Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το δεύτερο στρατηγικό σχέδιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη». Το σχέδιο καθορίζει τρεις βασικούς στρατηγικούς προσανατολισμούς για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας για τα τρία τελευταία έτη του προγράμματος (2025-2027): πράσινη μετάβαση, ψηφιακή μετάβαση και μια πιο ανθεκτική, ανταγωνιστική, χωρίς αποκλεισμούς και δημοκρατική Ευρώπη.
Οι εν λόγω προσανατολισμοί, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, αποσκοπούν στην αντιμετώπιση βασικών παγκόσμιων προκλήσεων, όπως η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας, η ψηφιακή μετάβαση και η γήρανση του πληθυσμού. Η ανοιχτή στρατηγική αυτονομία και η διασφάλιση του ηγετικού ρόλου της Ευρώπης στην ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών είναι πρωταρχικές αρχές που εφαρμόζονται και στους τρεις βασικούς στρατηγικούς προσανατολισμούς.
Το στρατηγικό σχέδιο ενισχύει τη φιλοδοξία του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» για τη βιοποικιλότητα και δεσμεύεται να θέσει ως στόχο το 10% του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος, για την περίοδο 2025-2027, να διατεθεί σε θέματα που σχετίζονται με τον συγκεκριμένο τομέα. Η νέα αυτή δέσμευση συμπληρώνει τους υφιστάμενους στόχους για τις δαπάνες για το κλίμα (35% κατά τη διάρκεια του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη») και τις κύριες ψηφιακές δραστηριότητες (13 δισ. ευρώ κατά την ίδια περίοδο).
Το στρατηγικό σχέδιο προσδιορίζει εννέα νέες ευρωπαϊκές συγχρηματοδοτούμενες συμπράξεις και συμπράξεις κοινού προγραμματισμού: υγεία του εγκεφάλου, δάση και δασοκομία για ένα βιώσιμο μέλλον, καινοτόμα υλικά για την Ευρωπαϊκή Ένωση, πρώτες ύλες για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, ανθεκτική πολιτιστική κληρονομιά, κοινωνικοί μετασχηματισμοί και ανθεκτικότητα, ηλιακά φωτοβολταϊκά, κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα του μέλλοντος και εικονικοί κόσμοι.
Το σχέδιο εξετάζει ορισμένα ειδικά ζητήματα, όπως η ισορροπία της έρευνας και της καινοτομίας και η ενσωμάτωση των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών. Όσον αφορά στο πρώτο, το στρατηγικό σχέδιο «δεσμεύεται να παρέχει ισόρροπη στήριξη σε δραστηριότητες με ευρύ φάσμα ωριμότητας και επιπέδων τεχνολογικής ετοιμότητας, όπως την έρευνα που παράγει γνώση και την έρευνα σε πρώιμο στάδιο. Δεσμεύεται, επίσης, να ενισχύσει συνεργατικά ερευνητικά έργα με χαμηλά επίπεδα τεχνολογικής ετοιμότητας και ωριμότητας στο πλαίσιο του πυλώνα ΙΙ».
Η αποτελεσματική ενσωμάτωση των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών σε όλους τους συνεργατικούς σχηματισμούς, συμπεριλαμβανομένων όλων των αποστολών και εταιρικών σχέσεων, αποτελεί βασική αρχή του προγράμματος. Αυτό αντικατοπτρίζεται στην επισήμανση συγκεκριμένων θεμάτων και στην αίτηση αξιολόγησης του κοινωνικού τους αντικτύπου. Οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες θα ενσωματωθούν στα σχετικά έργα, από την κατάρτισή τους έως την επιλογή και την αξιολόγησή τους.
Οι βασικοί στρατηγικοί προσανατολισμοί είναι οι κατευθυντήριες αρχές για το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και θα υλοποιηθούν μέσω των προγραμμάτων εργασίας, που καθορίζουν τις ευκαιρίες χρηματοδότησης για δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας μέσω θεματικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και θεμάτων.
Το κύριο πρόγραμμα εργασίας του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» για το 2025 θα αναπτυχθεί σύμφωνα με τους προσανατολισμούς του προσφάτως εγκριθέντος στρατηγικού σχεδίου. Τον Απρίλιο του 2024, η Κομισιόν θα δρομολογήσει μια πρόταση υποβολής παρατηρήσεων για το πρόγραμμα εργασίας του 2025, το οποίο θα είναι ανοικτό σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.
