Νέο πακέτο μέτρων για την ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας της Ευρώπης παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με παρεμβάσεις που καλύπτουν τους ημιαγωγούς, την τεχνητή νοημοσύνη, το cloud, το open source και την ψηφιοποίηση της ενέργειας. Το European Technological Sovereignty Package περιλαμβάνει δύο νομοθετικές προτάσεις, το Chips Act 2.0 και το Cloud and AI Development Act, καθώς και την Open Source Strategy και τον Strategic Roadmap for Digitalisation and AI in Energy.
Η κίνηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από προμηθευτές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης για βασικές ψηφιακές τεχνολογίες, ενώ η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ αυξάνεται λόγω της διάδοσης της AI. Η Επιτροπή παρουσιάζει το πακέτο ως προσπάθεια μείωσης δομικών εξαρτήσεων και ενίσχυσης της δυνατότητας της Ευρώπης να αναπτύσσει, να εφαρμόζει και να προστατεύει τις τεχνολογίες στις οποίες βασίζονται πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιες διοικήσεις.
Ημιαγωγοί και υποδομές για την AI
Στο σκέλος των ημιαγωγών, η Κομισιόν προτείνει το Chips Act 2.0, το οποίο θα βασιστεί στο ισχύον πλαίσιο που εφαρμόζεται από το 2023. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σημαντικά από τρίτες χώρες στην προηγμένη παραγωγή και στον σχεδιασμό chips, ενώ τα εξαρτήματα που συνδέονται με την AI αναμένεται να αποτελούν πάνω από το 70% της αγοράς ημιαγωγών έως το 2030.
Η νέα πρόταση αποσκοπεί στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής δυναμικότητας τόσο σε mainstream chips όσο και σε προηγμένες τεχνολογίες ημιαγωγών που υποστηρίζουν εφαρμογές AI. Το σχέδιο προβλέπει επιτάχυνση αδειοδοτήσεων, βαθύτερη συνεργασία με εταίρους με παρόμοια αντίληψη και νέο label αριστείας για τις ευρωπαϊκές περιφέρειες ημιαγωγών. Παράλληλα, επιχειρεί να φέρει πιο κοντά τους Ευρωπαίους κατασκευαστές chips με πελάτες από τομείς όπως τα data centers, οι πάροχοι cloud και τα AI Gigafactories.
Cloud, data centers και ευρωπαϊκή αγορά
Κεντρικό μέρος του πακέτου αποτελεί και το Cloud and AI Development Act, το οποίο εντάσσεται στο AI Continent Action Plan της Επιτροπής. Η πρόταση στοχεύει στον τριπλασιασμό της χωρητικότητας των data centers στην Ευρώπη μέσα στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια, με παράλληλη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας σε προηγμένες και βιώσιμες τεχνολογίες.
Το νέο πλαίσιο θα επιδιώξει να απλοποιήσει τις συνθήκες ανάπτυξης data centers στην ΕΕ, με έμφαση σε εγκαταστάσεις που παρουσιάζονται ως βιώσιμες και καινοτόμες. Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο αξιολόγησης για την κυριαρχία σε cloud και AI, διατηρώντας, όπως αναφέρει, το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς ανοικτό σε εταίρους με παρόμοια αντίληψη. Στόχος είναι η προστασία κρίσιμων εφαρμογών και ευαίσθητων δεδομένων, αλλά και η ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών cloud και AI στην Ευρώπη.
Η Επιτροπή συνδέει την παρέμβαση και με την ευρύτερη αγορά cloud και AI στην ΕΕ, η οποία, με βάση τα στοιχεία που παραθέτει, αυξάνεται από 70 δισ. ευρώ το 2022 σε εκτιμώμενα 200 δισ. ευρώ έως το 2028. Η πλευρά της Κομισιόν υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο θα δώσει σαφέστερους κανόνες για τις υπηρεσίες που χαρακτηρίζονται «sovereign», περιορίζοντας φαινόμενα που περιγράφει ως «sovereign washing».
Open source και δημόσιες διοικήσεις
Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης την Open Source Strategy, η οποία στηρίζεται, κατά την Επιτροπή, στην παρουσία περισσότερων από τριών εκατομμυρίων open-source contributors στην Ευρώπη. Η στρατηγική προβλέπει την ενίσχυση λύσεων open source σε τομείς όπως το cloud, η AI, οι τεχνολογίες διαδικτύου, η κυβερνοασφάλεια και οι ημιαγωγοί.
Η Κομισιόν αναφέρει ότι η στρατηγική θα στηρίξει δεξιότητες, νεοφυείς επιχειρήσεις open source, καθώς και τη μακροχρόνια συντήρηση και ασφάλεια της ευρωπαϊκής open-source ψηφιακής υποδομής. Προβλέπεται επίσης μεγαλύτερη χρήση λύσεων open source στις δημόσιες διοικήσεις, μέσα από οδηγίες για δημόσιες προμήθειες και πρακτικές καλής εφαρμογής. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και πρωτοβουλίες όπως το Open Internet Stack, με στόχο την ενίσχυση προτύπων και διαλειτουργικότητας.
Για τις επιχειρήσεις, η Επιτροπή παρουσιάζει το open source ως εργαλείο μείωσης εξαρτήσεων και κόστους παραγωγής, καθώς και ως τρόπο περιορισμού του user lock-in. Για τους καταναλωτές, η βασική αναφορά αφορά την αύξηση των επιλογών και της διαφάνειας σε μια αγορά όπου, όπως σημειώνεται στο υλικό της Επιτροπής, πολλές λύσεις είναι ιδιόκτητες και προέρχονται εκτός ΕΕ.
Ενέργεια, data centers και βιωσιμότητα
Ξεχωριστή διάσταση του πακέτου αφορά την ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος και τη σχέση της με την ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών. Ο Strategic Roadmap for Digitalisation and AI in the Energy Sector επιχειρεί να συνδυάσει τη χρήση AI και ψηφιακών εργαλείων στην ενέργεια με τη διαχείριση της αυξανόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ισχύος από data centers και άλλες ψηφιακές υποδομές.
Η Επιτροπή αναφέρει ότι τα data centers αντιστοιχούν στο 2,5% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ και ότι η ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί. Το σχέδιο προβλέπει συνεργασία μεταξύ των κλάδων ενέργειας και ψηφιακών τεχνολογιών, ώστε τα data centers να εντάσσονται στο ενεργειακό σύστημα με βιώσιμο και διαφανή τρόπο, με πρόβλεψη για καθαρή ενέργεια, προστασία υδάτινων και ενεργειακών πόρων, καθώς και αξιοποίηση απορριπτόμενης θερμότητας.
Στο ίδιο πεδίο, η Κομισιόν σχεδιάζει την επιτάχυνση της ανάπτυξης smart grids και smart meters, τα οποία παρουσιάζει ως εργαλεία για καλύτερη διαχείριση της κατανάλωσης από τους πολίτες και πιθανή μείωση λογαριασμών. Το υλικό της Επιτροπής αναφέρει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη η ανάπτυξη smart meters έχει ξεπεράσει το 90%, ενώ σε άλλα η πρόοδος παραμένει χαμηλότερη. Η Επιτροπή προαναγγέλλει νομοθετική πρόταση για την επιτάχυνση της εγκατάστασής τους στην ΕΕ.
Πριν από την υιοθέτηση και την έναρξη ισχύος τους, οι δύο νομοθετικές προτάσεις θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή αναμένεται επίσης να προχωρήσει τον Ιούλιο σε πρόσκληση για AI Gigafactories, μετά την κατ’ αρχήν συμφωνία του Governing Board του European High Performance Computing Joint Undertaking την 1η Ιουνίου, ενώ θα ξεκινήσει διαβούλευση με κράτη μέλη, τον Όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και άλλους φορείς για τη δημιουργία ευρωπαϊκής επενδυτικής δυναμικότητας σε κλίμακα.
