Η ένωση Connect Europe παρουσίασε την έκθεση «State of Digital Communications 2026», η οποία εκπονήθηκε με έρευνα της Analysys Mason, αναδεικνύοντας μια κρίσιμη στιγμή για τη συνδεσιμότητα της ηπείρου. Το ευρωπαϊκό ψηφιακό οικοσύστημα επικοινωνιών, που περιλαμβάνει υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών και εξοπλισμό δικτύων, έφτασε σε συνολική αξία 1,09 τρισεκατομμυρίων ευρώ το 2024. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 5% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, τοποθετώντας τον κλάδο ανάμεσα στις πλέον στρατηγικές βιομηχανίες της ΕΕ. Παρά τη σημασία του για την ασφάλεια, οι συνολικές επενδύσεις σημείωσαν πτώση 2% για δεύτερη συνεχή χρονιά, περιοριζόμενες στα 64,6 δισεκατομμύρια ευρώ.
Οι τρέχουσες εξελίξεις λαμβάνουν χώρα σε μια αποφασιστική πολιτική συγκυρία, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για την Πράξη Ψηφιακών Δικτύων και η αναθεώρηση των Κατευθυντήριων Γραμμών Συγχωνεύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι διαρθρωτικές αδυναμίες και ο υψηλός βαθμός ρύθμισης συνεχίζουν να υπονομεύουν την επενδυτική ικανότητα των επιχειρήσεων. Η ανάγκη για πολιτική αλλαγή κρίνεται πλέον άμεση και δεν μπορεί να αναβληθεί. Η στασιμότητα των εσόδων και ο κατακερματισμός της αγοράς αποτελούν τα κύρια εμπόδια για την περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομίας.
Η οικονομική συνεισφορά του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος
Οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι συνεχίζουν να επενδύουν σε δίκτυα οπτικών ινών μέχρι το σπίτι, δίκτυα χωρητικότητας gigabit και στην ανάπτυξη του 5G. Παράλληλα, επεκτείνονται σε δορυφορικές συνδέσεις και διεθνή υποθαλάσσια καλώδια, ενισχύοντας την ψηφιακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Στο τέλος του 2025, οι πάροχοι κατείχαν περίπου το 19% των κέντρων δεδομένων στην Ευρώπη, δηλαδή 600 από τα συνολικά 3.177 κέντρα. Επιπλέον, διαχειρίζονται περίπου 750 κόμβους edge, σημειώνοντας σημαντική αύξηση από τους 320 κόμβους που διέθεταν κατά το έτος 2023, προσφέροντας υπηρεσίες πλησιέστερα στους τελικούς χρήστες.
Η καινοτομία μετακινείται σταδιακά υψηλότερα στην αλυσίδα αξίας, με τις ευρωπαϊκές εταιρείες να ηγούνται σε κρίσιμους τομείς όπως το Open RAN. Συγκεκριμένα, το 2025 καταγράφηκαν 57 δοκιμές και εγκαταστάσεις Open RAN, ενώ το 38% των παγκόσμιων ανακοινώσεων για διεπαφές προγραμματισμού εφαρμογών δικτύου προήλθε από την Ευρώπη. Ταυτόχρονα, ο τομέας της κυβερνοασφάλειας αναδεικνύεται σε βασικό πυλώνα ανάπτυξης. Τα σχετικά έσοδα ανήλθαν σε 5,3 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025, παρουσιάζοντας σημαντική άνοδο σε σύγκριση με τα 3,2 δισεκατομμύρια ευρώ που είχαν καταγραφεί κατά το έτος 2020.
Η ευρωπαϊκή υστέρηση στα δίκτυα 5G
Παρά τη συνεχή επέκταση της κάλυψης, η Ευρώπη εξακολουθεί να υπολείπεται των παγκόσμιων ανταγωνιστών της στους βασικούς δείκτες απόδοσης. Η κάλυψη του πληθυσμού με δίκτυα 5G έφτασε στο 94,9% στα τέλη του 2025, από 87% το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, η περιοχή παραμένει πίσω από τη Νότια Κορέα με 99,9%, τις ΗΠΑ με 98,4%, την Ιαπωνία με 97% και την Κίνα με 96%. Η απόκλιση είναι ακόμη μεγαλύτερη στην υιοθέτηση της τεχνολογίας, καθώς το 5G αντιπροσωπεύει μόλις το 43% των κινητών συνδέσεων στην Ευρώπη.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, το ποσοστό υιοθέτησης των συνδέσεων πέμπτης γενιάς υπερβαίνει το 70%, αναδεικνύοντας ένα σημαντικό ανταγωνιστικό κενό. Όσον αφορά το προηγμένο 5G Standalone, η κάλυψη στην Ευρώπη περιορίζεται στο 63% του πληθυσμού. Τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 93% για την Κίνα και 81% για τις ΗΠΑ, ενώ στην Ιαπωνία φτάνει το 75%. Η ανάπτυξη αυτή έγινε με τεράστιο κόστος, καθώς οι ετήσιες δαπάνες για άδειες φάσματος ξεπερνούν τα 8 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως την τελευταία πενταετία.
Επιδόσεις σταθερών δικτύων και οπτικών ινών
Στον τομέα των σταθερών δικτύων, η κάλυψη με οπτική ίνα μέχρι το σπίτι ανήλθε στο 77,2% των νοικοκυριών το 2025. Παρόλο που η Ευρώπη υπερέχει των ΗΠΑ σε αυτόν τον συγκεκριμένο δείκτη, παραμένει πίσω από την Κίνα και την Ιαπωνία. Τα δίκτυα με δυνατότητα gigabit καλύπτουν πλέον το 86,6% του πληθυσμού, όμως η συνολική διαθεσιμότητα και απόδοση υστερούν έναντι όλων των εταίρων. Η διάμεση ταχύτητα λήψης σταθερού διαδικτύου στην Ευρώπη είναι 171 Mbps, σημαντικά χαμηλότερη από τα 289 Mbps που καταγράφονται στις ΗΠΑ.
Η υποχώρηση των επενδύσεων σε υποδομές οπτικών ινών θέτει σε κίνδυνο τους στόχους της Ψηφιακής Δεκαετίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με τους τρέχοντες ρυθμούς ανάπτυξης, εκτιμάται ότι 41,8 εκατομμύρια Ευρωπαίοι θα παραμείνουν χωρίς πρόσβαση σε δίκτυα FTTH έως το έτος 2030. Η επιβράδυνση αυτή αποδίδεται κυρίως στα δομικά χαμηλά έσοδα του κλάδου. Το μέσο έσοδο ανά χρήστη κινητής τηλεφωνίας, προσαρμοσμένο στο ΑΕΠ, διαμορφώθηκε στα 14,9 ευρώ το 2024, σημειώνοντας πτώση 2,4% σε ετήσια βάση.
Οικονομικές προκλήσεις και έσοδα ανά χρήστη
Τα έσοδα ανά χρήστη στην Ευρώπη είναι σήμερα χαμηλότερα από ό,τι πριν από δέκα χρόνια, καθώς το 2015 ανέρχονταν σε 15,3 ευρώ. Σε αντίθεση, το ARPU στις Ηνωμένες Πολιτείες φτάνει τα 26,1 ευρώ, στη Νότια Κορέα τα 21,7 ευρώ και στην Ιαπωνία τα 21,3 ευρώ. Η συνολική επένδυση ανά κάτοικο στην Ευρώπη περιορίζεται στα 118 ευρώ, τη στιγμή που στις ΗΠΑ ανέρχεται σε 217 ευρώ και στη Νότια Κορέα σε 151 ευρώ. Τα μέλη της Connect Europe καλύπτουν το 54% των επενδύσεων σε οπτικές ίνες.
Ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής αγοράς παραμένει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την επίτευξη οικονομιών κλίμακας. Το 2025, η Ευρώπη αριθμούσε 44 παρόχους κινητής με περισσότερους από 500.000 συνδρομητές, έναντι μόλις 8 στις ΗΠΑ και 4 στην Κίνα. Στα σταθερά δίκτυα, υπάρχουν πάνω από 70 μεγάλοι πάροχοι στην Ευρώπη, ενώ στις ΗΠΑ ο αριθμός περιορίζεται σε 28. Αυτή η κατάσταση επιβαρύνει την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, γεγονός που αναγνωρίζεται πλέον ευρέως στον ευρωπαϊκό βιομηχανικό διάλογο για τις τηλεπικοινωνίες.
Αύξηση της κίνησης δεδομένων και τεχνητή νοημοσύνη
Η χρήση των δικτύων συνεχίζει να αυξάνεται σταθερά, με την κίνηση δεδομένων στα σταθερά δίκτυα να αγγίζει τα 1104 exabytes το 2025. Στα κινητά δίκτυα, η κίνηση έφτασε τα 169 exabytes, σημειώνοντας αύξηση από τα 149 exabytes του προηγούμενου έτους. Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω αυτόν τον όγκο στο μέλλον. Η κίνηση διασύνδεσης μεταξύ κέντρων δεδομένων προβλέπεται να αυξάνεται κατά 50% ετησίως έως το 2030, απαιτώντας νέες επενδύσεις σε υποδομές και χωρητικότητα δικτύου.
Οι πάροχοι προσφέρουν πλέον ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης, από υποδομές και μοντέλα έως διαχείριση δεδομένων και επαγγελματικές υπηρεσίες. Η πρόοδος αυτή υποστηρίζεται από την ανάπτυξη κυβερνοασφάλειας, η οποία αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της ψηφιακής κυριαρχίας. Παρά τις προσπάθειες καινοτομίας, η απόκλιση στις επενδύσεις παραμένει το κεντρικό ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα. Η Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις υψηλές απαιτήσεις των πολιτών και τις περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες του τομέα των τηλεπικοινωνιών.
