Στη φάση της υποβολής προτάσεων περνά η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημιουργία έως επτά γιγα-εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Gigafactories). Οι συνολικές επενδύσεις θα υπερβούν τα 30 δισ. ευρώ, ενώ η ΔΕΗ αναμένεται να επανέλθει με σχέδιο για τη Δυτική Μακεδονία.
Η επιχείρηση είχε συμμετάσχει τον Ιούλιο του 2025 στην προκαταρκτική εκδήλωση ενδιαφέροντος, προτείνοντας ως περιοχή ανάπτυξης τις πρώην λιγνιτικές εκτάσεις της Κοζάνης. Όπως εκτιμάται, θα καταθέσει πρόταση είτε μόνη της είτε σε συνεργασία με εταιρείες και φορείς από την Ελλάδα ή άλλη ευρωπαϊκή χώρα.
Το σχέδιο έχει τη στήριξη της κυβέρνησης, η οποία επιδιώκει να συνδέσει τη μεταλιγνιτική μετάβαση της περιοχής με μεγάλες ενεργειακές και τεχνολογικές επενδύσεις.
Ανεξάρτητα από τη συμμετοχή της στη διαδικασία για τα ευρωπαϊκά Gigafactories, η ΔΕΗ έχει εντάξει στο επενδυτικό της πρόγραμμα για την περίοδο 2026–2030 την κατασκευή κέντρου δεδομένων στη Δυτική Μακεδονία. Η πρώτη φάση θα έχει ισχύ 300 MW Οι εργασίες προγραμματίζεται να αρχίσουν εντός του 2026, με στόχο η μονάδα να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2028.
Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες για τη συγκεκριμένη ανάπτυξη εκτιμώνται σε 1,2 δισ. ευρώ. Το έργο αποτελεί μέρος του στρατηγικού σχεδίου της επιχείρησης, συνολικού ύψους 24,2 δισ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει επενδύσεις στην ενέργεια και την τεχνολογία.
Η ΔΕΗ βρίσκεται σε εμπιστευτικές διαπραγματεύσεις με κορυφαίους παρόχους υπερκλίμακας (hyperscalers). Μεταξύ των ομίλων με τους οποίους έχει συνομιλήσει περιλαμβάνεται η Meta, η οποία γνωστοποίησε χθες ότι οι μελλοντικές συμβάσεις μίσθωσης, κυρίως για κέντρα δεδομένων Τεχνητής Νοημοσύνης, ανέρχονται σε 279 δισ. δολάρια.
Για την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία προβλέπονται έως 10 δισ. ευρώ από κοινοτικούς και εθνικούς πόρους, τα οποία εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσουν τουλάχιστον ακόμα 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων.
Τα AI Gigafactories θα συνδυάζουν προηγμένους επεξεργαστές, λογισμικό, τεχνολογίες υπολογιστικού νέφους (cloud), συνδέσεις υψηλών ταχυτήτων και ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων. Θα υποστηρίζουν την εκπαίδευση, την εξαγωγή συμπερασμάτων (inference) και τη λεπτομερή προσαρμογή (fine-tuning) μοντέλων ΤΝ αιχμής.
Πρόσβαση θα έχουν νεοφυείς επιχειρήσεις (start-ups), αναπτυσσόμενες εταιρείες (scale-ups), μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βιομηχανίες, πανεπιστήμια, ερευνητικοί οργανισμοί και δημόσιες αρχές. Οι νέες μονάδες θα συμπληρώσουν το δίκτυο των 19 εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factories) που αναπτύσσεται στην Ευρώπη.
Στον διαγωνισμό μπορούν να συμμετάσχουν κοινοπραξίες ή εταιρείες ειδικού σκοπού (Special Purpose Vehicles – SPVs), στις οποίες θα μετέχουν επιχειρήσεις, δημόσιοι φορείς, επενδυτές και άλλοι εταίροι. Ένα έργο μπορεί να αναπτυχθεί σε μία ή περισσότερες τοποθεσίες του ίδιου κράτους-μέλους ή να κατανεμηθεί σε διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες.
Η χρηματοδότηση χωρίζεται σε δύο κατηγορίες. Έως τέσσερα σχέδια μπορούν να λάβουν από την ΕΕ έως 100 εκατ. ευρώ κατά την αρχική ανάπτυξη και επιπλέον 400 εκατ. ευρώ στη δεύτερη φάση. Για καθένα από τα έως τρία μεγαλύτερα έργα, τα αντίστοιχα ποσά φθάνουν τα 200 εκατ. και 800 εκατ. ευρώ.
Τα κράτη μέλη θα διαθέσουν ποσά αντίστοιχα με την κοινοτική συμμετοχή. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις 18 χώρες που έχουν υπογράψει συμφωνία κοινής προμήθειας με την Ευρωπαϊκή Κοινή Επιχείρηση Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων (European High Performance Computing Joint Undertaking – EuroHPC JU).
Η EuroHPC JU και οι συμμετέχουσες χώρες θα αγοράζουν από κοινού χρόνο πρόσβασης στην ισχύ των μονάδων που θα επιλεγούν. Μέρος της δυναμικότητας θα διατίθεται σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ερευνητικούς φορείς και δημόσιες υπηρεσίες.
Στην προκαταρκτική διαδικασία είχαν υποβληθεί 76 εκδηλώσεις ενδιαφέροντος από 16 κράτη-μέλη, οι οποίες αφορούσαν 60 διαφορετικές τοποθεσίες, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η προθεσμία υποβολής προτάσεων λήγει στις 12 Νοεμβρίου 2026 και οι αποφάσεις αναμένονται στις αρχές του 2027. Οι κατασκευές προβλέπεται να αρχίσουν εντός του ίδιου έτους, ενώ οι μονάδες αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία εντός 18 μηνών από την υπογραφή των συμβάσεων.
