Ο Δημήτρης Δάφνης, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της Cosmos Business Systems, μιλάει στο InfoCom για την επόμενη φάση της ελληνικής αγοράς τεχνολογίας, υπογραμμίζοντας ότι η τεχνολογία αποτελεί πλέον στοιχείο εθνικής, θεσμικής και επιχειρησιακής ανθεκτικότητας. Σε μία περίοδο όπου τα ψηφιακά έργα, το AI, οι υποδομές, τα data centers και η κυβερνοασφάλεια αποκτούν κεντρικό ρόλο για το κράτος και τις επιχειρήσεις, εξηγεί γιατί η αξία της τεχνολογίας δεν κρίνεται μόνο από την υλοποίηση ενός έργου, αλλά από το αν αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο λειτουργίας των οργανισμών.
Ο κ. Δάφνης αναφέρεται στη διαδρομή και στη σημερινή θέση της Cosmos Business Systems σε Ελλάδα και Κύπρο, σημειώνοντας ότι ο όμιλος έχει περάσει από τον ρόλο του προμηθευτή τεχνολογίας στον ρόλο του συνεργάτη, συμβούλου και διαχειριστή κρίσιμων υποδομών. Παράλληλα, εστιάζει στην ανάγκη η χώρα να περάσει από τη λογική της απορρόφησης κονδυλίων στη λογική της παραγωγής αποτελέσματος, μιλά για το AI που περνά από τη φάση του εντυπωσιασμού στη φάση της χρησιμότητας, και υπογραμμίζει ότι το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι η πραγματική υποδομή πίσω από κάθε ψηφιακό έργο.
I.C.: Η Cosmos Business Systems έχει περάσει από διαφορετικές φάσεις της ελληνικής αγοράς πληροφορικής, από τις ολοκληρωμένες μηχανογραφικές λύσεις μέχρι τα έργα ψηφιακού μετασχηματισμού, το AI, το HPC και την κυβερνοασφάλεια. Πώς ορίζετε σήμερα τη θέση του ομίλου σε Ελλάδα και Κύπρο, σε μία περίοδο όπου η τεχνολογία γίνεται κρίσιμη υποδομή για κράτος και επιχειρήσεις;
Δ.Δ.: Η θέση του ομίλου Cosmos σήμερα δεν μπορεί να οριστεί μόνο με όρους μεγέθους ή ιστορίας. Η εταιρεία έχει πράγματι διανύσει όλη τη διαδρομή της ελληνικής πληροφορικής, από το 1984 με 2 άτομα έως σήμερα με 330 άτομα και 100 εκατ. πωλήσεις, σε 42 συναρπαστικά και παραγωγικά χρόνια! Από τις πρώτες ολοκληρωμένες μηχανογραφικές λύσεις μέχρι τα σημερινά έργα ψηφιακού μετασχηματισμού, cloud, AI, HPC και κυβερνοασφάλειας και τις 5 εταιρείες που αποτελούν τον όμιλο. Όμως, το σημαντικό είναι ότι έχουμε περάσει από τον ρόλο του προμηθευτή τεχνολογίας στον ρόλο του συνεργάτη, συμβούλου και διαχειριστή κρίσιμων υποδομών.
Σε Ελλάδα και Κύπρο βλέπουμε πλέον την τεχνολογία ως στοιχείο εθνικής, θεσμικής και επιχειρησιακής ανθεκτικότητας. Ένα πληροφοριακό σύστημα σε ένα υπουργείο, έναν οργανισμό υγείας, ένα πανεπιστήμιο, μια τράπεζα ή μια μεγάλη ή μικρή επιχείρηση δεν είναι απλώς ένα έργο πληροφορικής. Είναι μέρος της ικανότητας του οργανισμού να λειτουργεί, να εξυπηρετεί, να αποφασίζει, να προστατεύει δεδομένα και να εξελίσσεται. Αυτή η αλλαγή ανεβάζει πολύ τον πήχη για όλους μας: χρειάζεται τεχνική επάρκεια, διαδικαστική ωριμότητα και δυνατότητα μακροχρόνιας υποστήριξης.
Η Cosmos τοποθετείται ακριβώς σε αυτό το σημείο: στις ολοκληρωμένες λύσεις, στη διασύνδεση υποδομών, εφαρμογών, ασφάλειας, δεδομένων και υποστήριξης. Η διεθνής αγορά δείχνει την ίδια κατεύθυνση. Η Ευρώπη, με πρωτοβουλίες όπως τα AI Factories του EuroHPC, επενδύει στην υπολογιστική ισχύ και στην πρόσβαση επιχειρήσεων και ερευνητών σε ασφαλείς υποδομές AI. Αντίστοιχα, οι κανονισμοί NIS2 και DORA δείχνουν ότι η ψηφιακή λειτουργία αντιμετωπίζεται πλέον ως θέμα διοίκησης και συνέχειας.
Για εμάς αυτό σημαίνει ευθύνη. Θέλουμε να είμαστε ο ελληνικός τεχνολογικός όμιλος που μπορεί να σχεδιάζει, να υλοποιεί και να υποστηρίζει σύνθετα έργα, με βαθιά τεχνική γνώση, τοπική παρουσία και κατανόηση των πραγματικών αναγκών της αγοράς. Δεν μας ενδιαφέρει να περιγράφουμε απλώς την επόμενη τεχνολογική τάση, αλλά να τη μετατρέπουμε σε αξιόπιστη, παραγωγική λύση για τον πελάτη.
I.C.: Τα πρόσφατα έργα της Cosmos Business Systems καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα, από δημόσιους φορείς και πανεπιστήμια, μέχρι επιχειρήσεις και οργανισμούς. Ποιο είναι το στοιχείο που κάνει ένα ψηφιακό έργο πραγματικά επιτυχημένο μετά την παράδοσή του;
Δ.Δ.: Ένα ψηφιακό έργο δεν είναι πραγματικά επιτυχημένο την ημέρα της παραλαβής του. Εκείνη την ημέρα απλώς ολοκληρώνεται μια σημαντική φάση. Η επιτυχία κρίνεται μετά: όταν οι χρήστες το αξιοποιούν, όταν οι διαδικασίες γίνονται απλούστερες, όταν ο οργανισμός μετρά καλύτερα αποτελέσματα και όταν το σύστημα μπορεί να εξελίσσεται χωρίς να χρειάζεται να ξαναχτιστεί από την αρχή. Η τεχνολογία έχει αξία μόνο όταν αλλάζει θετικά τον τρόπο λειτουργίας.
Στη δική μας εμπειρία, τρία στοιχεία είναι καθοριστικά. Πρώτον, η σωστή κατανόηση της επιχειρησιακής ανάγκης πριν από την τεχνική λύση. Δεν ξεκινάμε από το προϊόν, αλλά από το πρόβλημα που πρέπει να λυθεί. Δεύτερον, η διακυβέρνηση του έργου: σαφείς ρόλοι, υπεύθυνοι αποφάσεων, ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα, διαχείριση αλλαγών και μετρήσιμοι δείκτες. Τρίτον, η υποστήριξη μετά την παραγωγική λειτουργία. Πολλά έργα παγκοσμίως αποτυγχάνουν όχι επειδή η τεχνολογία ήταν λάθος, αλλά επειδή δεν υπήρξε επαρκής υιοθέτηση, εκπαίδευση και συνεχής βελτίωση. Και προφανώς η πρόνοια για συντήρηση και επικαιροποίηση στον λειτουργικό χρόνο ζωής του προϊόντος ή της υπηρεσίας. Με απλά λόγια, το Solution Life Cycle.
Ένα παράδειγμα από τη διεθνή πρακτική είναι οι επιτυχημένες ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες που σχεδιάζονται με επίκεντρο τον πολίτη και όχι την εσωτερική δομή της διοίκησης. Όταν ο πολίτης ολοκληρώνει μια διαδικασία χωρίς φυσική παρουσία, όταν ο υπάλληλος έχει ενιαία εικόνα δεδομένων και όταν η διοίκηση μπορεί να παρακολουθεί χρόνους εξυπηρέτησης, τότε η τεχνολογία παράγει αξία. Το ίδιο ισχύει και στον ιδιωτικό τομέα: ένα σύστημα CRM ή ERP δεν πετυχαίνει επειδή εγκαταστάθηκε, αλλά επειδή βελτιώνει αποφάσεις, κόστος και εμπειρία πελάτη.
Για την Cosmos, η παράδοση είναι η αρχή της σχέσης, όχι το τέλος της. Η δική μας επιδίωξη είναι τα έργα να μπαίνουν στην καθημερινότητα του οργανισμού και να αποδεικνύουν την αξία τους με πραγματική χρήση, μετρήσιμα αποτελέσματα και δυνατότητα εξέλιξης.
I.C.: Στις δημόσιες τοποθετήσεις σας, έχετε επισημάνει ότι η αγορά πληροφορικής κινδυνεύει να περάσει σε πιο δύσκολη φάση, κυρίως λόγω καθυστερήσεων, χρηματοδοτικών εμπλοκών και αργών διαδικασιών στα έργα. Ποια είναι η πιο κρίσιμη θεσμική ή επιχειρησιακή παρέμβαση που χρειάζεται σήμερα ώστε να μη χαθεί η δυναμική των τελευταίων ετών;
Δ.Δ.: Η πιο κρίσιμη παρέμβαση είναι να περάσουμε από τη λογική της απορρόφησης κονδυλίων στη λογική της παραγωγής αποτελέσματος. Τα τελευταία χρόνια δημιουργήθηκε μεγάλη δυναμική στην ελληνική αγορά πληροφορικής, κυρίως λόγω του Ταμείου Ανάκαμψης, του ΕΣΠΑ και της ανάγκης εκσυγχρονισμού του κράτους και των επιχειρήσεων. Όμως η δυναμική αυτή μπορεί να χαθεί αν τα έργα εγκλωβιστούν σε καθυστερήσεις, συνεχείς παρατάσεις, αργές εγκρίσεις, χρηματοδοτικές ασυνέχειες και διαδικασίες που δεν ανταποκρίνονται στην ταχύτητα της τεχνολογίας. Και φυσικά, της χρηματοδοτικής πρόνοιας για τη συντήρηση των υποδομών και όχι να αφεθούν στην τύχη τους – βλέπε Ολυμπιακά Ακίνητα μετά το 2004.
Αυτό που χρειάζεται είναι ένας πιο επαγγελματικός μηχανισμός διοίκησης ψηφιακών έργων σε εθνικό επίπεδο. Κάθε μεγάλο έργο πρέπει να έχει καθαρό ιδιοκτήτη, ρεαλιστικό scope, ώριμες προδιαγραφές, μηχανισμό γρήγορων αποφάσεων και συγκεκριμένα ορόσημα πληρωμών και παραλαβών. Επίσης, οι διαγωνισμοί πρέπει να αξιολογούν περισσότερο την ποιότητα της λύσης, τη βιωσιμότητα, την ασφάλεια και την ικανότητα υποστήριξης, όχι μόνο την αρχική τιμή.
Στη διεθνή αγορά βλέπουμε ότι οι χώρες που προχωρούν γρηγορότερα διαθέτουν ισχυρά digital delivery units, κεντρικά πλαίσια αρχιτεκτονικής και μηχανισμούς ελέγχου αποτελέσματος. Δεν σημαίνει λιγότερη διαφάνεια. Σημαίνει καλύτερη προετοιμασία, τυποποίηση όπου χρειάζεται και ευελιξία όπου η τεχνολογία εξελίσσεται. Ιδιαίτερα σε έργα AI, κυβερνοασφάλειας και cloud, οι προδιαγραφές δεν μπορούν να μένουν αμετάβλητες για χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Για τις εταιρείες του κλάδου, η καθυστέρηση δεν είναι απλώς οικονομικό ζήτημα. Επηρεάζει τη δυνατότητα επένδυσης σε ανθρώπους, πιστοποιήσεις, υποδομές και καινοτομία. Αν θέλουμε ισχυρή ελληνική τεχνολογική βιομηχανία, πρέπει να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον όπου τα καλά έργα ξεκινούν, ολοκληρώνονται και λειτουργούν στην ώρα τους. Μόνο έτσι θα μετατραπεί η σημερινή συγκυρία σε μόνιμη εθνική ικανότητα και σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για την οικονομία.
Από την άλλη πλευρά, είναι αδήριτη ανάγκη να θεσπιστούν εθνικοί κανόνες, μητρώα προμηθευτών και παρόχων τεχνολογίας, όπως συμβαίνει με τις μελετητικές και εργοληπτικές εταιρείες και τα «πτυχία τάξεων», όπως και η πιστοποίηση των παρόχων υπηρεσιών Cloud και Cyber Security. Αλλιώς η αγορά θα μετατραπεί σε μια ζούγκλα όπου διάφοροι επιτήδειοι και «περαστικοί» θα εκμεταλλεύονται την αγορά, εις βάρος της αγοράς.
I.C.: Η τεχνητή νοημοσύνη έχει περάσει από το επίπεδο της προσδοκίας στο επίπεδο των εφαρμογών. Σε ποιους τομείς βλέπετε σήμερα το AI να μπορεί να δώσει ουσιαστικό αποτέλεσμα για οργανισμούς και επιχειρήσεις, πέρα από τις υπερβολικές προσδοκίες που ενδεχομένως συνοδεύουν την τεχνολογία;
Δ.Δ.: Το AI έχει περάσει πλέον από τη φάση του εντυπωσιασμού στη φάση της χρησιμότητας. Αυτό είναι θετικό, γιατί μας αναγκάζει να μιλήσουμε λιγότερο για θεωρητικές δυνατότητες και περισσότερο για συγκεκριμένα αποτελέσματα. Κατά τη γνώμη μου, το AI έχει σήμερα ουσιαστική αξία σε τέσσερις βασικές κατηγορίες, εφόσον σχεδιαστεί σωστά και δεν αντιμετωπιστεί ως μαγική λύση.
Η πρώτη είναι η διαχείριση γνώσης και εγγράφων. Δημόσιοι οργανισμοί, τράπεζες, ασφαλιστικές, νομικές υπηρεσίες και μεγάλες επιχειρήσεις έχουν τεράστιο όγκο κανονισμών, συμβάσεων, αιτήσεων, τεχνικών εγγράφων και ιστορικών δεδομένων. Τα εργαλεία AI μπορούν να βοηθήσουν στην αναζήτηση, σύνοψη, κατηγοριοποίηση και υποβοήθηση αποφάσεων, με ανθρώπινο έλεγχο. Η δεύτερη είναι η εξυπηρέτηση πελατών και πολιτών, όπου οι ψηφιακοί βοηθοί μπορούν να μειώσουν χρόνους αναμονής και να δώσουν πιο συνεπή πληροφόρηση, από τις σχέσεις κράτους-πολίτη έως την ιατρική. Η τρίτη είναι η κυβερνοασφάλεια, με ανίχνευση ανωμαλιών, συσχέτιση περιστατικών και υποστήριξη SOC ομάδων. Η τέταρτη είναι η πρόβλεψη και βελτιστοποίηση, από τη συντήρηση εξοπλισμού μέχρι την ενεργειακή κατανάλωση και την εφοδιαστική αλυσίδα.
Η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει ότι η μεγαλύτερη αξία του generative AI δεν βρίσκεται σε ένα εντυπωσιακό demo, αλλά στην ενσωμάτωσή του σε διαδικασίες εργασίας. Η McKinsey, για παράδειγμα, έχει αναδείξει σημαντικό παραγωγικό δυναμικό σε λειτουργίες όπως customer operations, marketing, software engineering και R&D. Ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρούμε ότι κάθε πρόβλημα λύνεται με AI. Απαιτούνται δεδομένα, governance, ασφάλεια, εκπαίδευση και σαφής επιχειρησιακός στόχος.
Εκεί βρίσκεται και ο ρόλος ενός υπεύθυνου integrator: να βοηθήσει τον οργανισμό να επιλέξει λίγες, χρήσιμες και μετρήσιμες εφαρμογές, να προστατεύσει τα δεδομένα του και να περάσει από το pilot στην παραγωγική αξία. Στην Cosmos, μέσω της θυγατρικής μας Novelcosmos, αναπτύσσουμε Ελληνικά Μοντέλα LLMs (με πιο εμβληματική εφαρμογή για το Εθνικό Τυπογραφείο και το ΦΕΚ), αλλά και μέσω της ανάπτυξης Bots για τις ανάγκες εφαρμογών λογισμικού για υπηρεσίες του Ιδιωτικού και του Δημοσίου τομέα.
Ένας άλλος τομέας που αναπτύσσουμε μέσω της άλλης θυγατρικής μας, της Cosmos Consulting, είναι αυτός των συμβουλευτικών υπηρεσιών, όπου μαζί με τους πελάτες μας σχεδιάζουμε τη μετάβασή τους στη AI εποχή.
Και φυσικά σε καμία περίπτωση δεν υιοθετούμε τη AI-φοβία που καλλιεργείται από τους μονίμως ανησυχούντες… Όπως στη Βιομηχανική Επανάσταση, οι θέσεις εργασίας που καταργούνται αντικαθίστανται από νέες, περισσότερο παραγωγικές.
I.C.: Η ανάπτυξη εφαρμογών AI απαιτεί πλέον δεδομένα, εξειδικευμένα μοντέλα, υπολογιστική ισχύ και ασφαλείς υποδομές. Πώς συνδέεται η στρατηγική της Cosmos Business Systems στο AI με τις επενδύσεις σε HPC, και με το νέο AI Data Center στη Θεσσαλονίκη;
Δ.Δ.: Η ανάπτυξη εφαρμογών AI δεν είναι μόνο θέμα αλγορίθμων. Είναι ένα οικοσύστημα που απαιτεί ποιοτικά δεδομένα, ασφαλείς ροές επεξεργασίας, κατάλληλα μοντέλα, υπολογιστική ισχύ, δικτυακή απόδοση, αποθήκευση, παρακολούθηση, συμμόρφωση και τεχνική υποστήριξη. Γι’ αυτό η στρατηγική της Cosmos στο AI συνδέεται άμεσα με τις επενδύσεις σε HPC και με το νέο AI Data Center στη Θεσσαλονίκη, βασισμένο στην τεχνολογία της NVIDIA, που η Cosmos αντιπροσωπεύει σε Ελλάδα και Κύπρο.
Η λογική μας είναι απλή: αν θέλουμε ελληνικοί οργανισμοί να αξιοποιήσουν ουσιαστικά την τεχνητή νοημοσύνη, πρέπει να έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες και ασφαλείς υποδομές, όχι μόνο σε απομακρυσμένες γενικές υπηρεσίες. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το δημόσιο, η υγεία, οι τράπεζες, η άμυνα, η ενέργεια ή η έρευνα χρειάζονται ειδικό χειρισμό δεδομένων, χαμηλές καθυστερήσεις, αυξημένη κυριαρχία επί των δεδομένων και δυνατότητα προσαρμογής μοντέλων σε ελληνική γλώσσα και τοπικές διαδικασίες. Αυτά δεν είναι θεωρητικά ζητήματα· είναι οι προϋποθέσεις για να περάσει το AI σε κρίσιμη παραγωγική χρήση.
Το HPC είναι η βάση για πιο απαιτητικά workloads: εκπαίδευση και fine-tuning μοντέλων, ανάλυση μεγάλων δεδομένων, simulations, βελτιστοποίηση και advanced analytics. Το AI Data Center δίνει τον φυσικό και επιχειρησιακό χώρο όπου αυτές οι δυνατότητες μπορούν να λειτουργήσουν με ασφάλεια, υψηλή διαθεσιμότητα και 24/7 υποστήριξη. Παράλληλα, επιτρέπει στη χώρα να αποκτήσει πιο ισχυρή τοπική τεχνογνωσία, αντί να περιορίζεται σε κατανάλωση ξένης τεχνολογίας.
Η διεθνής κατεύθυνση είναι ξεκάθαρη. Η Ευρώπη επενδύει σε AI Factories γύρω από υπερυπολογιστές, ώστε οι επιχειρήσεις και οι ερευνητικοί φορείς να έχουν πρόσβαση σε υπολογιστικούς πόρους και εξειδικευμένη υποστήριξη. Η Cosmos θέλει να φέρει αυτή τη λογική πιο κοντά στην ελληνική και κυπριακή αγορά: AI που δεν είναι αποσπασματικό εργαλείο, αλλά ασφαλής παραγωγική υποδομή.
I.C.: Η κυβερνοασφάλεια έχει μετατραπεί σε ζήτημα διοίκησης και επιχειρησιακής συνέχειας, ειδικά με το νέο περιβάλλον των NIS2, DORA και GDPR. Τί πρέπει να αλλάξει στον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικοί οργανισμοί αντιμετωπίζουν την ασφάλεια, ώστε να περάσουν από την τυπική συμμόρφωση στην πραγματική ανθεκτικότητα;
Δ.Δ.: Η μεγαλύτερη αλλαγή που πρέπει να γίνει είναι νοοτροπίας. Η κυβερνοασφάλεια δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως τεχνικό παράρτημα της πληροφορικής ή ως άσκηση συμμόρφωσης για να περάσει ένας έλεγχος. Με τα νέα πλαίσια NIS2, DORA και GDPR, η ασφάλεια γίνεται ευθύνη διοίκησης, θέμα επιχειρησιακής συνέχειας και παράγοντας εμπιστοσύνης. Το ερώτημα δεν είναι αν ένας οργανισμός θα δεχθεί επίθεση, αλλά πόσο γρήγορα θα την εντοπίσει, θα την περιορίσει και θα συνεχίσει να λειτουργεί. Η συμμόρφωση είναι απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί. Ένας οργανισμός μπορεί να έχει πολιτικές, διαδικασίες και πιστοποιήσεις, αλλά να μην είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει ένα πραγματικό περιστατικό. Η ανθεκτικότητα σημαίνει ότι γνωρίζω τα κρίσιμα συστήματά μου, έχω καταγράψει εξαρτήσεις, έχω αξιολογήσει προμηθευτές, έχω δοκιμασμένα backups, έχω σχέδιο απόκρισης, κάνω ασκήσεις, μετρώ χρόνους αποκατάστασης και μπορώ να λειτουργήσω ακόμη και υπό πίεση. Το NIST Cybersecurity Framework 2.0 είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα διεθνούς προσέγγισης, γιατί προσθέτει τη λειτουργία “Govern” και φέρνει την κυβερνοασφάλεια στο επίπεδο της διοίκησης. Αντίστοιχα, η NIS2 εισάγει ευθύνη ανώτατης διοίκησης και μέτρα διαχείρισης κινδύνου σε περισσότερους κρίσιμους κλάδους, ενώ το DORA απαιτεί από τον χρηματοπιστωτικό τομέα ICT risk management, δοκιμές ανθεκτικότητας και έλεγχο τρίτων παρόχων.
Για τους ελληνικούς οργανισμούς η πρόκληση είναι να χτίσουν ικανότητες, όχι απλώς να αγοράσουν εργαλεία. Χρειάζεται συνεχής παρακολούθηση, SOC λειτουργία, threat intelligence, αυτοματοποίηση, εκπαίδευση προσωπικού και σαφής επικοινωνία με τη διοίκηση. Η Cosmos μπορεί να συμβάλει ακριβώς εκεί: στη σύνδεση τεχνολογίας, διαδικασιών και επιχειρησιακής ευθύνης, ώστε η ασφάλεια να γίνει κουλτούρα, καθημερινή πρακτική και όχι απλή υποχρέωση που ενεργοποιείται μόνο πριν από έναν έλεγχο. Και εδώ έρχεται η ευθύνη της πολιτείας να θεσπίσει κανόνες και προδιαγραφές που πρέπει να τηρούν οι πάροχοι υπηρεσιών κυβερνοασφάλειας, με πιστοποιήσεις και ελέγχους για να αποτραπεί η είσοδος περιστασιακών τυχοδιωκτών και απατεώνων.
I.C.: Η αγορά τεχνολογίας μετατοπίζεται σταδιακά από τα μεμονωμένα έργα προς πιο σύνθετα μοντέλα συνεχούς υποστήριξης, παρακολούθησης και εξέλιξης των υποδομών. Πώς αλλάζει αυτό το μοντέλο ανάπτυξης για έναν ελληνικό system integrator;
Δ.Δ.: Το μοντέλο του system integrator αλλάζει ριζικά. Στο παρελθόν, η αγορά λειτουργούσε κυρίως με τη λογική του έργου: σχεδιασμός, προμήθεια, εγκατάσταση, παράδοση. Σήμερα, οι υποδομές δεν τελειώνουν ποτέ. Εξελίσσονται συνεχώς, ενημερώνονται, συνδέονται με cloud υπηρεσίες, παράγουν δεδομένα, δέχονται απειλές, απαιτούν παρακολούθηση κόστους και πρέπει να προσαρμόζονται σε νέες επιχειρησιακές ανάγκες.
Αυτό σημαίνει ότι ο σύγχρονος system integrator δεν μπορεί να είναι μόνο τεχνικός υλοποιητής. Πρέπει να γίνει συνεργάτης κύκλου ζωής. Να μπορεί να σχεδιάζει αρχιτεκτονική, να υλοποιεί, να λειτουργεί, να παρακολουθεί, να βελτιώνει και να υποστηρίζει. Οι πελάτες δεν ζητούν πλέον μόνο εξοπλισμό ή λογισμικό. Ζητούν διαθεσιμότητα, ασφάλεια, SLA, observability, incident response, cost optimization, capacity planning, managed services και συμβουλευτική για την επόμενη φάση. Ζητούν επίσης έναν συνεργάτη που μπορεί να συνεννοηθεί τόσο με την τεχνική ομάδα όσο και με τη διοίκηση και να είναι δίπλα τους στα «δύσκολα». Στη διεθνή αγορά αυτό φαίνεται καθαρά με την άνοδο των managed services, των Security Operations Centers, των cloud operations και των DevSecOps πρακτικών. Η αξία μετατοπίζεται από την απλή εγκατάσταση στην ικανότητα διαρκούς λειτουργίας και εξέλιξης. Ακόμη και τα έργα AI χρειάζονται MLOps, παρακολούθηση απόδοσης, έλεγχο bias, ασφάλεια δεδομένων και ανανέωση μοντέλων.
Για την Cosmos αυτό το μοντέλο είναι φυσική εξέλιξη. Έχουμε εμπειρία σε σύνθετες υποδομές, τεχνική υποστήριξη, εφαρμογές, κυβερνοασφάλεια και υπηρεσίες. Η πρόκληση είναι να τα συνδέσουμε σε ολοκληρωμένες, επαναλαμβανόμενες υπηρεσίες με μετρήσιμη αξία για τον πελάτη. Έτσι ο integrator γίνεται όχι απλώς ανάδοχος έργου, αλλά μακροχρόνιος εγγυητής λειτουργίας. Αυτό είναι πιο απαιτητικό μοντέλο, αλλά και πιο χρήσιμο για την αγορά, γιατί δημιουργεί συνέχεια, εμπιστοσύνη και καλύτερη αξιοποίηση των επενδύσεων.
I.C.: Η Ελλάδα επενδύει σε ψηφιακά έργα, AI, υποδομές, έξυπνες πόλεις και κυβερνοασφάλεια, όμως η πραγματική αξία θα κριθεί και από αν μπορεί να αναπτυχθεί το ανθρώπινο ταλέντο που θα τα υποστηρίξει. Τι χρειάζεται ώστε η χώρα να χτίσει πιο μόνιμη τεχνολογική ικανότητα, με έμφαση στα skills, στην εξειδίκευση και στη σύνδεση της αγοράς με την εκπαίδευση;
Δ.Δ.: Η τεχνολογική ικανότητα μιας χώρας δεν χτίζεται μόνο με έργα και υποδομές. Χτίζεται κυρίως με ανθρώπους. Μπορούμε να επενδύσουμε σε AI, data centers, κυβερνοασφάλεια και έξυπνες πόλεις, αλλά αν δεν υπάρχουν μηχανικοί, αναλυτές, project managers, cybersecurity specialists, data scientists και τεχνικοί υποστήριξης που να τα λειτουργήσουν, η αξία θα μείνει περιορισμένη. Το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι η πραγματική υποδομή πίσω από κάθε ψηφιακό έργο.
Χρειαζόμαστε μια πιο μόνιμη γέφυρα ανάμεσα στην εκπαίδευση και στην αγορά. Τα πανεπιστήμια και τα τεχνικά ιδρύματα πρέπει να συνδέονται με πραγματικά έργα, πρακτική άσκηση, εργαστήρια, πιστοποιήσεις και κοινά προγράμματα με επιχειρήσεις. Δεν αρκεί η θεωρητική γνώση. Και όχι άλλους PowerPoint Managers…
Οι νέοι επαγγελματίες πρέπει να μαθαίνουν πώς λειτουργεί ένα data center, πώς στήνεται ένα SOC, πώς υλοποιείται ένα ERP, πώς σχεδιάζεται ένα ασφαλές δίκτυο, πώς διοικείται ένα σύνθετο έργο. Παράλληλα, χρειάζονται soft skills: επικοινωνία, ευθύνη, συνεργασία και ικανότητα προτεραιοποίησης. Η διεθνής εικόνα επιβεβαιώνει την ανάγκη. Το World Economic Forum εκτιμά ότι σημαντικό ποσοστό των δεξιοτήτων των εργαζομένων θα αλλάξει μέχρι το 2030, με την τεχνολογία, το AI και την πράσινη μετάβαση να επιταχύνουν την ανάγκη για reskilling και upskilling. Άρα η εκπαίδευση δεν μπορεί να είναι εφάπαξ. Πρέπει να γίνει διαρκής. Οι εταιρείες έχουν επίσης ευθύνη. Στην Cosmos επενδύουμε στην εκπαίδευση, στις πιστοποιήσεις και στην εξέλιξη των ανθρώπων μας, γιατί γνωρίζουμε ότι η τεχνογνωσία δεν αγοράζεται έτοιμη. Χτίζεται μέσα από έργα, mentoring και εμπιστοσύνη στους νέους. Αν η Ελλάδα θέλει να κρατήσει ταλέντο, πρέπει να του δώσει προοπτική, απαιτητικά έργα και πραγματική συμμετοχή στην τεχνολογική ανάπτυξη. Μόνο έτσι θα αποφύγουμε να γίνουμε απλοί καταναλωτές τεχνολογίας.
I.C.: Έχοντας ξεκινήσει από την πρώτη εποχή της ελληνικής πληροφορικής, και έχοντας πλέον την πλήρη μετοχική ευθύνη του ομίλου, ποιο είναι το προσωπικό σας κριτήριο για την επόμενη φάση της Cosmos Business Systems; Τι θα θεωρούσατε πραγματική επιτυχία για την εταιρεία στην επόμενη τριετία;
Δ.Δ.: Για μένα, η επόμενη φάση της Cosmos Business Systems δεν μετριέται μόνο με οικονομικούς δείκτες, αν και αυτοί είναι φυσικά απαραίτητοι για μια υγιή εταιρεία. Μετριέται κυρίως με το αν θα καταφέρουμε να μετατρέψουμε την εμπειρία και την ιστορία μας σε ακόμη μεγαλύτερη τεχνολογική ικανότητα για το μέλλον. Η αγορά αλλάζει γρήγορα και δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού.
Έχοντας ζήσει την πρώτη εποχή της ελληνικής πληροφορικής από την αρχή της δεκαετίας του 1980, ως σπουδαστής του ΕΜΠ και από το 1984 στην εταιρεία, γνωρίζω ότι οι εταιρείες που αντέχουν δεν είναι εκείνες που απλώς ακολουθούν την αγορά. Είναι εκείνες που επενδύουν πριν η ανάγκη γίνει προφανής, που κρατούν την αξιοπιστία τους στις δύσκολες περιόδους και που χτίζουν ανθρώπους και υγιείς σχέσεις με τους πελάτες τους. Η πλήρης μετοχική ευθύνη του ομίλου δημιουργεί για μένα ακόμη μεγαλύτερη υποχρέωση συνέχειας, αλλά και ανανέωσης.
Στην επόμενη τριετία θα θεωρούσα πραγματική επιτυχία να έχουμε ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη θέση μας σε Ελλάδα και Κύπρο, τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά από πλευράς πωλήσεων και κερδοφορίας, ως ο όμιλος που μπορεί να αναλαμβάνει έργα υψηλής πολυπλοκότητας σε AI, HPC, cybersecurity, software και managed services, τα οποία παραδίδει εμπρόθεσμα! Να έχουμε αναπτύξει περισσότερη δική μας τεχνογνωσία, περισσότερες επαναλαμβανόμενες υπηρεσίες και μεγαλύτερη εξωστρέφεια. Να έχουμε δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τους ανθρώπους μας και να έχουμε προσελκύσει νέα ταλέντα. Να δημιουργήσουμε την επόμενη γενιά ηγεσίας της εταιρείας που θα εμφορείται από τις δικές μας αξίες, εργατικότητα και ηθική. Θέλω η επόμενη γενιά στελεχών της Cosmos να αισθάνεται ότι συμμετέχει σε κάτι μεγαλύτερο από την εκτέλεση έργων. Να έχουν πίστη στο έργο τους και προσήλωση στην εξυπηρέτηση των πελατών μας. Θέλω η Cosmos να παραμείνει μια ελληνική και κυπριακή εταιρεία με διεθνή αντίληψη: κοντά στον πελάτη, αξιόπιστη στην υλοποίηση, απαιτητική στην ποιότητα και τολμηρή στην καινοτομία. Αν σε τρία χρόνια οι πελάτες μας λένε ότι τους βοηθήσαμε να γίνουν πιο αποτελεσματικοί, πιο ασφαλείς και πιο έτοιμοι για το μέλλον, τότε θα το θεωρήσω ουσιαστική επιτυχία. Αυτό είναι πιο σημαντικό από οποιοδήποτε σύνθημα ανάπτυξης. Άλλωστε, το σύνθημά μας είναι We don’t Follow – We Lead!
Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό InfoCom
