Περιορισμένη παραμένει μέχρι στιγμής η συνολική επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση και στους μισθούς στις ΗΠΑ, παρότι η τεχνολογία φαίνεται ήδη να επηρεάζει συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες. Μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναφέρει ότι η ταχεία υιοθέτηση εργαλείων AI από τις επιχειρήσεις έχει αρχίσει να μεταβάλλει τη σύνθεση της αμερικανικής αγοράς εργασίας, χωρίς όμως να έχει οδηγήσει, σε επίπεδο συνόλου, σε σαφείς επιπτώσεις στους μισθούς ή στη συνολική απασχόληση.
Η ανάλυση, που εστιάζει στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξετάζει την περίοδο από το 2019 έως το 2025, με το σκεπτικό ότι οι σχετικές επιδράσεις θα μπορούσαν να έχουν εμφανιστεί νωρίτερα εκεί, λόγω της παρουσίας επιχειρήσεων που υιοθετούν πιο γρήγορα την AI και της μεγαλύτερης ευελιξίας της αγοράς εργασίας. Η ΕΚΤ σημειώνει ότι η εικόνα παραμένει σύνθετη: η AI μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα και να δημιουργήσει νέες ανάγκες απασχόλησης, αλλά μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αντικατάσταση εργασίας σε ορισμένα επαγγέλματα.
Οι αλλαγές στη σύνθεση της απασχόλησης
Στα επαγγέλματα με υψηλό κίνδυνο υποκατάστασης από AI, όπως οι οικονομολόγοι και οι γραφίστες, η απασχόληση στις ΗΠΑ μειώθηκε κατά μέσο όρο πάνω από 4% μεταξύ 2019 και 2025. Αντίθετα, στα επαγγέλματα με χαμηλό κίνδυνο υποκατάστασης, όπως οι ηλεκτρολόγοι και οι καθηγητές λυκείου, η απασχόληση αυξήθηκε κατά 13% την ίδια περίοδο. Η μελέτη βασίζεται σε δείκτη κινδύνου υποκατάστασης από AI, ο οποίος ταξινομεί τα επαγγέλματα σε χαμηλού, μεσαίου και υψηλού κινδύνου.
Ως αποτέλεσμα αυτής της μετατόπισης, το μερίδιο των θέσεων χαμηλού κινδύνου στο σύνολο της απασχόλησης στις ΗΠΑ αυξήθηκε από 23% σε 25%, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο των θέσεων υψηλού κινδύνου υποχώρησε από 35% σε 33%. Η ΕΚΤ αναφέρει ότι η εξέλιξη αυτή δείχνει ανακατανομή θέσεων μέσα στην αγορά εργασίας, με τις πιο εκτεθειμένες κατηγορίες να εμφανίζουν χαμηλότερη δυναμική σε σχέση με τις λιγότερο εκτεθειμένες.
Χαμηλότερη αύξηση στις πιο εκτεθειμένες θέσεις
Η εμπειρική ανάλυση της ΕΚΤ εκτιμά ότι, κρατώντας σταθερούς άλλους παράγοντες, οι θέσεις με υψηλό κίνδυνο υποκατάστασης από AI αυξήθηκαν περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες λιγότερο από τις θέσεις χαμηλού κινδύνου μεταξύ 2019 και 2025. Η μεθοδολογία χρησιμοποιεί προσέγγιση difference-in-difference, συγκρίνοντας την εξέλιξη της απασχόλησης ανά έτος με βάση το 2019 και ελέγχοντας για κλαδικές επιδράσεις, όπως οι επιπτώσεις της πανδημίας και άλλες ιδιαιτερότητες ανά τομέα.
Η μελέτη αναφέρει επίσης ότι η σχετική επίδραση της AI στην αύξηση των θέσεων εργασίας έχει επιταχυνθεί μετά την κυκλοφορία του ChatGPT στα τέλη του 2022. Η διαπίστωση αυτή τοποθετεί την επίδραση της γενετικής AI μέσα σε μια σταδιακή προσαρμογή της αγοράς εργασίας, χωρίς να τη μετατρέπει σε ένδειξη άμεσης μαζικής απώλειας απασχόλησης. Παράλληλα, η ΕΚΤ επισημαίνει ότι υπάρχουν ενδείξεις αρνητικής επίδρασης σε ειδικές υποομάδες εργαζομένων, ιδιαίτερα σε junior εργαζομένους σε επαγγέλματα με υψηλή έκθεση.
Οι μισθοί δεν ακολουθούν ακόμη την ίδια τάση
Σε επίπεδο αμοιβών, η εικόνα διαφοροποιείται από εκείνη της απασχόλησης. Με την ίδια μεθοδολογική προσέγγιση, η ανάλυση της διάμεσης ωριαίας αμοιβής ανά επάγγελμα δείχνει ότι ο κίνδυνος υποκατάστασης από AI δεν είχε σημαντική επίδραση στην αύξηση των μισθών από το 2019. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι καταγράφονται διαφορές στην εξέλιξη των θέσεων εργασίας ανάλογα με την έκθεση στην AI, αντίστοιχες αποκλίσεις στους μισθούς δεν εμφανίζονται ακόμη με στατιστικά σαφή τρόπο.
Η ΕΚΤ αφήνει πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο οι εισοδηματικές επιπτώσεις να γίνουν πιο έντονες με την πάροδο του χρόνου, καθώς η αγορά εργασίας θα συνεχίσει να προσαρμόζεται και τα εργαλεία AI θα ενσωματώνουν πιο γενετικές δυνατότητες. Προς το παρόν, το βασικό εύρημα της μελέτης είναι ότι η AI έχει ήδη σχετική επίδραση στην κατανομή της απασχόλησης στις ΗΠΑ, αλλά ο συνολικός αντίκτυπος στην αγορά εργασίας και στους μισθούς παραμένει περιορισμένος.
