Νέα έρευνα της Kaspersky δείχνει ότι σχεδόν το 80% των χρηστών πραγματοποιεί ανά διαστήματα «ψηφιακό καθαρισμό» στις συσκευές του, διαγράφοντας παλιές φωτογραφίες ή το ιστορικό περιήγησης. Ωστόσο, δεν υιοθετούν όλοι πρακτικές που ενισχύουν ουσιαστικά την κυβερνοασφάλειά τους. Οι ειδικοί της Kaspersky επισημαίνουν ότι ο ψηφιακός καθαρισμός δεν συμβάλλει μόνο στη βελτίωση των επιδόσεων των συσκευών, αλλά και στην ενίσχυση της ασφάλειάς τους, καθώς απομακρύνει παλιά δεδομένα που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από κυβερνοεγκληματίες.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, ο μέσος άνθρωπος περνά 4 έως 6 ώρες την ημέρα μπροστά σε μια οθόνη – δηλαδή περίπου 70 ημέρες τον χρόνο. Η διαρκής αυτή χρήση αφήνει το αποτύπωμά της στις συσκευές, καθώς άχρηστα αρχεία, διπλές φωτογραφίες και ξεχασμένες εφαρμογές συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου, καταλαμβάνοντας πολύτιμο αποθηκευτικό χώρο και επιβαρύνοντας την απόδοσή τους. Ωστόσο, παρότι οι επιπτώσεις αυτές είναι εμφανείς, ο τακτικός ψηφιακός καθαρισμός δεν αποτελεί ακόμη συνήθεια για τους περισσότερους χρήστες. Οι ειδικοί της Kaspersky εξηγούν γιατί ο συστηματικός «ψηφιακός καθαρισμός» δεν συμβάλλει μόνο στη βελτίωση των επιδόσεων των συσκευών, αλλά και στην ενίσχυση της ασφάλειάς τους.
Ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες πρακτικές ψηφιακού καθαρισμού;
Τα στοιχεία της Kaspersky δείχνουν ότι το 83% των συμμετεχόντων ενημερώνει τακτικά το λειτουργικό σύστημα και τις εφαρμογές του. Οι ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη πρακτική είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς όταν ένα λειτουργικό σύστημα ή μια εφαρμογή φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής της (end of life), παύει να λαμβάνει ενημερώσεις και διορθώσεις ασφαλείας. Ως αποτέλεσμα, νέες ευπάθειες παραμένουν χωρίς αντιμετώπιση, αυξάνοντας τον κίνδυνο εκμετάλλευσής τους από κυβερνοεγκληματίες.
Το 80% των ερωτηθέντων διαγράφει εφαρμογές που δεν χρησιμοποιεί ή χρησιμοποιεί σπάνια, ενώ το 79% καθαρίζει το ιστορικό περιήγησης και την προσωρινή μνήμη (cache), ταξινομεί φωτογραφίες και βίντεο ή αφαιρεί διπλότυπα αρχεία. Παράλληλα, το 69% φροντίζει για την καλύτερη διαχείριση των αρχείων και των email του. Η διαγραφή παλιών αρχείων και φωτογραφιών απελευθερώνει αποθηκευτικό χώρο, ενώ η σωστή διαχείριση του ψηφιακού περιεχομένου κάνει τη χρήση της συσκευής πιο εύκολη και αποτελεσματική. Μια τακτοποιημένη συσκευή όχι μόνο διευκολύνει τον εντοπισμό σημαντικών αρχείων, αλλά συμβάλλει και στη σταθερότητα του συστήματος και στην ενίσχυση της ασφάλειας.
Μόλις το 60% των συμμετεχόντων ελέγχει ή διαγράφει παλιούς διαδικτυακούς λογαριασμούς, παρότι οι ξεχασμένοι λογαριασμοί – ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούν επαναχρησιμοποιούμενους κωδικούς πρόσβασης – μπορούν να αποτελέσουν εύκολη «πόρτα εισόδου» για κυβερνοεγκληματίες. Επιπλέον, το 58% αφαιρεί αποθηκευμένες μεθόδους πληρωμής, μια πρακτική που συμβάλλει στην προστασία των οικονομικών δεδομένων σε περίπτωση παραβίασης κάποιου λογαριασμού.
Η δημιουργία αντιγράφων ασφαλείας (backup) παραμένει ακόμη λιγότερο διαδεδομένη πρακτική. Μόλις το 35% των ερωτηθέντων δημιουργεί τακτικά αντίγραφα ασφαλείας των σημαντικών δεδομένων του, αφήνοντας πολύτιμες πληροφορίες εκτεθειμένες σε περίπτωση απώλειας ή βλάβης της συσκευής. Αν και το 63% δηλώνει ότι μεταφέρει αρχεία σε εξωτερικά μέσα αποθήκευσης ή υπηρεσίες cloud, οι ειδικοί της Kaspersky επισημαίνουν ότι μια πραγματικά αποτελεσματική στρατηγική δημιουργίας αντιγράφων ασφαλείας απαιτεί την αποθήκευση κρίσιμων δεδομένων σε περισσότερες από μία ξεχωριστές τοποθεσίες.
Το πιο ανησυχητικό εύρημα είναι ότι μόνο το 36% των χρηστών αλλάζει τους κωδικούς πρόσβασής του σε τακτική βάση. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Kaspersky, περισσότεροι από τους μισούς κωδικούς πρόσβασης μπορούν να παραβιαστούν σε λιγότερο από μία ώρα, λόγω της χρήσης κοινών μοτίβων και χαρακτήρων, αλλά και επειδή δεν διαθέτουν την απαραίτητη πολυπλοκότητα. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν οι κωδικοί πρόσβασης να είναι μοναδικοί, ισχυροί και να ανανεώνονται όταν χρειάζεται, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος παραβίασης.
Τέλος, μόλις το 23% των συμμετεχόντων ελέγχει ή ενημερώνει τα δικαιώματα πρόσβασης των εφαρμογών και τις ρυθμίσεις απορρήτου, γεγονός που αναδεικνύει ένα σημαντικό κενό στις καθημερινές πρακτικές ψηφιακής ασφάλειας.
Πώς μπορεί ο ψηφιακός καθαρισμός να γίνει συνήθεια
Από τα στοιχεία προκύπτει ότι οι πιο δημοφιλείς ενέργειες ψηφιακού καθαρισμού είναι εκείνες των οποίων τα οφέλη γίνονται άμεσα αντιληπτά από τους χρήστες. Ωστόσο, οι ειδικοί της Kaspersky υπογραμμίζουν ότι δεν πρέπει να παραμελούνται οι πρακτικές που δεν προσφέρουν άμεσα ορατά αποτελέσματα, αλλά μπορούν μακροπρόθεσμα να συμβάλουν στην προστασία τόσο των προσωπικών δεδομένων όσο και των οικονομικών στοιχείων των χρηστών.
Για την ευκολότερη απομάκρυνση του περιττού ψηφιακού περιεχομένου και την αυτοματοποίηση των ενημερώσεων, η Kaspersky προτείνει στους χρήστες να αξιοποιούν εξειδικευμένο λογισμικό. Για παράδειγμα, η λειτουργία Performance του Kaspersky Premium βοηθά στην απομάκρυνση διπλότυπων και μεγάλων αρχείων από υπολογιστές Windows, καθώς και στην αφαίρεση εφαρμογών που δεν χρησιμοποιούνται από συσκευές Android. Από τον Ιούνιο του 2026, το Kaspersky for macOS διαθέτει τη νέα λειτουργία App Cleaner, η οποία αφαιρεί ανεπιθύμητες εφαρμογές μαζί με τα σχετικά αρχεία που συχνά παραμένουν μετά από μια απλή μεταφορά τους στον Κάδο Ανακύκλωσης. Επιπλέον, εντοπίζει και διαγράφει υπολείμματα εφαρμογών που έχουν αφαιρεθεί στο παρελθόν, ανεξάρτητα από το πόσος χρόνος έχει περάσει από την αρχική διαγραφή.
Παράλληλα, η λειτουργία App and Software Updater του Kaspersky Premium για Windows ελέγχει τακτικά για διαθέσιμες ενημερώσεις, τις κατεβάζει και τις εγκαθιστά αυτόματα για υποστηριζόμενες εφαρμογές, ενώ ειδοποιεί τον χρήστη όταν απαιτείται χειροκίνητη ενημέρωση.
Οι ειδικοί συνιστούν επίσης τη ρύθμιση αυτόματων αντιγράφων ασφαλείας, όπου αυτό είναι δυνατό. Το Kaspersky Premium επιτρέπει τη δημιουργία τακτικών backup και την επαναφορά δεδομένων σε υπολογιστές Windows, προσφέροντας τη δυνατότητα αποθήκευσης των αντιγράφων σε αφαιρούμενες συσκευές ή υπηρεσίες cloud, με κρυπτογράφηση για την προστασία τους.
Για να μειώσουν τον κίνδυνο παραβίασης λογαριασμών ή διαρροής δεδομένων, οι χρήστες θα πρέπει να ελέγχουν και να διαγράφουν τακτικά παλιούς και ανενεργούς λογαριασμούς, καθώς και αποθηκευμένες μεθόδους πληρωμής. Για να έχουν καλύτερο έλεγχο των ιστοσελίδων και των εφαρμογών στις οποίες έχουν εγγραφεί, είναι χρήσιμο να αποθηκεύουν τα στοιχεία σύνδεσης και τα οικονομικά δεδομένα τους σε έναν password manager.
Για τη δημιουργία ισχυρών κωδικών πρόσβασης, η Kaspersky προτείνει τη χρήση του Kaspersky Password Generator. Για εύκολη και προστατευμένη διαχείριση κωδικών, αυτόματη συμπλήρωση στοιχείων σύνδεσης και συγχρονισμό μεταξύ συσκευών, συνιστάται η χρήση Kaspersky Password Manager, όπου όλα τα διαπιστευτήρια αποθηκεύονται σε ένα ασφαλές ψηφιακό «θησαυροφυλάκιο», το οποίο προστατεύεται από έναν μοναδικό κύριο κωδικό πρόσβασης.
«Με μια πρώτη ματιά, η διατήρηση των συσκευών σας οργανωμένων μπορεί να φαίνεται ως μια χρονοβόρα διαδικασία που απαιτεί καθημερινή ενασχόληση. Το μυστικό, όμως, είναι η δημιουργία ενός συστήματος που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αυτοματοποίηση. Για παράδειγμα, η θέσπιση περιορισμών στη χρήση δεδομένων από εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων και άλλες εφαρμογές μπορεί να μειώσει τη δραστηριότητα στο παρασκήνιο, να περιορίσει τη ροή περιττού περιεχομένου και να προσφέρει καλύτερο έλεγχο της ψηφιακής δραστηριότητας. Παράλληλα, εργαλεία όπως οι password managers και οι ενσωματωμένες λειτουργίες καθαρισμού των λύσεων ασφαλείας αυτοματοποιούν σημαντικό μέρος της διαδικασίας, συμβάλλοντας στην προστασία πολύτιμων δεδομένων και στη διατήρηση της ασφάλειας των συσκευών», σχολιάζει ο Vladimir Nestor, επικεφαλής ερευνητής ασφάλειας στην ομάδα GReAT (Global Research and Analysis Team) της Kaspersky.
