Η ψηφιακή ετοιμότητα μιας χώρας συνδέεται ισχυρότερα με τη συνεισφορά της σε δημόσιο ανοιχτό κώδικα από ό,τι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σύμφωνα με την έκθεση «The State of Public Code», που παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη κατά την UN Open Source Week.
Η έκθεση των Software Heritage, UNESCO και Γραφείου Ψηφιακών και Αναδυόμενων Τεχνολογιών του ΟΗΕ (ODET) παρουσιάστηκε ως η πρώτη τεκμηριωμένη παγκόσμια αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούν, αναπτύσσουν και συνεισφέρουν σε ανοιχτό λογισμικό. Το κείμενο εκτείνεται σε 24 σελίδες και βασίζεται σε μετρήσεις από τον ίδιο τον πηγαίο κώδικα.
Οι μετρήσεις της έκθεσης
Η ανάλυση βρίσκει συσχέτιση ρ = 0,52 ανάμεσα στη συμβολή μιας χώρας σε δημόσιο κώδικα και τη γενικότερη ψηφιακή της ετοιμότητα, έναντι ρ = 0,26 με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Επειδή η ερμηνευτική ισχύς της συσχέτισης κλιμακώνεται τετραγωνικά, η διαφορά μεταξύ των δύο παραγόντων προσεγγίζει το τετραπλάσιο.
Η συσχέτιση δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση. Τα στοιχεία, ωστόσο, συνδέουν τη συμμετοχή στα παγκόσμια κοινά του πηγαίου κώδικα με θεσμούς, δεξιότητες και υποδομές, περισσότερο από ό,τι με το μέγεθος του προϋπολογισμού μιας χώρας.
Η μελέτη εξετάζει τη συμμετοχή των κυβερνήσεων ως μετρήσιμη δραστηριότητα: ποιος συνεισφέρει, σε ποια κλίμακα και από ποια χώρα. Έτσι, η κυβερνητική συνεισφορά προσεγγίζεται μέσα από ίχνη πραγματικής παραγωγής και δημοσίευσης κώδικα, αντί από δηλώσεις πολιτικής ή εκτιμήσεις των ίδιων των φορέων.
Η έρευνα διεξήχθη πάνω στο Αρχείο του Software Heritage, το οποίο έχει αναγνωριστεί ως Ψηφιακό Δημόσιο Αγαθό (Digital Public Good). Το Αρχείο διαφυλάσσει σχεδόν 29 δισ. μοναδικά αρχεία από περισσότερα από 438 εκατ. έργα λογισμικού, με στοιχεία έως τον Ιούνιο του 2026, και αποτελεί τη μεγαλύτερη ανοιχτή συλλογή δημόσια διαθέσιμου πηγαίου κώδικα παγκοσμίως.
Κώδικας και διακρατική συνεργασία
Η βάση δεδομένων της μελέτης επιτρέπει τη μέτρηση κώδικα που έχει γραφτεί, δημοσιευτεί και διατηρηθεί, αντί για καταγραφές αυτοαναφοράς φορέων. Ο Bastien Guerry, επικεφαλής συνεργασιών δημόσιου τομέα και βιομηχανίας στο Software Heritage και πρώην Chief Free Software Officer της γαλλικής κυβέρνησης, ανέφερε ότι οι δημοσιεύσεις κώδικα του γαλλικού δημόσιου τομέα συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία Γραφείου Προγραμμάτων Ανοιχτού Κώδικα (OSPO) το 2021.
«Σήμερα, οι δημόσιοι οργανισμοί θέλουν να γνωρίζουν πού καταλήγει ο κώδικάς τους, όχι μόνο από περιέργεια, αλλά και για να σχεδιάσουν στρατηγικά τη δέσμευσή τους απέναντι στον ανοιχτό κώδικα», δήλωσε. Ο Guerry πρόσθεσε ότι μια παγκόσμια εικόνα θα μπορούσε να βοηθήσει τις κυβερνήσεις να εντοπίσουν νέες ευκαιρίες συνεργασίας.
Η έκθεση μετρά επίσης τα δίκτυα μεταξύ κρατών βάσει κοινών έργων λογισμικού. Ο ισχυρότερος δεσμός που καταγράφεται αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, με 404 κοινά έργα, ενώ ακολουθούν οι συνδέσεις Αυστραλίας-ΗΠΑ και Βραζιλίας-ΗΠΑ. Οι δεσμοί εντός Ευρώπης, όπως εκείνος μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας, εμφανίζονται αλλά παραμένουν ασθενέστεροι.
Συνεργασία για τη μεθοδολογία
Η δημοσίευση της έκθεσης συνοδεύεται από συνεργασία με τους Daniel Izquierdo και Luis Cañas-Díaz της Bitergia, εταιρείας με εμπειρία άνω των 15 ετών στη μέτρηση της δραστηριότητας κοινοτήτων ανοιχτού λογισμικού, των προτύπων συνεισφοράς και της υγείας των οικοσυστημάτων. Οι δύο ερευνητές θα συνδιαμορφώσουν τη μεθοδολογία και τα εργαλεία πίσω από την έκθεση.
Στόχος της συνεργασίας είναι η ενσωμάτωση των εργαλείων της Bitergia στον υφιστάμενο αναλυτικό μηχανισμό του Software Heritage, ώστε τα δεδομένα του Αρχείου να ερμηνεύονται και να παρουσιάζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια και βάθος. Η ενσωμάτωση επιδιώκει να ενισχύσει την ποιότητα των μελλοντικών αναλύσεων. Ο Cañas-Díaz δήλωσε ότι, έπειτα από περισσότερα από 15 χρόνια ανάλυσης οικοσυστημάτων ανοιχτού λογισμικού, θεωρεί πρόκληση τη σύμπραξη με το μεγαλύτερο αρχείο έργων OSS παγκοσμίως για τη βελτίωση της έκθεσης.
