Την ανάγκη μετάβασης από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε μια ενιαία, μακρόπνοη στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού αναδεικνύει ο ΣΕΒ, μέσα από το σύνολο των προτάσεων που διατυπώνει για την ενίσχυση της ψηφιακής ωριμότητας της ελληνικής οικονομίας. Όπως επισημαίνει, η αποτελεσματική αξιοποίηση των περιορισμένων εθνικών πόρων προϋποθέτει συντονισμό, ιεράρχηση και σαφή αναπτυξιακό προσανατολισμό, με βασικό στόχο η τεχνολογία να εξελιχθεί σε πυλώνα ανάπτυξης που θα συνεισφέρει έως και το 10% του ΑΕΠ.
Στον πυρήνα των παρεμβάσεων που προτείνει ο ΣΕΒ βρίσκεται η συγκρότηση ενός ισχυρού εγχώριου οικοσυστήματος τεχνολογίας, με κεντρικό άξονα την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η έμφαση δίνεται στον καλύτερο συντονισμό των ερευνητικών δομών και ινστιτούτων, ώστε να αποφευχθεί ο κατακερματισμός δυνάμεων και να δημιουργηθεί κρίσιμη επιστημονική μάζα σε τομείς αιχμής, καθώς και στη στοχευμένη επιβράβευση ερευνητικών ομάδων που αναπτύσσουν διεθνώς ανταγωνιστικές λύσεις ΤΝ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην επιτάχυνση της λειτουργίας του AI Factory Pharos και στην εγκατάσταση του εθνικού υπερυπολογιστή Δαίδαλος, με στόχο τη μετάβαση από την έρευνα στην παραγωγή εφαρμογών υψηλής προστιθέμενης αξίας για τη βιομηχανία και τις επιχειρήσεις, αλλά και την ενίσχυση των διεθνών και διασυνοριακών συνεργασιών.
Παράλληλα, ο ΣΕΒ εισηγείται τη θεσμοθέτηση digital sandboxes, ώστε νέες τεχνολογίες να δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες, καθώς και τη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα διασφαλίζει ότι ώριμες καινοτομίες δεν θα παραμένουν σε πειραματικό στάδιο, αλλά θα μετατρέπονται σε βιώσιμα εμπορικά προϊόντα. Στο πλαίσιο αυτό, δίνεται έμφαση στη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ έρευνας και βιομηχανίας, στη βελτίωση του πλαισίου αξιοποίησης της διανοητικής ιδιοκτησίας, στον επανασχεδιασμό του προγράμματος «Ερευνώ – Καινοτομώ» με σαφή προσανατολισμό στην αγορά, καθώς και στην ενίσχυση των βιομηχανικών διδακτορικών και της κινητικότητας ερευνητών προς τον ιδιωτικό τομέα.
Σημαντικό ρόλο στις προτάσεις κατέχει και η ανάπτυξη τεχνολογικών οικοσυστημάτων στρατηγικής σημασίας, τα οποία θα καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα αξίας και θα λειτουργούν ως κόμβοι συνεργασίας και καινοτομίας. Ο ΣΕΒ υπογραμμίζει ότι οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορούν να αποτελέσουν μοχλό ψηφιακού εκσυγχρονισμού του κράτους, ενώ οι δημόσιες προμήθειες μπορούν να αξιοποιηθούν ως εργαλείο βιομηχανικής πολιτικής, στηρίζοντας την ανάπτυξη ελληνικών τεχνολογικών λύσεων. Παράλληλα, προτείνονται στοχευμένες δράσεις για την προσέλκυση διεθνών τεχνολογικών ομίλων, επενδυτικών κεφαλαίων και της ελληνικής διασποράς.
Δεύτερος βασικός άξονας των παρεμβάσεων αφορά τις ψηφιακές δεξιότητες, από την εκπαίδευση έως την αγορά εργασίας. Ο ΣΕΒ προτείνει την ενσωμάτωση του ψηφιακού εγγραμματισμού σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον επανασχεδιασμό της μαθησιακής διαδικασίας και την αύξηση των αποφοίτων ΤΠΕ μέσω νέων πανεπιστημιακών σχημάτων εφαρμοσμένων σπουδών. Κομβικής σημασίας θεωρείται η ουσιαστικότερη σύνδεση της ανώτατης εκπαίδευσης με τις ανάγκες της βιομηχανίας, η καθιέρωση υποχρεωτικής πρακτικής άσκησης στα περισσότερα προγράμματα STEM και η παροχή κινήτρων για τον περιορισμό της διαρροής ταλέντου. Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνονται μέτρα για την προσέλκυση ξένων φοιτητών και εξειδικευμένων επαγγελματιών, με απλοποίηση των διαδικασιών διαμονής και εργασίας.
Στον επιχειρηματικό τομέα, ο ΣΕΒ ζητά την επιτάχυνση της ψηφιοποίησης, με ιδιαίτερη έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν στοχευμένα χρηματοδοτικά και φορολογικά εργαλεία, προγράμματα υιοθέτησης Τεχνητής Νοημοσύνης και GenAI με πρακτική υποστήριξη, ευνοϊκότερους όρους δανεισμού και τη δυνατότητα μετατροπής μέρους των δανείων σε επιχορηγήσεις βάσει μετρήσιμων δεικτών παραγωγικότητας. Παράλληλα, προτείνεται η επέκταση των υπερ-αποσβέσεων για επενδύσεις σε ΤΝ, κυβερνοασφάλεια και διαχείριση κινδύνων, καθώς και ο ανασχεδιασμός των Ευρωπαϊκών Κέντρων Ψηφιακής Καινοτομίας ώστε να προσφέρουν ουσιαστική καθοδήγηση στις ΜμΕ. Στον ίδιο άξονα εντάσσεται και η δημιουργία εθνικού κόμβου ΤΝ και Physical AI για τη μετάβαση έργων από το πιλοτικό στάδιο στην παραγωγή.
Όσον αφορά το ψηφιακό κράτος, οι παρεμβάσεις επικεντρώνονται στην πλήρη ψηφιοποίηση των διεπαφών της δημόσιας διοίκησης με πολίτες και επιχειρήσεις, στη συστηματική μείωση της γραφειοκρατίας, στο άνοιγμα κρίσιμων δημόσιων δεδομένων και στην ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας κρίσιμων υποδομών. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον εκσυγχρονισμό των δημόσιων προμηθειών, ώστε να συμβαδίζουν με τον ταχύ ρυθμό τεχνολογικής εξέλιξης, καθώς και στην αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων σε τομείς όπως η υγεία, η πολιτική προστασία, η δικαιοσύνη και η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής μέσω της πλήρους ψηφιοποίησης της διακίνησης φορτίων.
Τα παραπάνω περιλαμβάνονται στην ετήσια έκδοση του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ, η οποία συνδυάζει τις προτάσεις πολιτικής με επικαιροποιημένα δεδομένα για την πορεία της Ελλάδας σε σχέση με τους στόχους της Ψηφιακής Δεκαετίας της ΕΕ και τον Δείκτη Ψηφιακής Ωριμότητας του ΣΕΒ.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η χώρα εξακολουθεί να εμφανίζει έντονες ασυμμετρίες μεταξύ υποδομών, δεξιοτήτων και υιοθέτησης τεχνολογιών αιχμής από τις επιχειρήσεις.
Ειδικότερα, στον τομέα της ψηφιοποίησης του Δημοσίου, η Ελλάδα έχει βελτιώσει σημαντικά τις επιδόσεις της στις ψηφιακές υπηρεσίες προς πολίτες και επιχειρήσεις (79% και 77% αντίστοιχα), ωστόσο, υστερεί στην ωριμότητα των ανοικτών δεδομένων, με επίδοση 61%. Στις ψηφιακές υποδομές, η κάλυψη 5G προσεγγίζει το 100%, την ώρα που τα δίκτυα οπτικών ινών εξακολουθούν να καλύπτουν μόλις το 46% των νοικοκυριών. Στην υιοθέτηση τεχνολογιών αιχμής, η χώρα καλύπτει το 12% του στόχου 2030 στην Τεχνητή Νοημοσύνη, το 28% στο cloud και το 42% στα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων. Παράλληλα, αν και η Ελλάδα παράγει υψηλής ποιότητας ανθρώπινο δυναμικό STEM, με 23,1 αποφοίτους ανά 1.000 κατοίκους, καλύπτει μόλις το 25% του στόχου για απασχολούμενους ειδικούς ΤΠΕ έως το 2030.
Την ίδια στιγμή, οι ελληνικές επιχειρήσεις εμφανίζουν χαμηλό επίπεδο ετοιμότητας στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, καθώς μόνο το 7% επικαιροποιεί τις σχετικές πολιτικές, το 34% εφαρμόζει τουλάχιστον πέντε μεθόδους ασφάλειας και μόλις το 31,5% επενδύει στην εκπαίδευση του προσωπικού.
Ο τομέας ΤΠΕ διατηρεί περιορισμένη συμμετοχή στην οικονομία, με 3,3% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας και 1,9% της απασχόλησης, ενώ η εξωστρέφειά του παραμένει χαμηλή, με τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας να αντιστοιχούν στο 5,5% των εξαγωγών αγαθών. Στον αντίποδα, η δραστηριότητα Έρευνας και Ανάπτυξης ενισχύεται, με τις ιδιωτικές δαπάνες να ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας στο 0,85% του ΑΕΠ, ενώ το εγχώριο οικοσύστημα καινοτομίας διευρύνεται, με περισσότερες από 90 startups ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους.
