Σχέδιο δράσης που συνδέει την ασφαλή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής κυβερνοασφάλειας παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει αξιολόγηση προηγμένων μοντέλων AI πριν από τη διάθεσή τους, ελεγχόμενη πρόσβαση για οργανισμούς και επιχειρήσεις, ασφαλείς δοκιμές σε κρίσιμους τομείς και ταχύτερη αντιμετώπιση ευπαθειών. Παράλληλα, επιδιώκει την ανάπτυξη ευρωπαϊκών δυνατοτήτων AI για την κυβερνοάμυνα, με επενδύσεις, υπολογιστική ισχύ και νέα εργαλεία για φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Η πρωτοβουλία απαντά στη διπλή επίδραση της AI στο πεδίο της ασφάλειας. Τα προηγμένα μοντέλα μπορούν να επιταχύνουν τον εντοπισμό αδυναμιών, την ανάλυση απειλών και την απόκριση σε περιστατικά, αλλά μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για αυτοματοποίηση επιθέσεων και εκμετάλλευση ευπαθειών σε μεγαλύτερη κλίμακα. Το σχέδιο βασίζεται στον AI Act, στην οδηγία NIS2, στον Cyber Resilience Act, στον DORA και στον Cyber Solidarity Act, καλύπτοντας τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η υγεία, τα χρηματοοικονομικά και η δημόσια διοίκηση.
Αξιολόγηση και ασφαλής πρόσβαση στα προηγμένα μοντέλα
Από τις 2 Αυγούστου 2026, η Επιτροπή θα ασκεί τις εποπτικές και εκτελεστικές αρμοδιότητες του AI Act για τα μοντέλα γενικού σκοπού, περιλαμβανομένων εκείνων που εμφανίζουν συστημικούς κινδύνους στον κυβερνοχώρο. Στο ίδιο πλαίσιο, θα στηρίξει τη δημιουργία ευρωπαϊκής δυνατότητας αξιολόγησης μοντέλων AI, με ειδική πρόβλεψη για την κυβερνοασφάλεια και στόχο να λειτουργήσει το 2027. Η σχετική υποδομή θα υποστηρίζει ανεξάρτητες αξιολογήσεις πριν από τη διάθεση μοντέλων και τις ρυθμιστικές δραστηριότητες της Επιτροπής μέσω του AI Office.
Έως το τέταρτο τρίμηνο του 2026, η Επιτροπή και η ENISA θα καταρτίσουν ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο πρόσβασης σε προηγμένες δυνατότητες AI για σκοπούς κυβερνοασφάλειας. Θα καθορίζει κριτήρια για ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, εθνικές αρχές, παρόχους κυβερνοασφάλειας, ερευνητικούς φορείς και διαχειριστές κρίσιμων υποδομών. Την ίδια περίοδο, η ENISA και το Κοινό Κέντρο Ερευνών θα αναπτύξουν ασφαλή πλατφόρμα δοκιμών, όπου μοντέλα θα εξετάζονται σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα και cyber ranges, χωρίς έκθεση πραγματικών συστημάτων σε κίνδυνο.
Ταχύτερη αντιμετώπιση ευπαθειών και κρίσιμων κινδύνων
Κεντρική προτεραιότητα αποτελεί η εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων κυβερνοασφάλειας και η μείωση του χρόνου που απαιτείται για τη διόρθωση αδυναμιών. Τα κράτη μέλη καλούνται να επιταχύνουν την εφαρμογή της NIS2, ενώ οι φορείς κρίσιμων τομέων και οι χρηματοοικονομικές οντότητες καλούνται να προσαρμόσουν τα πλαίσια διαχείρισης κινδύνου σε επιθέσεις που υποστηρίζονται από AI. Το σχέδιο προωθεί βασικά μέτρα κυβερνοϋγιεινής, ενίσχυση δικτύων, προσεγγίσεις zero trust και χρήση διαθέσιμων μοντέλων, περιλαμβανομένων λύσεων ανοικτού κώδικα, για τον εντοπισμό ευπαθειών και την πρόληψη περιστατικών.
Από το τρίτο τρίμηνο του 2026, η ENISA θα εκδίδει οδηγίες και συστάσεις για την προστασία από απειλές που αξιοποιούν AI και για την ασφαλή ενσωμάτωσή της στις λειτουργίες κυβερνοασφάλειας. Παράλληλα, η Επιτροπή, τα κράτη μέλη, η ENISA και η βιομηχανία θα προσαρμόσουν τις διαδικασίες διαχείρισης ευπαθειών στην ταχύτητα της AI. Το τέταρτο τρίμηνο θα ξεκινήσει πιλοτική εκστρατεία ανθεκτικότητας ανοικτού κώδικα, με στόχο τη χαρτογράφηση κρίσιμων εξαρτημάτων, τη στήριξη των συντηρητών τους και την επιτάχυνση των διορθώσεων με εργαλεία AI.
Ευρωπαϊκές επενδύσεις σε κυρίαρχες δυνατότητες AI
Για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών λύσεων, η Επιτροπή σχεδιάζει έως το τέλος του 2026 ένα EU Grand Challenge για την υποβοηθούμενη από AI αποκατάσταση ευπαθειών. Η δράση θα φέρει μαζί εταιρείες κυβερνοασφάλειας και AI, ερευνητικούς οργανισμούς, φορείς κρίσιμων υποδομών και κοινότητες ανοικτού κώδικα. Παράλληλα, η ΕΕ αναφέρει χρηματοδότηση 200 εκατ. ευρώ μέσω των προγραμμάτων Horizon Europe και Digital Europe έως το τέλος του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Το EIC Fund θα μπορεί επίσης να επενδύσει σε εταιρείες cyber και AI, στο πλαίσιο πακέτου 100 εκατ. ευρώ για startups και scaleups στρατηγικών αμυντικών τεχνολογιών.
Το σχέδιο συνδέει επίσης τα AI Factories και τα μελλοντικά Gigafactories με την ανάγκη για ευρωπαϊκή υπολογιστική ισχύ, δεδομένα και ασφαλή συνδεσιμότητα. Η Επιτροπή θα επιδιώξει πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους των AI Factories για εκπαίδευση, δοκιμή και ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων σε ευρωπαϊκή υποδομή, ενώ εκτιμά ότι οι ανάγκες για κυρίαρχες δυνατότητες frontier AI ανέρχονται σε εκατοντάδες δισ. ευρώ και απαιτούν ιδιωτικά κεφάλαια. Έως το τέταρτο τρίμηνο του 2026 προβλέπονται επίσης εκπαιδευτικές ενότητες για επαγγελματίες κυβερνοασφάλειας. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τη δραστηριοποίησή της στο G7 και στον ΟΗΕ, θα εμβαθύνει τις ανταλλαγές με χώρες εταίρους και θα ενισχύσει τις υφιστάμενες επαφές με το ΝΑΤΟ.
