Περίπου 40 προτάσεις για πειράματα και τεχνολογικές δοκιμές στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) κατατέθηκαν από πανεπιστήμια, ερευνητικούς φορείς και επιχειρήσεις, ενόψει της αποστολής του Αδριανού Γολέμη. Η αξιολόγησή τους βρίσκεται σε εξέλιξη και, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη χθεσινή ενημέρωση Τύπου στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αναμένεται να επιλεγούν περίπου δέκα.
Για το θιέμα αυτό μίλησε η Ανεζίνα Σολωμονίδου, ειδική επιστήμονας στις διαστημικές επιστήμες και την εξερεύνηση του Διαστήματος στο Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ). Όπως ανέφερε, οι προτάσεις παρουσιάζουν ενδιαφέρον, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ο σύντομος χρόνος προετοιμασίας που είχαν οι φορείς. Κατατέθηκαν στο πλαίσιο πρόσκλησης του υπουργείου για αποστολές και ωφέλιμα φορτία επίδειξης και επικύρωσης σε τροχιά.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) εξετάζει αν τα πειράματα μπορούν να υλοποιηθούν με βάση τις τεχνικές απαιτήσεις και τα πρωτόκολλα του σταθμού. Η ελληνική πλευρά αξιολογεί την ερευνητική αξία και το όφελος κάθε πρότασης για τη χώρα.
Οι προτάσεις αφορούν τη φυσιολογία, τη βιολογία, τη χημεία και την επιστήμη των υλικών. Μεταξύ των θεμάτων που αναφέρθηκαν είναι η συμπεριφορά κυττάρων και ενώσεων σε συνθήκες μικροβαρύτητας, η αντοχή υλικών και τεχνολογιών, καθώς και οι επικοινωνίες με τη Γη.
Ο κ. Γολέμης μίλησε για υλικά στα οποία δεν επιβιώνουν μικρόβια και για την πιθανή χρήση τους σε νοσοκομεία και άλλους κλειστούς χώρους. Κατά την περίπου ετήσια παραμονή του στην Ανταρκτική είχε πραγματοποιήσει σχετικό πείραμα, καθώς εκεί η πρόληψη λοιμώξεων είναι ιδιαίτερα σημαντική. Αναφέρθηκε επίσης στα φίλτρα αέρα του σταθμού, τα οποία, όπως είπε, έχουν εφαρμογή και σε νοσοκομεία.
Η αποστολή με τη συμμετοχή του πρώτου Έλληνα αστροναύτη προγραμματίζεται για το καλοκαίρι του 2027, με πύραυλο Falcon 9 και διαστημικό σκάφος Dragon της SpaceX. Η συνολική αποστολή, σε συνεργασία με τη NASA και την ESA, ονομάζεται VAST-PAM-1, ενώ για την ελληνική συμμετοχή αναζητείται ξεχωριστό όνομα. Στο πλήρωμα θα βρίσκονται επίσης οι αστροναύτες Thomas Pesquet και Aleš Svoboda.
Τις προηγούμενες ημέρες ο κ. Γολέμης εκπαιδεύτηκε στην Ελλάδα στις επικοινωνίες ραδιοερασιτεχνών και στον χειρισμό του σχετικού εξοπλισμού. Είναι απόφοιτος της Ιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εργάστηκε ως γιατρός πτήσεων (Flight Surgeon) της ESA από το 2018 έως το 2024 και ως επικεφαλής γιατρός πτήσεων (Lead Flight Surgeon) από το 2024 έως το 2026. Εντάχθηκε στην εφεδρεία αστροναυτών του Οργανισμού το 2022 και από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 είναι αστροναύτης έργου (Project Astronaut). Η εκπαίδευσή του πραγματοποιείται στην Ευρώπη, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ιαπωνία.
Στο πλαίσιο της αποστολής σχεδιάζεται επικοινωνία με σχολεία από όλη τη χώρα, ώστε μαθητές να συνομιλήσουν στα ελληνικά με τον κ. Γολέμη από τον διαστημικό σταθμό. Στην ενημέρωση έγινε επίσης αναφορά σε εκπαιδευτικό πείραμα με ενεργή συμμετοχή μαθητών, χωρίς να δοθούν λεπτομέρειες, καθώς και στη δυνατότητα ενασχόλησής τους με την κατασκευή μικροδορυφόρων.
Η ελληνική συμμετοχή στην αποστολή αποτελεί μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού για το Διάστημα έως το 2035. Σε αυτόν εντάσσεται το νέο Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα «HELLAS-SPACE 2.0», προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και υλοποιείται σε συνεργασία με την ESA και το ΕΛΚΕΔ.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου αναφέρθηκε στους 18 μικροδορυφόρους του πρώτου προγράμματος που βρίσκονται ήδη σε τροχιά, καθώς και στη διεύρυνση της παραγωγικής παρουσίας εταιρειών του διαστήματος στην Ελλάδα. Μεταξύ άλλων ICEYE σχεδιάζει τη μεγαλύτερη μονάδα της παγκοσμίως, με δυνατότητα κατασκευής έως 150 δορυφόρων τον χρόνο. Η Open Cosmos δημιουργεί νέες εγκαταστάσεις συνολικής έκτασης 4.000 τ.μ. Στόχος της είναι να αποκτήσει δυνατότητα παραγωγής έως και ενός τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου την ημέρα και να αυξήσει το προσωπικό της από 40 σε 300 εργαζόμενους έως το 2030. Αξίζει επίσης να σημειωθεί, όπως επεσήμανε ο κ. Παπαστεργίου, ότι στην πρόσφατη ενημέρωση για το δεύτερο διαστημικό πρόγραμμα συμμετείχαν περί τις 200 εταιρείες.
