Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Όσο πιο επιτυχημένο είναι ένα έργο, τόσο λιγότερο το αντιλαμβάνεται ο πολίτης. Βλέπει απλώς ότι μια υπηρεσία λειτουργεί, ότι μια διαδικασία ολοκληρώνεται σε λίγα λεπτά, ότι δεν χρειάζεται πλέον να επισκεφθεί μια δημόσια υπηρεσία ή να προσκομίσει δικαιολογητικά που μέχρι χθες θεωρούνταν απαραίτητα. Πίσω όμως από αυτή την απλότητα κρύβεται μια εξαιρετικά σύνθετη πραγματικότητα.
Στην Κοινωνία της Πληροφορίας έχουμε την τύχη και την μεγάλη ευθύνη να διαχειριζόμαστε ένα από τα μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια έργων ψηφιακού μετασχηματισμού που έχουν υλοποιηθεί ποτέ στη χώρα. Διαχειριζόμαστε αυτή τη στιγμή πάνω από 400 ψηφιακά έργα και δράσεις κρατικών ενισχύσεων πολιτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ενός προϋπολογισμού που προσεγγίζει τα 4 δις ευρώ. Έργα που καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το φάσμα της δημόσιας διοίκησης: από κρίσιμες ψηφιακές υποδομές και κεντρικά πληροφοριακά συστήματα, έως έργα ψηφιακού μετασχηματισμού για την υγεία, τη δικαιοσύνη την οικονομία, τον αγροτοδιατροφικό τομέα, τον πολιτισμό, τον τουρισμό, τις διεθνείς σχέσεις και την εξυπηρέτηση πολιτών και επιχειρήσεων.
Αυτό το οποίο διαπιστώνουμε καθημερινά μέσα από την υλοποίηση τέτοιων έργων, είναι ότι ο πραγματικός ψηφιακός μετασχηματισμός των δημόσιων φορέων δεν αφορά, καταρχήν, αποκλειστικά την εισαγωγή νέων τεχνολογιών. Αφορά παράλληλα και τον επανασχεδιασμό της λειτουργίας ενός οργανισμού.
Και για να το καταλάβουμε καλύτερα θα ήθελα να μιλήσω με κάποια παραδείγματα έργων που υλοποιούμε στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Ενιαίο CRM του Δημοσίου. Για πολλούς μπορεί να ακούγεται ως ένα ακόμη μεγάλο πληροφοριακό σύστημα. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια νέα φιλοσοφία εξυπηρέτησης του πολίτη από το δημόσιο. Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι η ανάπτυξη της τεχνολογικής πλατφόρμας. Είναι η συνεργασία διαφορετικών δημόσιων φορέων, η διαλειτουργικότητα μεταξύ τους σε τεχνολογικό αλλά και θεσμικό επίπεδο, η απλοποίηση διαδικασιών και καναλιών επικοινωνίας, έτσι ώστε ο πολίτης να αποκτήσει μια ενιαία και πολυκαναλική εμπειρία συναλλαγής με το κράτος. Σε αυτό ακριβώς το έργο γίνεται σαφές ότι η τεχνολογία είναι μόνο το εργαλείο. Η πραγματική αλλαγή είναι η οργανωτική και η απαραίτητη αλλαγή κουλτούρας που πρέπει να προϋπάρξει αυτής.
Αντίστοιχα, το Gov-ERP δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων διαχείρισης οικονομικών δεδομένων. Αφορά τη δημιουργία ενός κοινού, ενιαίου ψηφιακού πλαισίου οικονομικής διοίκησης, μέσα από το οποίο οι δημόσιοι οργανισμοί θα μπορούν να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις βασισμένες σε πληθώρα δεδομένων, να αυξάνουν τη διαφάνεια και να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα τους διαθέσιμους πόρους. Πρόκειται ουσιαστικά για μετασχηματισμό της λειτουργίας του κράτους, όσο αφορά την οικονομική του διαχείριση μέσα από την αξιοποίηση των δεδομένων και την ενοποίηση διαδικασιών.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι και η εμπειρία μας από την υλοποίηση του e-Justice, μίας από τις μεγαλύτερες και απαιτητικότερες μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη σήμερα στη χώρα. Όταν επιχειρείς να ψηφιοποιήσεις κρίσιμες λειτουργίες της Δικαιοσύνης, αντιλαμβάνεσαι ότι δεν μετασχηματίζεις απλώς διαδικασίες. Συμβάλλεις στη διαμόρφωση ενός ταχύτερου, αποτελεσματικότερου και περισσότερο αξιόπιστου συστήματος απονομής δικαιοσύνης, με άμεσο αντίκτυπο στην εμπιστοσύνη πολιτών και επιχειρήσεων προς τους θεσμούς.
Το ίδιο ισχύει και για τις ψηφιακές υποδομές. Τα έργα του νέου Government Cloud και των κεντρικών υπηρεσιών Public Cloud που φιλοξενούν και εξυπηρετούν τις κρισιμότερες και όλο και περισσότερες εθνικές πληροφοριακές υποδομές, δείχνουν ότι το cloud δεν αποτελεί πλέον τεχνολογική επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα. Δημιουργεί τις συνθήκες για μεγαλύτερη ευελιξία, ανθεκτικότητα, ασφάλεια και επιχειρησιακή συνέχεια στο δημόσιο, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα στηριχθούν οι υπηρεσίες Τεχνητής Νοημοσύνης που όλο και περισσότερο εισάγονται στις λειτουργίες του δημοσίου.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη και ιδιαίτερα η παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη (Generative AI) βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Ωστόσο, η εμπειρία μας δείχνει ότι η αξία της δεν βρίσκεται αποκλειστικά στους αλγορίθμους. Βρίσκεται στα δεδομένα. Χωρίς αξιόπιστα, ποιοτικά και διαλειτουργικά δεδομένα, κανένα σύστημα AI δεν μπορεί να παράγει ποιοτικό αποτέλεσμα. Αντίθετα, όταν συνδυάζεται με σωστή διακυβέρνηση δεδομένων και σαφή επιχειρησιακό στόχο, μπορεί να μετατραπεί σε ισχυρό εργαλείο βελτίωσης διαδικασιών, λήψης αποφάσεων και αναβάθμισης των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Παράλληλα, όσο αυξάνεται η ψηφιοποίηση του κράτους, τόσο αυξάνεται και η σημασία της κυβερνοασφάλειας. Σήμερα η κυβερνοασφάλεια δεν αποτελεί αποκλειστικά τεχνικό ζήτημα. Αποτελεί ζήτημα διοίκησης και στρατηγικής. Συνδέεται άμεσα με την επιχειρησιακή συνέχεια, την προστασία κρίσιμων υποδομών, τη διαχείριση κινδύνου και την εμπιστοσύνη που απολαμβάνει ένας οργανισμός. Η εμπιστοσύνη άλλωστε των πολιτών απέναντι στο δημόσιο είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για την υιοθέτηση κάθε νέας ψηφιακής υπηρεσίας που προσφέρεται από αυτό. Κατά συνέπεια, η ασφαλής λειτουργία των ψηφιακών υπηρεσιών είναι πλέον βασική προϋπόθεση για την επιτυχία κάθε οργανωτικού μετασχηματισμού.
Όταν παρακολουθείς ταυτόχρονα την εξέλιξη εκατοντάδων ψηφιακών έργων, καταλαβαίνεις πολύ γρήγορα ότι το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι η επιλογή της καλύτερης τεχνολογίας. Είναι, όπως μου αρέσει να λέω σε διάφορες ομιλίες μου, η δυνατότητα να συντονίσεις ανθρώπους, διαδικασίες, δεδομένα και στόχους γύρω από ένα κοινό όραμα και να τους κάνεις να βαδίσουν πάνω σε ένα κοινό μονοπάτι, το χρονοδιάγραμμα του έργου, με τον ίδιο βηματισμό . Εκεί κρίνεται η επιτυχία του κάθε έργου και αυτό είναι μια δουλειά που κάνουμε πολύ καλά εμείς στην Κοινωνία της Πληροφορίας τα τελευταία 25 χρόνια.
Γι’ αυτό και πιστεύω ότι η μεγαλύτερη πρόκληση των επόμενων ετών δεν θα είναι η υιοθέτηση περισσότερης τεχνολογίας. Η νέα γενιά έργων δεν θα αφορά μόνο την ψηφιοποίηση υπηρεσιών. H δημόσια διοίκηση χρειάζεται κάτι περισσότερο από καλές τεχνικές προδιαγραφές. Χρειάζεται οργανωτική ωριμότητα. Χρειάζεται ισχυρούς μηχανισμούς διακυβέρνησης. Χρειάζεται στελέχη που μπορούν να συνδυάζουν στρατηγική σκέψη, τεχνολογική αντίληψη και αποτελεσματική διοίκηση έργων.
Ο σύγχρονος λοιπόν CIO, CTO, CISO ή επικεφαλής ψηφιακού μετασχηματισμού παύει να είναι αποκλειστικά ο διαχειριστής των πληροφοριακών συστημάτων. Είναι ο αρχιτέκτονας της αλλαγής. Ο άνθρωπος που γεφυρώνει την τεχνολογία με τη στρατηγική, την καινοτομία με τα αποτελέσματα και τις επενδύσεις με τη δημιουργία πραγματικής αξίας. Διότι στην σημερινή εποχή είναι απόλυτα αλληλένδετα η σωστή χρήση τις τεχνολογίας στις σωστές δόσεις που απαιτεί ο κάθε οργανισμός για την ανάπτυξη των οικονομικών μεγεθών του και την ευημερία του συνολικά
Και αυτή ακριβώς είναι, κατά τη γνώμη μου, η νέα αποστολή της τεχνολογικής ηγεσίας.
Του Δημήτρη Γιάντση, Γενικού Διευθυντή Έργων, Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε.
