Επενδύσεις σχεδόν μισού τρισ. ευρώ θα χρειαστούν τα ευρωπαϊκά δίκτυα κινητής την επόμενη δεκαετία, ώστε η περιοχή να καλύψει το χάσμα με τις προηγμένες αγορές 5G και να υποστηρίξει τους ψηφιακούς της στόχους, όπως αναφέρει νέα ανάλυση της GSMA Intelligence. Η μελέτη υπολογίζει ότι απαιτούνται συνολικά €475 δισ. για τα ευρωπαϊκά δίκτυα κινητής, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι για τους παρόχους εκτιμώνται σε περίπου €270 δισ., αφήνοντας επενδυτικό κενό περίπου €205 δισ. έως το 2035.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη έχει πετύχει ευρεία κάλυψη 5G, αλλά υστερεί στην ανάπτυξη πιο προηγμένων δυνατοτήτων. Η έκθεση αναφέρει ότι το 5G κάλυπτε το 93% του πληθυσμού στην Ευρώπη το τρίτο τρίμηνο του 2025 και ότι η διείσδυση της τεχνολογίας είχε φτάσει στο 45%. Ωστόσο, η διαθεσιμότητα του 5G standalone, του «πλήρους» 5G που επιτρέπει λειτουργίες όπως network slicing, πολύ χαμηλή καθυστέρηση και πιο προγραμματιζόμενα δίκτυα, παραμένει περίπου στο 2% στην Ευρώπη, έναντι σχεδόν 80% στην Greater China και σχεδόν 50% στην Ινδία.
Η υστέρηση στις προηγμένες δυνατότητες 5G
Η GSMA Intelligence αποδίδει μέρος της απόστασης από άλλες περιοχές στο χαμηλότερο επίπεδο επενδύσεων ανά σύνδεση. Το capex ανά σύνδεση στην Ευρώπη διαμορφώθηκε το 2024 στα €35, έναντι €70 για τις αγορές που θεωρούνται ηγέτες στην κινητή συνδεσιμότητα. Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι, ενώ η χρήση mobile internet αυξάνεται από το 2018 με μέσο ετήσιο ρυθμό 27%, τα έσοδα των παρόχων έχουν υποχωρήσει κατά μέσο όρο 3% ετησίως, σε σταθερές τιμές του 2018.
Η υστέρηση δεν περιορίζεται στο 5G SA. Με βάση την ανάλυση της GSMA Intelligence σε δεδομένα Speedtest της Ookla για την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025, οι μέσες ταχύτητες download στην Ευρώπη διαμορφώθηκαν στα 86 Mbps, έναντι 238 Mbps στις χώρες του GCC, 165 Mbps στην Κίνα και 141 Mbps στη Βόρεια Αμερική. Στις ταχύτητες 5G, η Ευρώπη βρέθηκε στα 145 Mbps, χαμηλότερα από τη Βραζιλία, τις χώρες του GCC, την ανεπτυγμένη Ασία-Ειρηνικό, την Κίνα, τη Βόρεια Αμερική και την Ινδία.
Πού κατευθύνεται το επενδυτικό κενό
Από το συνολικό ποσό των €475 δισ., περίπου €270 δισ. αντιστοιχούν στις προβλεπόμενες επενδύσεις για τη συνήθη αναβάθμιση, αντικατάσταση και εκσυγχρονισμό των δικτύων. Η GSMA Intelligence εκτιμά ότι χρειάζονται επιπλέον περίπου €200 δισ. πρόσθετων επενδύσεων, ώστε η Ευρώπη να κινηθεί προς επίπεδα συνδεσιμότητας αντίστοιχα με τις ηγετικές αγορές κινητής. Από αυτό το ποσό, περίπου €104 δισ. αφορούν την κάλυψη βασικών μεταφορικών διαδρομών με 5G, δηλαδή δρόμων, σιδηροδρομικών γραμμών και πλωτών οδών.
Η υπόλοιπη πρόσθετη ανάγκη επιμερίζεται σε τρεις βασικές κατηγορίες. Η επέκταση της κάλυψης 5G σε όλες τις κατοικημένες περιοχές, μαζί με την ανάπτυξη 5G SA core networks, απαιτεί €35 δισ. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δικτύων, με παρεμβάσεις όπως μεγαλύτερη αυτονομία μπαταριών σε σταθμούς βάσης, satellite backhaul, γεννήτριες και μέτρα κυβερνοασφάλειας, εκτιμάται στα €38 δισ. Επιπλέον, €28 δισ. συνδέονται με AI-ready networks, ώστε οι πάροχοι να αξιοποιήσουν την αυτοματοποίηση, τη βελτιστοποίηση απόδοσης και πιθανές νέες πηγές εσόδων, κυρίως στο B2B τμήμα.
Ρυθμιστικές αλλαγές για περισσότερες επενδύσεις
Η έκθεση παρουσιάζει τρεις περιοχές ρυθμιστικής μεταρρύθμισης που, κατά την GSMA, θα μπορούσαν να βελτιώσουν το επενδυτικό περιβάλλον. Η πρώτη αφορά την ενοποίηση εντός εθνικών αγορών. Η ανάλυση της GSMA Intelligence αναφέρει ότι, από το 2015, οι ευρωπαϊκές αγορές με τρεις παρόχους κινητής εμφάνισαν υψηλότερες επενδύσεις ως ποσοστό των εσόδων και ανά σύνδεση σε σχέση με αγορές τεσσάρων παρόχων, ενώ συνδέθηκαν και με βελτιώσεις στην ποιότητα υπηρεσιών.
Η δεύτερη αφορά τη διαχείριση του φάσματος. Το κόστος του φάσματος στην Ευρώπη έχει σχεδόν τριπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία ως ποσοστό των εσόδων, από 3% το 2014 σε 8% το 2024, ενώ περισσότερες από 500 άδειες πρόκειται να ανανεωθούν έως το 2035. Η GSMA Intelligence εκτιμά ότι οι δωρεάν ανανεώσεις υφιστάμενων αδειών και η μείωση των ετήσιων τελών θα μπορούσαν να περιορίσουν το συνολικό κόστος των παρόχων κατά σχεδόν €30 δισ. την περίοδο 2025-2035, ενώ η πλήρης κατάργηση των ετήσιων τελών θα απελευθέρωνε επιπλέον €17 δισ.
Το βάρος των κανόνων στους παρόχους
Η τρίτη περιοχή αφορά τις λεγόμενες ρυθμιστικές ασυμμετρίες. Η έκθεση αναφέρει ότι οι πάροχοι κινητής στην Ευρώπη υπόκεινται σε ένα ευρύ πλέγμα υποχρεώσεων, μεταξύ άλλων για την ουδετερότητα του διαδικτύου, την ποιότητα υπηρεσίας, την κυβερνοανθεκτικότητα και την περιαγωγή. Η GSMA Intelligence σημειώνει ότι οι ίδιες υποχρεώσεις δεν εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε άλλες εταιρείες του ψηφιακού οικοσυστήματος που αναπτύσσουν ανταγωνιστικές υπηρεσίες, όπως over-the-top επικοινωνίες, cloud δυνατότητες και AI.
Στο ίδιο πλαίσιο, η έκθεση αναφέρεται στην ανάγκη απλούστευσης των κανόνων, ιδίως όπου ειδικές τηλεπικοινωνιακές ρυθμίσεις επικαλύπτονται με οριζόντια πλαίσια. Επικαλούμενη στοιχεία της Connect Europe, η GSMA Intelligence αναφέρει ότι οι πάροχοι υπόκεινται σε περισσότερους από 28 ευρωπαϊκούς οριζόντιους και τομεακούς κανονισμούς, χωρίς να υπολογίζονται οι εθνικοί νόμοι, με σχεδόν τους μισούς να εμφανίζουν αλληλεπικαλύψεις. Το αποτέλεσμα, κατά την έκθεση, είναι 34 ομάδες ρυθμιστικών υποχρεώσεων που αυξάνουν το κόστος και περιορίζουν τις ευκαιρίες αύξησης εσόδων.
Η θέση της GSMA για την Ευρώπη
Ο Vivek Badrinath, γενικός διευθυντής της GSMA, δήλωσε ότι για να στηριχθούν οι ψηφιακές φιλοδοξίες και οι προσδοκίες της Ευρώπης χρειάζονται σχεδόν €0,5 τρισ. επενδύσεων στα δίκτυα κινητής την επόμενη δεκαετία, ενώ σήμερα είναι πιθανό να καλυφθεί μόνο περίπου το μισό ποσό. Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Ευρώπη χρειάζεται «σημαντικά πιο φιλοεπενδυτικό ρυθμιστικό περιβάλλον», συνδέοντας το θέμα με την ανταγωνιστικότητα της περιοχής.
Η πλευρά της GSMA βλέπει ευκαιρίες τόσο στην αναθεώρηση των Merger Guidelines όσο και στις προτάσεις για το Digital Networks Act, με την προϋπόθεση ότι θα αντιμετωπιστούν οι αδυναμίες τους χωρίς να περιοριστούν οι πιο φιλόδοξες πλευρές τους. Η ανάλυση αναφέρει ότι, εφόσον αλλάξει το επενδυτικό περιβάλλον, το capex ανά σύνδεση κινητής στην Ευρώπη θα μπορούσε να κινηθεί σταδιακά προς τα επίπεδα της Βόρειας Αμερικής και της Ανατολικής Ασίας, υποστηρίζοντας υπηρεσίες 5G SA, μελλοντικό 6G, AI και εφαρμογές extended reality.
