Στο γερμανικό Ερευνητικό Κέντρο Jülich πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του νέου υπερυπολογιστή JUPITER, παρουσία της επιτρόπου Zaharieva και του Γερμανού Καγκελάριου Friedrich Merz. Το γεγονός σηματοδοτεί την είσοδο της Ευρώπης στην εποχή της υπολογιστικής εξακλίμακας, καθώς το JUPITER καθίσταται το πρώτο ευρωπαϊκό σύστημα με την ικανότητα να εκτελεί πάνω από ένα πεντακισεκατομμύριο (quintillion) λειτουργίες ανά δευτερόλεπτο. Αυτή η υπολογιστική ισχύς είναι συγκρίσιμη με τις συνδυασμένες δυνατότητες ενός εκατομμυρίου σύγχρονων έξυπνων τηλεφώνων. Όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση, με αυτό το ορόσημο, η Ευρώπη εισέρχεται στο παγκόσμιο πρωτάθλημα υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων.
Σύμφωνα με τις επίσημες διεθνείς κατατάξεις, το JUPITER αναγνωρίζεται ως ο ισχυρότερος υπερυπολογιστής στην Ευρώπη και ο τέταρτος ταχύτερος στον κόσμο. Παράλληλα με τις υψηλές του επιδόσεις, το σύστημα έχει σχεδιαστεί με έμφαση στη βιωσιμότητα, καθώς τροφοδοτείται αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και χρησιμοποιεί προηγμένα συστήματα ψύξης και επαναχρησιμοποίησης της παραγόμενης θερμότητας. Αυτά τα χαρακτηριστικά του εξασφάλισαν την πρώτη θέση στην κατάταξη Green500, η οποία αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητα των υπερυπολογιστών παγκοσμίως.
Η λειτουργία του JUPITER αναμένεται να επιφέρει μετασχηματισμό στην επιστήμη, την καινοτομία και τη διαμόρφωση πολιτικής σε όλη την Ευρώπη. Με επεξεργαστική ισχύ που ξεπερνά το ένα exaflop, θα επιτρέψει στους ερευνητές να εκτελούν κλιματικά και μετεωρολογικά μοντέλα με ανάλυση χιλιομετρικής κλίμακας. Αυτή η δυνατότητα αναμένεται να οδηγήσει σε πολύ πιο ακριβείς προβλέψεις ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως οι καύσωνες, οι ισχυρές καταιγίδες και οι πλημμύρες.
Παράλληλα, το σύστημα θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην προώθηση της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη. Οι υπολογιστικές του δυνατότητες θα υποστηρίξουν την ανάπτυξη και την εφαρμογή λύσεων ΤΝ, ενώ θα αποτελέσουν τη θεμελιώδη υποδομή για το μελλοντικό Εργοστάσιο ΤΝ (JAIF), η δημιουργία του οποίου ανακοινώθηκε τον Μάρτιο του 2025. Το εν λόγω εργοστάσιο θα αξιοποιήσει το JUPITER για την εκπαίδευση προηγμένων Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων για την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη και τις ψηφιακές τεχνολογίες επόμενης γενιάς.
Η υλοποίηση του JUPITER αποτελεί προϊόν κοινής επένδυσης ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC, και από τη Γερμανία. Το έργο εντάσσεται στη ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανάπτυξη ενός δικτύου Gigafactories τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο αποσκοπεί στην ανάπτυξη υπολογιστικών κόμβων μεγάλης κλίμακας και υψηλής ενεργειακής απόδοσης για την εκπαίδευση και την εξέλιξη μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης αιχμής.
Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, η Κοινή Επιχείρηση για την Ευρωπαϊκή Υπολογιστική Υψηλών Επιδόσεων (EuroHPC) έχει ήδη εγκρίνει δεκατρείς προτάσεις για τη σύσταση και λειτουργία Εργοστασίων ΤΝ σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Αυτές οι δομές θα συγκεντρώνουν τα απαραίτητα στοιχεία για την επιτυχία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, δηλαδή υπολογιστική ισχύ, δεδομένα και ταλέντα, παρέχοντας πρόσβαση στους τεράστιους υπολογιστικούς πόρους που απαιτούνται από νεοφυείς επιχειρήσεις, τη βιομηχανία και την ερευνητική κοινότητα για την ανάπτυξη των μοντέλων και συστημάτων τους ΤΝ, για παράδειγμα, ευρωπαϊκά μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ή εξειδικευμένα κάθετα μοντέλα ΤΝ που επικεντρώνονται σε συγκεκριμένους τομείς ή πεδία.
Επιπλέον, στις 30 Ιουνίου 2025, η Επιτροπή ανακοίνωσε έναν συντριπτικό αριθμό προτάσεων για τη δημιουργία ευρωπαϊκών Gigafactories ΤΝ, με εβδομήντα έξι εκδηλώσεις ενδιαφέροντος από δεκαέξι κράτη μέλη. Η ιδέα των Gigafactories ΤΝ βασίζεται στην πρωτοβουλία των Εργοστασίων ΤΝ, αξιοποιώντας το υπερσύγχρονο δίκτυο υπερυπολογιστών EuroHPC της Ευρώπης για την υλοποίηση της φιλοδοξίας της ΕΕ να καταστεί η κορυφαία ήπειρος της τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο.
Τα Gigafactories ΤΝ θα αποτελέσουν υπερσύγχρονους υπολογιστικούς κόμβους και κόμβους αποθήκευσης δεδομένων μεγάλης κλίμακας, ειδικά σχεδιασμένους για την ανάπτυξη, την εκπαίδευση και την εφαρμογή μοντέλων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης επόμενης γενιάς σε υπερκλίμακα, όπως μοντέλα με εκατοντάδες τρισεκατομμύρια παραμέτρους. Με την ενσωμάτωση τεράστιας υπολογιστικής ισχύος, ενεργειακά αποδοτικών κέντρων δεδομένων και αυτοματισμού που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη, οι εγκαταστάσεις αυτές θα θέσουν νέα πρότυπα για την εκπαίδευση, την εξαγωγή συμπερασμάτων και την ανάπτυξη μοντέλων ΤΝ.
