Την ύπαρξη εκτεταμένου οικονομικού κυκλώματος με περίπου 800.000 παράνομες συνδέσεις παροχής περιεχομένου και εκτιμώμενο τζίρο άνω των 190 εκατ. ετησίως τεκμηριώνει μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) για λογαριασμό της Εταιρίας Προστασίας Οπτικοακουστικών Έργων (ΕΠΟΕ).
H Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης παράνομου οπτικοακουστικού περιεχομένου στην Ευρώπη, με το 60% των νέων ηλικίας 16 – 24 να παρακολουθεί περιεχόμενο από παράνομες πηγές (στοιχεία European Union Intellectual Property Office – EUIPO).
Η συνολική ετήσια επίπτωση στο ΑΕΠ της Ελλάδας από την οπτικοακουστική πειρατεία εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 400 εκατ. ευρώ και οι θέσεις εργασίας που χάνονται κάθε χρόνο περί τις 5.000 (σύνολο οικονομίας), ενώ οι απώλειες φόρων από τη συνδρομητική τηλεόραση (ΦΠΑ, ειδικό τέλος 10%) υπολογίζονται σε έως και 59 εκατ. ετησίως και οι απώλειες για την εγχώρια νόμιμη αγορά σε έως και 162 εκατ. ευρώ.
Όπως επισημαίνεται στη μελέτη του ΚΕΠΕ τα κέρδη που παράγονται από παράνομες υπηρεσίες μετάδοσης πειρατικού οπτικοακουστικού περιεχομένου είναι αφορολόγητα και μπορεί να τροφοδοτήσουν άλλες μορφές οργανωμένου εγκλήματος, όπως απάτη, «ξέπλυμα» χρημάτων, διακίνηση ναρκωτικών ουσιών. Συχνά οι χρήστες αγνοούν το «φυσικό ή νομικό πρόσωπο» που τους προμηθεύει την παράνομη συνδρομή, καθώς η πιο συνηθισμένη πρακτική είναι οι συνδρομές να παρέχονται από μεταπωλητές οι οποίοι λειτουργούν το δικό τους επώνυμο ιστότοπο ή κάποια εφαρμογή σε κινητό.
Η έλλειψη ενημέρωσης και εκπαίδευσης αναδεικνύεται ως βασικός παράγοντας για την έκταση του φαινομένου, με τους χρήστες να εκτίθενται σε σοβαρούς κινδύνους, όπως κακόβουλο λογισμικό και απώλεια προσωπικών δεδομένων.
Μεταξύ άλλων υπογραμμίζεται ότι οι κίνδυνοι ασφαλείας που συνδέονται με τη χρήση παράνομων τηλεοπτικών υπηρεσιών είναι πολύπλευροι και αποτελούν σοβαρές απειλές για τους χρήστες. Οι κίνδυνοι αυτοί μπορεί να έχουν άμεσες και μακροπρόθεσμες συνέπειες. Ένας από τους σημαντικότερους κινδύνους ασφαλείας των παράνομων υπηρεσιών είναι οι επιπλοκές που προκαλούν τα κακόβουλα λογισμικά και οι ιοί. Αυτά τα κακόβουλα προγράμματα (malware) μπορεί να είναι ενσωματωμένα στο λογισμικό ή στους συνδέσμους ροής που παρέχουν οι πειρατικές πλατφόρμες.
Από τα πιο κρίσιμα ευρήματα της μελέτης είναι επίσης η αρνητική επίδραση του ειδικού τέλους 10% που επιβάλλεται στις ελληνικές συνδρομητικές πλατφόρμες. Το μέτρο αυτό, σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, ενισχύει το φαινόμενο της πειρατείας, καθώς αυξάνει το κόστος για τις νόμιμες εγχώριες υπηρεσίες, καθιστώντας τις λιγότερο ανταγωνιστικές τόσο σε σχέση με τις διεθνείς πλατφόρμες που δεν επιβαρύνονται με αντίστοιχο τέλος, όσο και με τα πειρατικά πακέτα.
Κάτω του μέσου ευρωπαϊκού όρου οι τιμές στη νόμιμη συνδρομητική τηλεόραση
Η μελέτη του ΚΕΠΕ αναφέρεται και στις τιμές για την παροχή της νόμιμης υπηρεσίας της συνδρομητικής στην Ελλάδα σε σύγκριση με τις ευρωπαϊκές χώρες, το Ισραήλ και την Τουρκία.
Για την Ελλάδα, το φθηνότερο συνδρομητικό πακέτο (ISP package) ανέρχεται με τελική τιμή στον καταναλωτή στα 13,29 ευρώ τον μήνα (σχεδόν 160 ευρώ το έτος) και το πιο ακριβό, στα 36,69 ευρώ τον μήνα (ή περίπου 440 ευρώ τον χρόνο). Αθροίζοντας τις τιμές όλων των διαθέσιμων συνδρομητικών, προκύπτει ένα σύνολο της τάξης των 118,50 ευρώ μηνιαίως, ή 1.422 ευρώ ετησίως.
Εστιάζοντας στις Ευρωπαϊκές χώρες μαζί με το Ισραήλ και την Τουρκία, προκύπτει ότι η μέση τιμή των φθηνότερων πακέτων ανέρχεται στα 18,92 ευρώ, ενώ η μέση τιμή των ακριβότερων πακέτων είναι 41,27 ευρώ. Δηλαδή, καταλήγει το ΚΕΠΕ, για την Ελλάδα οι νόμιμες τιμές είναι χαμηλότερες από τις μέσες τιμές των Ευρωπαϊκών χωρών (πλέον Ισραήλ και Τουρκίας).
Προτάσεις του ΚΕΠΕ για την αντιμετώπιση της πειρατείας
Αξιοποιώντας τα ευρήματα της μελέτης, το ΚΕΠΕ προτείνει μια πολυεπίπεδη στρατηγική για την καταπολέμηση της πειρατείας. Ιδιαίτερα σημαντικό μέτρο θεωρείται η ενσωμάτωση της θεματικής της πειρατείας στο εκπαιδευτικό σύστημα, όχι μόνο μέσω των μαθημάτων τεχνολογίας, αλλά και μέσα από γνωστικά πεδία όπως οι κοινωνικές επιστήμες και τα οικονομικά. Η διεπιστημονική αυτή μεθοδολογία εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την κατανόηση των νέων γύρω από τις επιπτώσεις του φαινομένου σε προσωπικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο.
Παράλληλα, η μελέτη τονίζει την ανάγκη για στοχευμένες εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού, με στόχο να γίνει αντιληπτό ότι η πειρατεία αποτελεί εγκληματική πράξη που επισύρει σοβαρές ποινικές κυρώσεις, όπως προβλέπεται και από τον νέο νόμο που ψηφίστηκε πρόσφατα στη Βουλή.
Καθοριστικό βήμα προς την εφαρμογή του νομικού πλαισίου θεωρείται η έκδοση της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ), η οποία θα ενεργοποιήσει τη διαδικασία επιβολής προστίμων και στους χρήστες.
