Η ανάπτυξη των Κέντρων Δεδομένων στην Ελλάδα, σε μια αγορά που θα μπορούσε να κινητοποιήσει επενδύσεις έως 10 δισ. ευρώ, φέρνει στο προσκήνιο την αναντιστοιχία μεταξύ των περιοχών που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον και εκείνων που διαθέτουν τη μεγαλύτερη δυνατότητα σύνδεσης στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Η εικόνα αυτή καταγράφεται στη μελέτη της PWC, που εκπονήθηκε για λογαριασμό του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και παρουσιάστηκε στο πλαίσιο εκδήλωσης, σε μια προσπάθεια για τη χωροθέτηση των data centers.
Με βάση τη μελέτη, η συνολική δυναμικότητα σύνδεσης στο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας για Κέντρα Δεδομένων εκτιμάται ότι θα ανέλθει από περίπου 1,9 GW το 2025 σε περίπου 2,9 GW το 2034. Παράλληλα, καταγράφεται κενό δυναμικότητας 300 έως 700 MW, το οποίο θα μπορούσε να καλυφθεί εφόσον μέρος του ενδιαφέροντος κατευθυνθεί και σε άλλες Περιφέρειες πέραν της Αττικής.
Ως προς τη διαθεσιμότητα ισχύος του ηλεκτρικού δικτύου έως το 2034, υψηλότερα τοποθετούνται η Δυτική Μακεδονία με 630 MW, η Θεσσαλία με 605 MW, η Κεντρική Μακεδονία με 485 MW και η Στερεά Ελλάδα με 480 MW. Ακολουθούν η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη με 375 MW, η Ήπειρος και η Δυτική Ελλάδα με 250 MW, η Πελοπόννησος με 210 MW, η Αττική με 180 MW και η Κρήτη με 140 MW.
Αντίθετα, στην κατάταξη της επενδυτικής ελκυστικότητας για εγκατάσταση Κέντρων Δεδομένων προηγούνται η Αττική, η Κρήτη και η Πελοπόννησος, ενώ στη συνέχεια ακολουθούν η Δυτική Μακεδονία, η Κεντρική Μακεδονία, η Ήπειρος και η Δυτική Ελλάδα, η Θεσσαλία, η Στερεά Ελλάδα και η Ανατολική Μακεδονία – Θράκη. Ως περιοχές Tier A αναφέρονται η Αττική, η Δυτική Μακεδονία, η Κεντρική Μακεδονία, η Κρήτη και η Πελοπόννησος.
Η PWC αναφέρει επίσης ότι η επιλογή τοποθεσίας για ένα data center δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος. Στα βασικά κριτήρια περιλαμβάνονται η συνδεσιμότητα, δηλαδή η ύπαρξη πολλαπλών τηλεπικοινωνιακών διαδρομών και παρόχων, η εγγύτητα σε μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και η ύπαρξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και επενδυτικών κινήτρων.
Το συνολικό εκδηλωμένο επενδυτικό ενδιαφέρον για Κέντρα Δεδομένων στη χώρα τοποθετείται μεταξύ 1,4 και 2,2 GW, με την Αττική να συγκεντρώνει περίπου το 65% των σχεδιαζόμενων επενδύσεων. Από το σύνολο αυτό, περίπου 0,8 GW αφορά ανακοινωμένα επενδυτικά σχέδια, 1,2 GW αντιστοιχεί σε 20 αιτήματα σύνδεσης στο σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας του ΑΔΜΗΕ και περίπου 0,2 GW σε αιτήματα σύνδεσης στο δίκτυο διανομής του ΔΕΔΔΗΕ.
Για την Αττική, το ενδιαφέρον εκτιμάται μεταξύ 800 και 1.260 MW, εκ των οποίων περίπου 330 MW έχουν ήδη λάβει όρους σύνδεσης. Πέραν της Αττικής, ενδιαφέρον καταγράφεται στη Βοιωτία με περίπου 275 MW και στη Δυτική Μακεδονία με 140–440 MW, ενώ μικρότερες αναπτύξεις ή σχέδια εμφανίζονται σε Θεσσαλονίκη, Κόρινθο, Κρήτη και Μεγαλόπολη.
Όπως επεσήμανε ο Λευτέρης Κατσουλιέρης, Strategy director, Deals & Strategy της PWC Ελλάδας, η ανάπτυξη νέων Κέντρων Δεδομένων συνολικής ισχύος περίπου 1 GW θα μπορούσε να κινητοποιήσει επενδύσεις της τάξης των 10 δισ. ευρώ, περίπου 10 εκατ. ευρώ ανά MW πριν τον υπολογιστικό εξοπλισμό και να δημιουργήσει περίπου 1.000 μόνιμες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.
Σήμερα, η αγορά των Κέντρων Δεδομένων στην Ελλάδα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο ανάπτυξης, ενώ η ενέργεια που καταναλώνει αντιστοιχεί περίπου στο 0,1% της συνολικής κατανάλωσης στη χώρα.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, επεσήμανε κατά την εκδήλωση ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα ιδιαίτερα στρατηγικό σημείο, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων – Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Σε συνδυασμό με το γεγονός ότι από τη Μεσόγειο διέρχονται σημαντικά τηλεπικοινωνιακά καλώδια και δίκτυα οπτικών ινών, η χώρα διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα που μπορεί να αξιοποιήσει για να εξελιχθεί σε ισχυρό κόμβο δεδομένων και ψηφιακών υποδομών για τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή.
Ο κ. Παπαστεργίου στο περιθώριο της εκδήλωσης αναφέρθηκε και σε μια σημαντική πρωτοβουλία που έχει πάρει η χώρα μας. Βρίσκεται σε επαφή με την κυβέρνηση της Ιταλίας προκειμένου να καταρτιστεί ένα σχέδιο διασφάλισης της ασφάλειας των υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών της περιοχής. Οι σε εξέλιξη συζητήσεις τελούν στο πλαίσιο σχετικής πρόσκλησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέσω του προγράμματος Connecting Europe Facility (CEF).
Στη συζήτηση που ακολούθησε την παρουσίαση της μελέτης, ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Περιβάλλοντος, Ευθύμιος Μπακογιάννης, υπογράμμισε πέντε βασικούς παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη χωροθέτηση των ΚΔ: την τήρηση της κατάλληλης κλίμακας των εγκαταστάσεων σε σχέση με το περιβάλλον, την ανάγκη για υπόγειες ενεργειακές συνδέσεις, τον σχεδιασμό κτιρίων που δεν δημιουργούν αισθητική όχληση, καθώς και την αντιμετώπιση των ζητημάτων της θερμικής νησίδας και του θορύβου.
Όπως σημείωσε, με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο τέτοιες εγκαταστάσεις μπορούν να αναπτυχθούν σχεδόν παντού. Ωστόσο, μέσω των Τοπικών πολεοδομικών σχεδίων (ΤΠΣ) δίνεται κατεύθυνση για χωροθέτηση των Κέντρων Δεδομένων κατά προτεραιότητα σε οργανωμένους χώρους παραγωγικών επενδύσεων.
Από την πλευρά της αγοράς, ο διευθύνων σύμβουλος της Digital Realty και πρόεδρος του Greek Data Center Association, Αλέξανδρος Μπεχράκης, ανέφερε ότι απαιτείται επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης ώστε η Ελλάδα να γίνει ανταγωνιστική στον τομέα των Κέντρων Δεδομένων. Παράλληλα σημείωσε ότι δεν τίθεται θέμα κατανάλωσης νερού, καθώς οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις δεν χρησιμοποιούν ανοιχτό κύκλωμα νερού.
Γενικότερα, η αγορά των ΚΔ επισημαίνει την ανάγκη αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο δίνονται οι άδειες και δεσμεύεται ηλεκτρικός χώρος, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα αιτήματα αντιστοιχούν σε πραγματικές επενδύσεις.
Σε ό,τι αφορά τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου, ο αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ, Ιωάννης Μάργαρης, ανέφερε ότι από τα 500 MW που έχουν δεσμευτεί μέχρι σήμερα στην υψηλή τάση, στην πράξη κατασκευάζονται έργα περίπου 90 MW. «Δεν λέω ότι δεν θα γίνουν τα υπόλοιπα. Δεν μπορώ να το εκτιμήσω. Χρειάζονται όμως κανόνες και συγκεκριμένα κριτήρια για το ποιος δεσμεύει ηλεκτρικό χώρο και για πόσο χρόνο», σχολίασε.
Τον ρόλο του ΟΤΕ στην ανάδειξη της Ελλάδας σε ψηφιακό κόμβο ανέδειξε ο Γιάννης Κωνσταντινίδης, Chief Οfficer στρατηγικής, μετασχηματισμού και χονδρικής του Ομίλου. Όπως σημείωσε, βασικοί πυλώνες ενός ψηφιακού κόμβου είναι τα Κέντρα Δεδομένων και οι υποδομές συνδεσιμότητας, τονίζοντας ότι «αν τα Κέντρα Δεδομένων είναι η καρδιά της ψηφιακής οικονομίας, οι υποδομές συνδεσιμότητας είναι οι αρτηρίες που τη τροφοδοτούν».
Ειδικότερα, ανέφερε ότι η Ελλάδα συνδέεται μέσω Μεσογείου με ένα από τα μεγαλύτερα διηπειρωτικά καλώδια σήμερα, το Asia-Africa-Europe-1 (ΑΑΕ1), στο οποίο ο ΟΤΕ συμμετέχει μαζί με άλλους μεγάλους παρόχους. Το καλώδιο αυτό, μήκους 25.000 χιλιομέτρων, ξεκινά από το Χονγκ Κονγκ και καταλήγει στα Χανιά της Κρήτης. Όπως σημείωσε ο κ. Κωνσταντινίδης, «η χωρητικότητά του είναι τεράστια, ικανή να εξυπηρετήσει περίπου 60 Tbps, δηλαδή περίπου 12 φορές τη συνολική κίνηση ευρυζωνικότητας της Ελλάδας». Και πρόσθεσε: «Πέρα από την υποθαλάσσια υποδομή, υπάρχουν και οι επίγειες cross-border διασυνδέσεις με όλες τις γειτονικές χώρες και ειδικότερα με την Τουρκία που αποτελεί μια επιπλέον βασική πύλη της χώρας για την κίνηση εξ’ ανατολών. Εκεί έχουμε cross-border interconnection της τάξης των 10Tbps.»
Σε ό,τι αφορά τις υποδομές εντός της χώρας, ο κ. Κωνσταντινίδης σημείωσε ότι το δίκτυο κορμού του ΟΤΕ είναι αναμφίβολα το μεγαλύτερο δίκτυο οπτικών ινών, τόσο σε επίγειες όσο και σε υποβρύχιες υποδομές, με συνολικό μήκος 56.000 χλμ. Μάλιστα, αυτή τη στιγμή, κατασκευάζονται 8 νέα υποβρύχια καλώδια στο Αιγαίο.
