολουθώντας την αρχή της προτίμησης των ευρωπαϊκών λύσεων. Η πρόταση αυτή προβλέπει ότι οι δημόσιες διοικήσεις θα πρέπει να επιλέγουν ευρωπαϊκές υποδομές ή να αιτιολογούν επαρκώς την επιλογή παρόχων από τρίτες χώρες για κρίσιμες εφαρμογές, βάσει της αρχής «Buy European – Ensure Resilience – or Explain». Οι εκπρόσωποι της CISPE υποστηρίζουν ότι οι επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από τους φορολογούμενους πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα και τις εφοδιαστικές αλυσίδες της ηπείρου.
Προκλήσεις και στόχοι για τα κέντρα δεδομένων
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοχεύει στον τριπλασιασμό της χωρητικότητας των κέντρων δεδομένων εντός των επόμενων πέντε έως επτά ετών, αντιμετωπίζοντας κρίσιμα γραφειοκρατικά και οικονομικά εμπόδια. Οι αναλύσεις υποδεικνύουν ότι η έλλειψη εξειδικευμένων ιδιωτών στην Ευρώπη και το υψηλό ενεργειακό κόστος αποτελούν τροχοπέδη για την προσέλκυση επενδύσεων μεγάλης κλίμακας στην περιοχή σε σύγκριση με την Κίνα. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του Ψηφιακού Δεκαημέρου 2030, απαιτείται η απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης και η διασφάλιση σταθερής πρόσβασης σε ενεργειακούς πόρους και γη. Η πράξη CADA αναμένεται να δημιουργήσει τις απαραίτητες συνθήκες για τη δημιουργία «εργοστασίων AI» που θα υποστηρίξουν την ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης μέσω της παροχής υπολογιστών υψηλών επιδόσεων.
Εκτός από τις υποδομές, η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν κεντρικό πυλώνα της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας για την αποδοτικότερη επεξεργασία των δεδομένων παγκοσμίως. Προβλέπεται η αξιοποίηση λύσεων όπως το edge computing, το οποίο επιτρέπει την αποκέντρωση των υπολογιστικών εργασιών σε μικρότερες συσκευές στο άκρο του δικτύου αντί για κεντρικά συστήματα. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη βιωσιμότητα των κέντρων δεδομένων, μειώνοντας τις απαιτήσεις σε ενέργεια και τον χρόνο απόκρισης των ψηφιακών υπηρεσιών για τις επιχειρήσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να καταστήσει την Ένωση ηγέτιδα στις τεχνολογίες χαμηλής κατανάλωσης, διασφαλίζοντας ότι η ψηφιακή μετάβαση θα συμβαδίζει με τους περιβαλλοντικούς στόχους της ηπείρου και τις υποχρεώσεις για την ενεργειακή απόδοση.
Οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας ζητούν χρηματοδότηση για την ανάπτυξη εγχώριων επεξεργαστών και μονάδων μνήμης, ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση από τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού που ελέγχονται από τρίτες δυνάμεις. Παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες, η πολιτική πίεση για μείωση της εξάρτησης από την αμερικανική τεχνολογία έχει ενταθεί μετά τις πρόσφατες γεωπολιτικές αλλαγές και την ανάγκη για στρατηγική αυτονομία. Η πράξη CADA θεωρείται από πολλούς παράγοντες της αγοράς ως η τελευταία ευκαιρία για την Ευρώπη να ανακτήσει τον έλεγχο του ψηφιακού της μέλλοντος και της οικονομικής της ανταγωνιστικότητας.
