Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, σχεδιάζει να εντάξει την πρώτη αυτοτελή συζήτηση των ηγετών των 27 κρατών-μελών για την τεχνητή νοημοσύνη σε μία από τις τρεις εναπομείνασες συνόδους κορυφής του έτους. Το γραφείο του επιβεβαίωσε στο POLITICO ότι η συζήτηση μπορεί να πραγματοποιηθεί στις 15 Οκτωβρίου, στις 13 Νοεμβρίου ή στις 17 Δεκεμβρίου. Οι προετοιμασίες έχουν ήδη αρχίσει, ενώ η ημερήσια διάταξη παραμένει υπό διαμόρφωση.
Η πρωτοβουλία τοποθετεί την AI σε χωριστό πολιτικό τραπέζι των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Το POLITICO αναφέρει ότι στις Βρυξέλλες η τεχνητή νοημοσύνη αντιμετωπίζεται ολοένα περισσότερο ως ζήτημα οικονομικής ανταγωνιστικότητας, εθνικής ασφάλειας και γεωπολιτικής επιρροής. Η ανάπτυξη μοντέλων με δυνατότητες αξιοποίησης ευπαθειών λογισμικού έχει ενισχύσει αυτή τη διάσταση, μεταφέροντας το θέμα από το πεδίο της ψηφιακής πολιτικής στο επίπεδο των κορυφαίων πολιτικών αποφάσεων.
Πίεση για πολιτική προτεραιότητα στην AI
Η πίεση προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είχε διαμορφωθεί τους τελευταίους μήνες. Στα τέλη Ιουνίου, δεκάδες ευρωβουλευτές, με επικεφαλής τον Ολλανδό των Πρασίνων Ράινερ φαν Λάνσχοτ, κάλεσαν τον Κόστα να συγκαλέσει το συντομότερο ειδική σύνοδο αφιερωμένη στην τεχνητή νοημοσύνη. Στην επιστολή τους χαρακτήρισαν την AI «τη σημαντικότερη διαρθρωτική μεταμόρφωση της εποχής μας» και ζήτησαν συνολική συζήτηση για καινοτομία, ασφάλεια και ηθική, καθώς και για τις κοινωνικές, περιβαλλοντικές και γεωπολιτικές διαστάσεις της τεχνολογίας.
Την ίδια γραμμή υιοθέτησε έκθεση περισσότερων από 100 ειδικών για την AI αιχμής, η οποία συντάχθηκε κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι ειδικοί ζήτησαν να αναβαθμιστεί η τεχνητή νοημοσύνη σε πολιτική προτεραιότητα στο υψηλότερο επίπεδο και σημείωσαν ότι η διαρκής πολιτική προσοχή αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή των υπόλοιπων εισηγήσεών τους. Μία από αυτές αφορά την επιτάχυνση της ανάπτυξης υπολογιστικής ισχύος AI σε όλη την Ένωση.
Κυριαρχία, επενδύσεις και ευρωπαϊκοί κανόνες
Στις 2 Ιουλίου, μετά από συνάντησή του με τον Γάλλο οικονομολόγο Φιλίπ Αγκιόν, ο Κόστα έγραψε ότι θα προτείνει σχετική συζήτηση σε μία από τις επόμενες συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Υποστήριξε ότι η ανάπτυξη της AI πρέπει να προχωρεί μαζί με την ηθική και τον σεβασμό της ψηφιακής κυριαρχίας και του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου. Η παρέμβαση αυτή συνέδεσε τη σχεδιαζόμενη συζήτηση με την ψηφιακή κυριαρχία της ΕΕ.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Κόστα συναντήθηκε με ομάδα Ευρωπαίων ειδικών και επαγγελματιών του κλάδου, στην οποία συμμετείχε και η Όντρεϊ Χέρμπλιν-Στουπ, κορυφαία εκπρόσωπος συμφερόντων της γαλλικής Mistral. Μετά τη συνάντηση, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέφερε ότι η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει την ψηφιακή κυριαρχία της, να διευκολύνει τις επενδύσεις και να προωθήσει τη διά βίου μάθηση. Στην ίδια τοποθέτηση συνέδεσε αυτές τις επιδιώξεις με την προστασία ανηλίκων και αξιών.
Η συζήτηση για την εφαρμογή του AI Act
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ασχοληθεί και στο παρελθόν με την πολιτική για την AI, κυρίως μέσα από τη συζήτηση για την απλοποίηση κανόνων. Αρκετοί παρενέβησαν σε πρόσφατη προσπάθεια αναβολής ή περιορισμού ορισμένων διατάξεων του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την τεχνητή νοημοσύνη. Η σχεδιαζόμενη συζήτηση των «27» θα φέρει το ζήτημα σε ευρύτερο πλαίσιο, που περιλαμβάνει την ασφάλεια, τις επενδύσεις και τη θέση της Ευρώπης στον διεθνή ανταγωνισμό.
Τον Ιούνιο του 2025, ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον ήταν από τους πρώτους ηγέτες της ΕΕ που ζήτησαν παύση σε βασικό μέρος των κανόνων για την AI. Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ είχε επικρίνει την ευρωπαϊκή «υπερρύθμιση» στον τομέα, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επιδίωξε τον Απρίλιο εξαίρεση για βιομηχανικές εφαρμογές στις διαπραγματεύσεις για το πακέτο απλοποίησης. Η εφαρμογή του AI Act παραμένει συνεπώς πεδίο πολιτικής διαφωνίας.
Διεθνής ανταγωνισμός και θεσμικοί χρόνοι
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία εξελίσσεται ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα επιδιώκουν τεχνολογική υπεροχή και επιρροή στη διαμόρφωση των κανόνων. Ο Σι Τζινπίνγκ ζήτησε ευρύτερη συνεργασία για την AI, μία ημέρα μετά τη συνάντηση συμμαχίας περισσότερων από δύο δωδεκάδων χωρών στη Σαγκάη, η οποία συμφώνησε να αναλάβει η Κίνα ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη της τεχνολογίας. Την ίδια ώρα, ο συνιδρυτής της Google DeepMind, Ντέμις Χάσαμπις, πρότεινε ρυθμιστικό φορέα υπό αμερικανική ηγεσία για πρότυπα δοκιμών μοντέλων.
Η συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα ακολουθήσει τους θεσμικούς χρόνους της ΕΕ, σε έναν τομέα όπου οι τεχνολογικές εξελίξεις κινούνται ταχύτερα. Παγκόσμια μελέτη για την ασφάλεια της AI ανέφερε νωρίτερα φέτος ότι η πολυπλοκότητα των εργασιών που μπορούν να αναλάβουν τα μοντέλα διπλασιάζεται κάθε επτά μήνες. Κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως ο πόλεμος στο Ιράν, περιόρισαν τον χώρο για άλλα θέματα στις συναντήσεις των Ευρωπαίων ηγετών. Η AI αποκτά πλέον αυτοτελή πολιτική θέση στην ατζέντα τους.
