Στον σχεδιασμό μικροκυκλωμάτων, στη χρηματοδότηση τεχνολογικών επιχειρήσεων και στην προσέλκυση εξειδικευμένων επενδύσεων εστιάζει η Εθνική Στρατηγική για τους Ημιαγωγούς και τη Μικροηλεκτρονική 2026–2030, το σχέδιο της οποίας έθεσε σε διαβούλευση το υπουργείο Ανάπτυξης.
Η επιλογή αυτή στηρίζεται στην υπάρχουσα ελληνική τεχνογνωσία, χωρίς να θέτει ως άμεση προτεραιότητα την κατασκευή μεγάλων μονάδων μαζικής παραγωγής. Αντίθετα, επιδιώκεται η ενίσχυση των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη ολοκληρωμένων κυκλωμάτων και στην έρευνα, με νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και στενότερη συνεργασία με την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Σύμφωνα με μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και της Ένωσης Ελληνικών Εταιρειών Αναδυόμενων Τεχνολογιών (HETiA), την οποία επικαλείται το σχέδιο, το ευρύτερο οικοσύστημα της HETiA περιλαμβάνει 76 επιχειρήσεις με περίπου 4.600 εργαζομένους. Ειδικότερα στους ημιαγωγούς και τα μικροκυκλώματα δραστηριοποιούνται 35 επιχειρήσεις με περίπου 1.200 εξειδικευμένους εργαζομένους. Πρόκειται για δραστηριότητες με έντονη εξωστρέφεια και σημαντική παρουσία στον σχεδιασμό ηλεκτρονικών συστημάτων και στην ανάπτυξη τεχνολογικής πνευματικής ιδιοκτησίας.
Το υπουργείο αναγνωρίζει ότι η χώρα δεν διαθέτει μεγάλη βιομηχανική βάση παραγωγής ημιαγωγών. Διαπιστώνει επίσης ελλείψεις στη χρηματοδότηση επενδύσεων υψηλού τεχνολογικού κινδύνου και στη μετατροπή ερευνητικών αποτελεσμάτων σε εμπορικά προϊόντα.
Κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια προβλέπεται να έχει το Ελληνικό Κέντρο Ικανοτήτων Ημιαγωγών (Hellenic Chips Competence Centre – HCCC), το οποίο λειτουργεί από τον Ιούνιο του 2025. Για την ανάπτυξή του έχει εγκριθεί εθνική χρηματοδότηση 3,63 εκατ. ευρώ, με ισόποση ευρωπαϊκή συμμετοχή και συνολικό προϋπολογισμό περίπου 7,26 εκατ. ευρώ. Το Κέντρο υποστηρίζει την πρόσβαση επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων σε εξειδικευμένα εργαλεία σχεδιασμού, ευρωπαϊκές υποδομές, υπηρεσίες πρωτοτυποποίησης και προγράμματα κατάρτισης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επιχειρήσεις που σχεδιάζουν μικροκυκλώματα χωρίς να διαθέτουν δικές τους εγκαταστάσεις παραγωγής (Fabless). Για αυτές προτείνεται ευκολότερη πρόσβαση σε εργαλεία αυτοματοποιημένου ηλεκτρονικού σχεδιασμού (Electronic Design Automation – EDA), υποστήριξη της δοκιμαστικής παραγωγής και της κατοχύρωσης πνευματικής ιδιοκτησίας. Για την τελευταία προβλέπεται συνεργασία με τον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας και τα γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας. Μέσα στους πρώτους 12 μήνες εφαρμογής σχεδιάζεται να διαμορφωθεί το πλαίσιο των σχετικών υπηρεσιών και να καταρτιστεί κατάλογος ελληνικών έργων που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκές πιλοτικές εγκαταστάσεις.
Η ενίσχυση του σχεδιασμού μικροκυκλωμάτων συνδέεται με τις ανάγκες συγκεκριμένων αγορών, μεταξύ των οποίων οι τηλεπικοινωνίες, η τεχνητή νοημοσύνη και τα κέντρα δεδομένων. Σε αυτούς τους τομείς η στρατηγική δίνει ιδιαίτερο βάρος στη φωτονική (Photonics) και στα φωτονικά ολοκληρωμένα κυκλώματα (Photonic Integrated Circuits), που αξιοποιούν το φως για τη μετάδοση και την επεξεργασία πληροφοριών. Στις εφαρμογές που εξετάζονται περιλαμβάνονται οι οπτικές διασυνδέσεις (Optical Interconnects), τα ηλεκτρονικά χαμηλής κατανάλωσης, τα ασφαλή εξαρτήματα δικτύων και η επεξεργασία δεδομένων με τεχνητή νοημοσύνη κοντά στο σημείο παραγωγής τους (Edge AI).
Η τεχνολογική εξειδίκευση επεκτείνεται στους αισθητήρες, στα μικροηλεκτρομηχανικά συστήματα (Micro-Electro-Mechanical Systems – MEMS), τα ηλεκτρονικά ισχύος και τα ασφαλή ηλεκτρονικά για την άμυνα, την κυβερνοασφάλεια και τις κρίσιμες υποδομές. Στις ερευνητικές προτεραιότητες εντάσσονται οι ημιαγωγοί μεγάλου ενεργειακού διακένου (Wide Bandgap Semiconductors), τα προηγμένα υλικά και συναφείς κβαντικές τεχνολογίες.
Η αξιοποίηση αυτών των τεχνολογιών συνδέεται και με τις ανάγκες της ναυτιλίας, της ενέργειας, της φαρμακοβιομηχανίας, της αγροδιατροφής και της βιομηχανικής παραγωγής. Το υπουργείο εξετάζει την ανάπτυξη πιλοτικών εφαρμογών, την αξιοποίηση δημόσιων συμβάσεων καινοτομίας και τη δημιουργία ελεγχόμενων περιβαλλόντων δοκιμών (Regulatory Sandboxes). Η επιλογή της πρώτης ομάδας πιλοτικών εφαρμογών προβλέπεται μέσα στους πρώτους 12 μήνες από την έναρξη εφαρμογής της στρατηγικής.
Για τη χρηματοδότηση των ελληνικών επιχειρήσεων προτείνεται εθνικός μηχανισμός συγχρηματοδότησης και προετοιμασίας έργων, που θα διευκολύνει τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα. Η σχετική πρόταση προβλέπεται να καταρτιστεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο εφαρμογής.
Μεταξύ των ευρωπαϊκών εργαλείων που επιδιώκεται να αξιοποιηθούν είναι η Κοινή Επιχείρηση Μικροκυκλωμάτων (Chips Joint Undertaking), το πρόγραμμα Ορίζων Ευρώπη (Horizon Europe), το πρόγραμμα Ψηφιακή Ευρώπη (Digital Europe), το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (European Innovation Council) και τα Σημαντικά Έργα Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (IPCEI).
Στα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνονται επιδοτήσεις για εξειδικευμένο λογισμικό, κατοχύρωση πνευματικής ιδιοκτησίας, ανάπτυξη πρωτοτύπων και εργαστηριακές δοκιμές. Εξετάζονται ακόμη σχήματα συνεπένδυσης με ιδιωτικά κεφάλαια, εγγυήσεις, ειδικός δανεισμός νεοφυών επιχειρήσεων (Venture Debt) και φορολογικά κίνητρα. Στην προσπάθεια ανάπτυξης νέων επιχειρήσεων μικροηλεκτρονικής προτείνεται να συμμετάσχουν οι φορείς Elevate Greece και Endeavor Greece, σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Ικανοτήτων Ημιαγωγών, με αντικείμενο την προσέλκυση κεφαλαίων και τη διεθνή δικτύωση.
Δεν προσδιορίζονται, πάντως, ούτε ο συνολικός προϋπολογισμός της Εθνικής Στρατηγικής ούτε το ύψος της εθνικής συγχρηματοδότησης. Τα ειδικά κίνητρα, τα ποσοστά ενίσχυσης και οι επιλέξιμες δαπάνες θα εξειδικευθούν σε επόμενο στάδιο, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα πόρων και το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων.
Στον ερευνητικό τομέα σχεδιάζονται στοχευμένα προγράμματα συνεργασίας πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, χρηματοδότηση βιομηχανικών διδακτορικών και οργανωμένη μεταφορά τεχνολογίας από το ερευνητικό εργαστήριο στη βιομηχανική εφαρμογή (Lab-to-Fab). Η πρώτη ομάδα σχετικών έργων τοποθετείται στους 12 μήνες και το πλαίσιο των διδακτορικών στους 18 μήνες.
Για την κάλυψη των αναγκών σε εξειδικευμένο προσωπικό προτείνεται η δημιουργία Ελληνικής Ακαδημίας Μικροηλεκτρονικής και Μικροσυστημάτων, με τη συμμετοχή πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων. Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται προγράμματα εξειδίκευσης και επανειδίκευσης μηχανικών και επιστημόνων, σύντομες πιστοποιήσεις δεξιοτήτων και δράσεις προσέλκυσης Ελλήνων ερευνητών από το εξωτερικό. Μέσα στον πρώτο χρόνο αναμένεται να καταρτιστεί η πρόταση για την Ακαδημία, χωρίς να έχει προσδιοριστεί ακόμη η έναρξη λειτουργίας της.
Στο επενδυτικό πεδίο, η χώρα επιδιώκει να προσελκύσει κέντρα έρευνας και σχεδιασμού, εργαστήρια δοκιμών και πιστοποίησης και εξειδικευμένες τεχνολογικές εγκαταστάσεις. Για την υποδοχή τους προτείνεται η χαρτογράφηση περιοχών με κριτήρια την ενεργειακή και υδατική επάρκεια, την τηλεπικοινωνιακή συνδεσιμότητα, την πρόσβαση σε εξειδικευμένο προσωπικό και την αδειοδοτική ετοιμότητα.
Το τεχνολογικό πάρκο Thess Intec αναφέρεται ως υποδομή που θα μπορούσε να αξιολογηθεί για ερευνητικές δραστηριότητες και ανάπτυξη πρωτοτύπων, εφόσον πληροί τις απαιτούμενες προδιαγραφές.
Ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο επιλεγμένων παραγωγικών επενδύσεων σε συναρμολόγηση, δοκιμές και συσκευασία μικροκυκλωμάτων, δραστηριότητες που μπορούν να παρέχονται από εξωτερικούς εξειδικευμένους παρόχους (Outsourced Semiconductor Assembly and Test – OSAT). Για τέτοιες εγκαταστάσεις απαιτούνται κατάλληλος επενδυτής, επάρκεια υποδομών, αδειοδοτική ετοιμότητα και διασύνδεση με την ευρωπαϊκή αγορά.
Στις επενδυτικές δυνατότητες περιλαμβάνεται και η αξιοποίηση κρίσιμων πρώτων υλών, με ιδιαίτερη αναφορά στην ανάκτηση και επεξεργασία γαλλίου. Το υπουργείο προβλέπει την κατάρτιση τεχνικού φακέλου που θα εξετάζει τις διαθέσιμες ποσότητες, το κόστος παραγωγής, τις απαιτήσεις καθαρότητας και τις προοπτικές εμπορικής διάθεσης στην ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Τον συντονισμό της στρατηγικής προτείνεται να αναλάβουν το νέο Εθνικό Συμβούλιο Ημιαγωγών και Μικροηλεκτρονικής και το Ελληνικό Γραφείο Ημιαγωγών (Hellenic Chips Office). Το Γραφείο θα παρακολουθεί τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, θα συντονίζει την προετοιμασία έργων και θα καταγράφει την πρόοδο εφαρμογής.
Το βασικό σενάριο προβλέπει τη λειτουργία του ως μικρής μονάδας εντός της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας, με τέσσερα έως επτά στελέχη και ενδεικτικό ετήσιο κόστος από 520.000 έως 970.000 ευρώ. Εναλλακτικά, σε μεταγενέστερη φάση εξετάζεται αυτόνομη δομή με οκτώ έως δώδεκα στελέχη και ετήσιο λειτουργικό κόστος 900.000 έως 1,6 εκατ. ευρώ, καθώς και πρόσθετο αρχικό κόστος εγκατάστασης 200.000–500.000 ευρώ. Τα ποσά αποτελούν εκτιμήσεις και όχι εγκεκριμένες δημοσιονομικές δαπάνες.
Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 12 Νοεμβρίου και στη συνέχεια το τελικό σχέδιο θα υποβληθεί στην Κυβερνητική Επιτροπή για τη Βιομηχανία. Η πρώτη αξιολόγηση προόδου προβλέπεται εντός 12 μηνών από την έγκριση της στρατηγικής, με επανεξέταση το 2028 και τελική αποτίμηση της περιόδου το 2030.
