Ένας παγκόσμιος ανταγωνισμός τριών ταχυτήτων διαμορφώνεται στον στρατηγικό τομέα των κβαντικών τεχνολογιών, με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και την Ευρώπη να διεκδικούν την πρωτοκαθεδρία, αναπτύσσοντας διακριτά πλεονεκτήματα σε διαφορετικούς τομείς. Σύμφωνα με νέα έκθεση του MIT, Quantum Index Report 2025, οι ΗΠΑ διατηρούν ηγετική θέση στην ποιότητα της ακαδημαϊκής έρευνας και στην προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων.
Η Κίνα, από την πλευρά της, κυριαρχεί στον όγκο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και στον εξειδικευμένο τομέα των κβαντικών επικοινωνιών. Η Ευρώπη, παρότι διαθέτει ισχυρή ακαδημαϊκή βάση, αντιμετωπίζει προκλήσεις στη μετατροπή της έρευνας σε εμπορικές εφαρμογές, επιδεικνύοντας έλλειψη ταχύτητας και εστίασης λόγω του κατακερματισμού των εθνικών στρατηγιών της.
Η δυναμική της καινοτομίας, όπως αποτυπώνεται στα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, καταγράφει εκρηκτική ανάπτυξη, με τις σχετικές αιτήσεις στον κβαντικό υπολογισμό να αυξάνονται πάνω από 300 τοις εκατό την περίοδο 2016-2021, ενώ το σύνολο των κβαντικών ευρεσιτεχνιών πενταπλασιάστηκε μεταξύ 2014 και 2024. Η Κίνα ηγείται αυτής της κούρσας κατέχοντας το 60 τοις εκατό των παγκόσμιων ευρεσιτεχνιών το 2024, με τις ΗΠΑ να ακολουθούν με μερίδιο περίπου 19 τοις εκατό, και την Ιαπωνία να καταλαμβάνει την τρίτη θέση.
Κύριοι μοχλοί αυτής της δραστηριότητας είναι οι εταιρείες, από τις οποίες προέρχεται το 54% των ευρεσιτεχνιών, και τα πανεπιστήμια με 37%, αντιπροσωπεύοντας από κοινού το 91% του συνόλου. Η στρατηγική εξειδίκευση είναι εμφανής, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να υπερτερούν στις ευρεσιτεχνίες για τον κβαντικό υπολογισμό και την Κίνα να κυριαρχεί σε αυτές που αφορούν τις κβαντικές επικοινωνίες.
Στον ακαδημαϊκό «στίβο», η εικόνα είναι πιο σύνθετη και αποκαλύπτει μια σαφή διάκριση μεταξύ ποσότητας και ποιότητας. Στον κβαντικό υπολογισμό, η Κίνα, οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση παράγουν σχεδόν ισοδύναμο όγκο δημοσιεύσεων, με ποσοστά 23, 22 και 22 τοις εκατό επί του παγκόσμιου συνόλου αντίστοιχα. Ωστόσο, η αμερικανική έρευνα επιδεικνύει σημαντικά μεγαλύτερο αντίκτυπο, με τις ΗΠΑ να προηγούνται καθαρά στον δείκτη ποιότητας H-index με σκορ 104 έναντι 61 της Κίνας, και να παράγουν το 34% των επιστημονικών εργασιών με τις περισσότερες αναφορές, έναντι 16% της Κίνας.
Αντιθέτως, στον τομέα των κβαντικών επικοινωνιών, η κυριαρχία της Κίνας είναι αδιαμφισβήτητη σε όλους τους δείκτες, παράγοντας το 39% των δημοσιεύσεων και προηγούμενη και στην ποιότητα με H-index 51, γεγονός που επιβεβαιώνει τη στοχευμένη εθνική της στρατηγική.
Η χρηματοδοτική ροή ακολουθεί τις γεωπολιτικές ισορροπίες, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να ηγούνται στην προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων, καθώς οι αμερικανικές εταιρείες εξασφάλισαν 4,94 δισεκατομμύρια δολάρια την περίοδο 2012-2024. Στην Ευρώπη, το Ηνωμένο Βασίλειο ηγείται με 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ο Καναδάς καταλαμβάνει την τρίτη θέση παγκοσμίως με 1,2 δισεκατομμύρια.
Παράλληλα, οι κρατικές επενδύσεις είναι μαζικές, με την Κίνα να έχει επενδύσει κατ’ εκτίμηση 15 δισεκατομμύρια δολάρια, το Ηνωμένο Βασίλειο να δεσμεύει 2,5 δισεκατομμύρια λίρες για την επόμενη δεκαετία, τις ΗΠΑ να προτείνουν επένδυση 2,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τα επόμενα πέντε χρόνια, και την ΕΕ να έχει διαθέσει 1 δισεκατομμύριο ευρώ μέσω του προγράμματος Quantum Flagship.
Στο τεχνολογικό πεδίο, περισσότερες από 40 κβαντικές υπολογιστικές μονάδες (QPUs) είναι εμπορικά διαθέσιμες. Οι ΗΠΑ ηγούνται τόσο στον αριθμό όσο και στην ποικιλομορφία των διαθέσιμων συστημάτων, ενώ η Ευρώπη διαθέτει αντίστοιχο αριθμό μονάδων.
Η βιομηχανία έχει πλέον μετατοπίσει την εστίασή της από την απλή αύξηση του αριθμού των κβαντικών bits (qubits) στη βελτίωση της συνολικής απόδοσης, όπως η πιστότητα (fidelity) των λειτουργιών και η διόρθωση σφαλμάτων. Παρόλα αυτά, η έκθεση τονίζει ότι η τεχνολογία παραμένει μακριά από την ικανότητα να εκτελέσει εμπορικές εφαρμογές μεγάλης κλίμακας, και κανένα τεχνολογικό μοντέλο δεν έχει ακόμη επικρατήσει έναντι των άλλων.
Τέλος, η ανθρώπινη διάσταση του κβαντικού οικοσυστήματος αποκαλύπτει μια αυξανόμενη ζήτηση για εξειδικευμένο προσωπικό, με τις σχετικές θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ να έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί από το 2018. Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η Γερμανία ηγείται παγκοσμίως στα εξειδικευμένα μεταπτυχιακά προγράμματα.
Η κοινή γνώμη στις ΗΠΑ παραμένει πολωμένη, με τους πολίτες να εκφράζουν ενθουσιασμό για τις πιθανές εφαρμογές στην ανακάλυψη νέων υλικών και φαρμακευτικών προϊόντων, ανησυχία για την κρυπτογραφία, και μια σαφή προτίμηση για τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην ανάπτυξη της τεχνολογίας έναντι του αυστηρού κρατικού ελέγχου.
