Η τεχνητή νοημοσύνη έχει πάψει πλέον να αποτελεί μια τεχνολογική υπόσχεση που αφορά το μέλλον και έχει αρχίσει να γίνεται μέρος της καθημερινής εργασίας. Ακόμη και σε επαγγέλματα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν δύσκολο να επηρεαστούν από τη νέα τεχνολογία, η AI έχει κάνει πλέον την εμφάνισή της. Από το marketing και τις πωλήσεις μέχρι τη διοίκηση, την ανάλυση δεδομένων και την εξυπηρέτηση πελατών, όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι χρησιμοποιούν εργαλεία AI για να ολοκληρώνουν εργασίες που μέχρι χθες απαιτούσαν περισσότερο χρόνο και προσπάθεια.
Η ταχύτητα με την οποία αλλάζει η καθημερινή εργασία είναι εντυπωσιακή και τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δείχνουν το μέγεθος αυτής της αλλαγής. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, το ποσοστό των εργαζομένων στην Ευρωζώνη που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη στη δουλειά τους αυξήθηκε από 26% το 2024, σε 41% το 2025 και έφτασε στο 52% το 2026. Μέσα σε μόλις δύο χρόνια, η χρήση της AI ουσιαστικά διπλασιάστηκε. Αυτό δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μια τάση που αφορά μόνο τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Αντίθετα, γίνεται σταδιακά μέρος της καθημερινότητας σε όλο και περισσότερους χώρους εργασίας.
Το ενδιαφέρον, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στο πόσοι εργαζόμενοι χρησιμοποιούν AI, αλλά και στο τι κερδίζουν από αυτή τη χρήση. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, οι εργαζόμενοι που χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης εκτιμούν ότι εξοικονομούν περίπου 3 ώρες εργασίας κάθε εβδομάδα. Οι 3 ώρες μπορεί να φαίνονται λίγες, αλλά μέσα σε μια οικονομική χρονιά μπορούν να εξοικονομήσουν αρκετό χρόνο από εργασίες που γίνονται ξανά και ξανά και απαιτούν πολλές ώρες.
Βέβαια, η εξοικονόμηση χρόνου δεν σημαίνει από μόνη της ότι αυξάνεται και η παραγωγικότητα. Αν ένας εργαζόμενος ολοκληρώνει μια εργασία πιο γρήγορα χάρη στην AI, αλλά ο χρόνος που κερδίζει δεν χρησιμοποιείται για κάτι πιο σημαντικό, τότε η επιχείρηση δεν αξιοποιεί πραγματικά το πλεονέκτημα της τεχνολογίας. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς οι εργαζόμενοι να κάνουν τη δουλειά τους πιο γρήγορα. Είναι να μπορούν να χρησιμοποιούν τον χρόνο που κερδίζουν για εργασίες που έχουν μεγαλύτερη αξία για την επιχείρηση. Για παράδειγμα, ένας πωλητής μπορεί να χρησιμοποιήσει την AI για να ετοιμάσει πιο γρήγορα μια αναφορά ή να βρει πληροφορίες για έναν πελάτη. Έτσι, κερδίζει χρόνο και μπορεί να ασχοληθεί περισσότερο με τους πελάτες και τις ανάγκες τους. Ένας manager μπορεί να χρησιμοποιήσει την AI για να επεξεργάζεται πιο γρήγορα τα δεδομένα και να χρησιμοποιεί περισσότερο χρόνο για τις αποφάσεις και την ομάδα του. Αντίστοιχα, ένας εργαζόμενος στο marketing μπορεί να χρησιμοποιήσει την AI για να ετοιμάσει ένα πρώτο draft ή μια ιδέα για μια καμπάνια και να επικεντρωθεί περισσότερο στη στρατηγική, τη δημιουργικότητα και την κατανόηση των καταναλωτών.
Αυτό είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της νέας εποχής. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν χρειάζεται απαραίτητα να αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Μπορεί να λειτουργήσει ως ένα εργαλείο που βοηθά τον εργαζόμενο να κάνει καλύτερα και πιο γρήγορα τη δουλειά του. Η AI μπορεί να αναλάβει μέρος των επαναλαμβανόμενων εργασιών και να αφήσει περισσότερο χρόνο για εργασίες όπου η ανθρώπινη κρίση, η εμπειρία, η δημιουργικότητα και η επικοινωνία έχουν μεγαλύτερη σημασία.
Τα οφέλη από τη χρήση της AI δεν είναι ίδια σε όλες τις δουλειές. Σε εργασίες που σχετίζονται με τον προγραμματισμό υπολογιστών, για παράδειγμα, μπορεί να εξοικονομηθεί πολύς χρόνος, ο οποίος σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει ακόμη και τις 8 ώρες την εβδομάδα. Σημαντική εξοικονόμηση χρόνου μπορεί να υπάρχει επίσης στην ανάλυση δεδομένων, στην εκτέλεση επαναλαμβανόμενων εργασιών και στη δημιουργία εικόνων, βίντεο και ήχου. Αντίθετα, η αναζήτηση πληροφοριών, η έρευνα και η συγγραφή κειμένων, αν και είναι από τις πιο συνηθισμένες χρήσεις της AI, δεν σημαίνει ότι εξοικονομούν πάντα τον ίδιο χρόνο.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί παράλληλα μια νέα διαφορά στην αγορά εργασίας. Η διαφορά αυτή δεν αφορά μόνο το ποιος έχει πρόσβαση στην τεχνολογία, αλλά και το ποιος γνωρίζει πώς να τη χρησιμοποιεί σωστά. Οι νεότεροι εργαζόμενοι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να χρησιμοποιούν εργαλεία AI, ενώ σημαντική διαφορά υπάρχει και ανάλογα με το επίπεδο εκπαίδευσης. Η χρήση φτάνει στο 61% μεταξύ των εργαζομένων με υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης, έναντι 37% στις χαμηλότερες εκπαιδευτικές βαθμίδες.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η γνώση της AI μπορεί σταδιακά να γίνει μια βασική επαγγελματική δεξιότητα. Κάτι ανάλογο είχε συμβεί στο παρελθόν με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και στη συνέχεια με το διαδίκτυο. Στην αρχή, η γνώση τους αποτελούσε ένα επιπλέον προσόν. Σήμερα, για πολλές δουλειές θεωρείται σχεδόν απαραίτητη. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με την AI τα επόμενα χρόνια.
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα αλλάζει ο ρόλος τόσο των εργαζομένων όσο και των managers και προϊσταμένων. Οι εργαζόμενοι πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν σωστά την AI και να καταλαβαίνουν ποιες εργασίες μπορεί να κάνει πιο γρήγορα. Παράλληλα, πρέπει να επικεντρώνονται περισσότερο σε εργασίες όπου χρειάζεται η ανθρώπινη κρίση και εμπειρία. Από την άλλη πλευρά, οι managers και οι προϊστάμενοι πρέπει να γνωρίζουν πώς μπορούν να αξιοποιήσουν την AI στην ομάδα τους, να οργανώνουν καλύτερα τη δουλειά και να παίρνουν πιο σωστές αποφάσεις.
Η AI, επομένως, δεν κάνει τη διοίκηση λιγότερο σημαντική. Αντίθετα, κάνει ακόμη πιο σημαντικό τον σωστό συνδυασμό της τεχνολογίας με την ανθρώπινη εμπειρία, την κρίση και τη στρατηγική σκέψη. Ένας manager δεν χρειάζεται απλώς να γνωρίζει ότι υπάρχουν εργαλεία AI. Πρέπει να καταλαβαίνει πού μπορούν πραγματικά να βοηθήσουν την ομάδα του, ποιες εργασίες μπορούν να γίνουν πιο γρήγορα και πού εξακολουθεί να είναι απαραίτητη η ανθρώπινη παρουσία και απόφαση.
Το μεγαλύτερο ίσως εμπόδιο σε αυτή τη μετάβαση παραμένει η εκπαίδευση. Περίπου οι μισοί εργαζόμενοι εξακολουθούν να μην χρησιμοποιούν AI. Κάποιοι θεωρούν ότι δεν σχετίζεται με τη δουλειά τους, άλλοι δεν εμπιστεύονται πλήρως τα αποτελέσματά της, ενώ υπάρχουν και εργαζόμενοι που προτιμούν τις παραδοσιακές μεθόδους ή δεν έχουν πρόσβαση στα κατάλληλα εργαλεία. Την ίδια στιγμή, περίπου οι μισοί εργαζόμενοι δηλώνουν ότι θα ήταν περισσότερο πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν AI εάν είχαν καλύτερη εκπαίδευση και πιο ξεκάθαρη εικόνα για το τι μπορεί να κάνει. Παράλληλα, περίπου οι μισές επιχειρήσεις της Ευρωζώνης σχεδιάζουν να επενδύσουν σε εκπαίδευση σχετική με την AI μέσα στον επόμενο χρόνο.
Το μήνυμα είναι επομένως ξεκάθαρο. Η επένδυση στην τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να περιοριστεί στην αγορά νέων προγραμμάτων και εργαλείων. Πρέπει να συνοδεύεται και από επένδυση στους ίδιους τους ανθρώπους. Μια επιχείρηση μπορεί να διαθέτει σύγχρονα εργαλεία AI, αλλά αν οι εργαζόμενοί της δεν γνωρίζουν πώς να τα χρησιμοποιήσουν σωστά, μεγάλο μέρος των δυνατοτήτων τους θα μείνει αναξιοποίητο.
Για τον λόγο αυτό, η εκπαίδευση των εργαζομένων αλλά και των managers και προϊσταμένων θα παίξει σημαντικό ρόλο τα επόμενα χρόνια. Οι εργαζόμενοι χρειάζεται να γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν την AI στην καθημερινή τους εργασία, ενώ τα στελέχη πρέπει να μπορούν να αποφασίζουν πού και με ποιον τρόπο μπορεί να βοηθήσει πραγματικά μια ομάδα ή μια επιχείρηση. Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει πολλά, αλλά χρειάζεται ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να την αξιοποιήσουν.
Η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται ακόμη στα πρώιμα της στάδια και κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με σιγουριά πόσο θα αλλάξει την αγορά εργασίας τα επόμενα χρόνια. Πλέον το ζητούμενο δεν είναι αν θα χρησιμοποιείται η AI, αλλά πώς οι εργαζόμενοι και οι επιχειρήσεις θα την αξιοποιούν σωστά, ώστε να βελτιώνουν τη δουλειά τους, να παίρνουν καλύτερες αποφάσεις και να δημιουργούν μεγαλύτερη αξία.
Γράφει ο Μιχάλης Μάρκου, MBA, Διευθυντικό Στέλεχος-Σύμβουλος Επιχειρήσεων & Καθηγητής Διοίκησης Επιχειρήσεων/Marketing
