Το έργο KnoWare πραγματοποίησε την επίσημη εναρκτήρια συνάντησή του στο Τρόντχαϊμ της Νορβηγίας, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας πρωτοβουλίας στο πλαίσιο του Horizon Europe για την ανάπτυξη της πρώτης επιστημονικής μεθοδολογίας εντοπισμού και διακυβέρνησης αναδυόμενων ικανοτήτων στην Τεχνητή Νοημοσύνη Γενικού Σκοπού (GPAI), τα ισχυρά συστήματα ΤΝ που διαμορφώνουν ολοένα και περισσότερο την επιστήμη, τη βιομηχανία και την κοινωνία.
Τα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης Γενικού Σκοπού αναπτύσσουν απροσδόκητες νέες ικανότητες καθώς αυξάνονται σε μέγεθος και πολυπλοκότητα. Αυτές οι “αναδυόμενες ικανότητες” εμφανίζονται φαινομενικά χωρίς προειδοποίηση, εκπλήσσοντας εξίσου προγραμματιστές, ρυθμιστές και χρήστες. Σήμερα, ο τομέας μπορεί να αντιδράσει μόνον αφού μια ικανότητα έχει ήδη εκδηλωθεί. Το KnoWare στοχεύει να αλλάξει αυτό ριζικά: αναπτύσσοντας επιστημονικά εργαλεία για την ανίχνευση πρώιμων σημαδιών διαμόρφωσης μιας ικανότητας, πριν αυτή εκδηλωθεί πλήρως, και εφοδιάζοντας οργανισμούς και ρυθμιστικές αρχές ώστε να δρουν εκ των προτέρων.
Υπό τη φιλοξενία του ερευνητικού κέντρου SINTEF, η τριήμερη εναρκτήρια συνάντηση συγκέντρωσε τους 13 εταίρους της κοινοπραξίας από 7 European ευρωπαϊκές χώρες και τον Καναδά. Οι εταίροι ευθυγραμμίστηκαν ως προς τους επιστημονικούς στόχους, τις δομές διακυβέρνησης και τον οδικό χάρτη του έργου για την ανάπτυξη της βασικής καινοτομίας του: μιας “μεθοδολογίας προδιαμόρφωσης” (prefiguration methodology), ενός πλαισίου για τον εντοπισμό μερικών συμπεριφορών, λανθανουσών προτύπων και ενεργοποιητικών συνθηκών που σηματοδοτούν τη διαμόρφωση μιας νέας ικανότητας ΤΝ.
Το KnoWare θα παραδώσει οκτώ Βασικά Αξιοποιήσιμα Αποτελέσματα (Key Exploitable Results) που καλύπτουν το πλήρες φάσμα της διακυβέρνησης ΤΝ: έναν οδικό χάρτη ικανοτήτων GPAI, μια σουίτα εργαλείων ανοιχτού κώδικα που περιλαμβάνει το RiskPath Mapper και το FairScope για ανίχνευση μεροληψίας, νέα benchmarks για αξιολόγηση με βάση τον κίνδυνο, πλαίσια κοινωνικοοικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων, καθώς και έναν οδικό χάρτη ρυθμιστικής εναρμόνισης με άμεσες οδηγίες για τη συμμόρφωση με τον Κανονισμό ΤΝ της ΕΕ (EU AI Act). Τα αποτελέσματα αυτά θα σχεδιαστούν από κοινού με τη βιομηχανία μέσω τεσσάρων πραγματικών περιπτώσεων χρήσης: (α) εμπόριο ενέργειας & εμπορευμάτων, (β) βιολογικοί κίνδυνοι & πρόληψη πανδημιών, (γ) ναυτιλιακή κυβερνοασφάλεια & κρίσιμες υποδομές, και (δ) χημικοί κίνδυνοι στην αλυσίδα αξίας τροφίμων.
Η διεπιστημονική κοινοπραξία του έργου συνδυάζει ερευνητική αριστεία με νομική εμπειρογνωμοσύνη, τεχνολογική καινοτομία και βιομηχανική εφαρμογή. Οι εταίροι περιλαμβάνουν: SINTEF (συντονιστής, Νορβηγία), RAINNO (DEC Manager, Ελλάδα), MEWS Partners και MEWS Labs (Γαλλία), NTNU (Νορβηγία), KU Leuven (Βέλγιο), Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης | ΑΠΘ (Ελλάδα), Universidad de Granada (Ισπανία), University of Warwick (ΗΒ), Netcompany (Δανία), CAIRNE (Ιρλανδία), BIA Analytical (ΗΒ) και University of Guelph (Καναδάς).
Με συνολικό προϋπολογισμό € 3.999.862,50 που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της Συμφωνίας Επιχορήγησης Horizon Europe αρ. 101298802, το KnoWare αντιπροσωπεύει μια αποφασιστική επένδυση για να διατηρηθεί η Ευρώπη στην πρωτοπορία μιας αξιόπιστης και καλά διακυβερνώμενης ΤΝ. Το έργο συνδέεται άμεσα με τον Κανονισμό ΤΝ της ΕΕ (EU AI Act), ο οποίος κατατάσσει ορισμένα συστήματα GPAI ως συστημικό κίνδυνο, μια κατηγορία κινδύνου για την οποία η μεθοδολογία του KnoWare είναι μοναδικά σχεδιασμένη να αξιολογεί και να προβλέπει.
