Όταν συζητάμε για την τεχνολογική ηγεσία στη σύγχρονη επιχείρηση, τείνουμε να αντιμετωπίζουμε τον οργανισμό ως αυτόνομη μονάδα. Εστιάζουμε στη στρατηγική για το cloud, στην πολιτική δεδομένων, στην κυβερνοασφάλεια και στην ψηφιακή ανθεκτικότητα.
Η εμπειρία μου από τη διοίκηση μίας εθνικής ψηφιακής υποδομής, με έχει οδηγήσει σε μία ευρύτερη διαπίστωση. Κάθε επιχείρηση και κάθε οργανισμός οικοδομεί το ψηφιακό του μέλλον πάνω σε ένα ευρύτερο υπόβαθρο δημόσιων υποδομών, δεδομένων, γνώσης και θεσμικής εμπιστοσύνης. Η ποιότητα αυτού του υποβάθρου καθορίζει, σε σημαντικό βαθμό, τις δυνατότητες που μπορούν πράγματι να αξιοποιηθούν.
Αυτή είναι και η οπτική με την οποία το ΕΚΤ αντιλαμβάνεται τον ρόλο του. Ως εθνική υποδομή γνώσης και δεδομένων, δημιουργούμε κοινές ψηφιακές υποδομές και υπηρεσίες, τις οποίες μπορούν να αξιοποιούν οι πολίτες, η ερευνητική κοινότητα, οι επιχειρήσεις και οι δημόσιοι οργανισμοί. Στόχος μας, είναι η παραγωγή δημόσιας αξίας και η διαμόρφωση ενός αξιόπιστου περιβάλλοντος για την έρευνα, την καινοτομία και την ανάπτυξη.
Τα δεδομένα ως υποδομή γνώσης
Η πραγματική αξία των δεδομένων βρίσκεται όχι στη συσσώρευσή τους, αλλά στη δυνατότητα αξιοποίησής τους με τρόπο τεκμηριωμένο, διαλειτουργικό, ασφαλή και, όπου αυτό είναι εφικτό, ανοικτό.
Υπηρεσίες και υποδομές του ΕΚΤ, όπως το OpenArchives.gr, το SearchCulture.gr, το Semantics.gr και το Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών, λειτουργούν ως ενεργές υποδομές γνώσης. Μετατρέπουν διάσπαρτο ελληνικό επιστημονικό και πολιτιστικό περιεχόμενο, σε οργανωμένο, αναζητήσιμο και επαναχρησιμοποιήσιμο πόρο.
Για κάθε οργανισμό που επιδιώκει να αναπτύξει νέες υπηρεσίες, να αξιοποιήσει εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης ή να λαμβάνει αποφάσεις με βάση τεκμηριωμένα στοιχεία, η ποιότητα και η αξιοπιστία των δεδομένων αποτελούν θεμελιώδη προϋπόθεση.
Τεχνητή Νοημοσύνη με ελληνικό αποτύπωμα
Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη, συχνά θεωρεί δεδομένη την παρουσία της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού ψηφιακού περιεχομένου, στα συστήματα και στα μοντέλα που αναπτύσσονται. Η ουσιαστική εκπροσώπησή τους όμως, απαιτεί σταθερή και συστηματική προσπάθεια.
Η επαρκής παρουσία της ελληνικής γλώσσας, της επιστημονικής παραγωγής και του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας, στις υποδομές πάνω στις οποίες αναπτύσσεται η Τεχνητή Νοημοσύνη, έχει μακροπρόθεσμη σημασία για το σύνολο της οικονομίας και της κοινωνίας.
Για τον λόγο αυτό, πρωτοβουλίες όπως το PHAROS AI Factory και ο υπερυπολογιστής ΔΑΙΔΑΛΟΣ, έχουν ευρύτερη σημασία από την εξασφάλιση υπολογιστικής ισχύος. Δίνουν τη δυνατότητα σε ερευνητές, δημόσιους φορείς και επιχειρήσεις, να αποκτήσουν πρόσβαση σε προηγμένες υποδομές και τεχνογνωσία, που διαφορετικά θα παρέμεναν προνόμιο των λίγων, και να αναπτύξουν εφαρμογές που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της χώρας.
Η ψηφιακή αυτονομία ως προϋπόθεση ανθεκτικότητας
Η κυβερνοασφάλεια και η ψηφιακή ανθεκτικότητα, αποτελούν ταυτόχρονα τεχνικά ζητήματα και ζητήματα ελέγχου, γνώσης και διακυβέρνησης.
Ένας οργανισμός οφείλει να γνωρίζει πού βρίσκονται τα δεδομένα του, ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά, από ποιες τεχνολογίες και υπηρεσίες εξαρτάται, και με ποιον τρόπο μπορεί να διασφαλίσει τη συνέχιση της λειτουργίας του σε περίπτωση διακοπής, κρίσης ή κυβερνοεπίθεσης.
Η ψηφιακή αυτονομία, σε επίπεδο δεδομένων, υποδομών και τεχνογνωσίας, συνδέεται με την ικανότητα ενός οργανισμού να κατανοεί και να διαχειρίζεται συνειδητά τις εξαρτήσεις του, να διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο στις κρίσιμες λειτουργίες του, και να λαμβάνει τεκμηριωμένες στρατηγικές αποφάσεις. Πρόκειται για μία προσέγγιση συνεργασίας και συνειδητών επιλογών, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της επιχειρησιακής συνέχειας.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός πέρα από την τεχνολογία
Η εμπειρία από τον ψηφιακό μετασχηματισμό του δημόσιου τομέα, προσφέρει ένα χρήσιμο μάθημα. Στο ΕΚΤ, ο εκσυγχρονισμός εσωτερικών διαδικασιών, όπως η ηλεκτρονική διαχείριση εγγράφων και δαπανών, αντιμετωπίστηκε ως θεσμική και οργανωτική αλλαγή που απαιτεί ηγεσία, μεθοδολογία και μετρήσιμα αποτελέσματα, πέρα από την τεχνική υλοποίηση.
Η τεχνολογία αποτελεί μόνο μία διάσταση του ψηφιακού μετασχηματισμού. Η ουσιαστική πρόκληση βρίσκεται στη διακυβέρνηση, στον επανασχεδιασμό των διαδικασιών, και στη διαμόρφωση μίας νέας οργανωτικής κουλτούρας.
Το συμπέρασμα για κάθε τεχνολογικό ηγέτη είναι, πιστεύω, σαφές. Η ιδιωτική καινοτομία και η δημόσια ψηφιακή υποδομή, λειτουργούν συμπληρωματικά. Οι ισχυρές, ανοικτές και αξιόπιστες εθνικές ψηφιακές υποδομές, αποτελούν πολλαπλασιαστή δυνατοτήτων, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις και στους οργανισμούς να καινοτομούν με μεγαλύτερη ταχύτητα, ασφάλεια και εμπιστοσύνη.
Η επένδυση σε αυτές τις υποδομές, αποτελεί αναπτυξιακή επιλογή και προϋπόθεση για ένα ψηφιακό μέλλον, στο οποίο η χώρα, οι οργανισμοί και οι επιχειρήσεις της, θα μπορούν να συμμετέχουν με ουσιαστικούς όρους.
Γράφει ο Δρ. Κυριάκος Τολιάς, Διευθυντής Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ)
