Τα ρήγματα σε υποθαλάσσια καλώδια που έχουν ανησυχήσει τους Ευρωπαίους αξιωματούχους ασφαλείας τους τελευταίους μήνες πιθανότατα οφείλονται σε ναυτικά ατυχήματα και όχι σε ρωσικό σαμποτάζ, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους που επικαλείται η Washington Post.
Αυτή η διαπίστωση αντικατοπτρίζει την αναδυόμενη συναίνεση μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας των ΗΠΑ και της Ευρώπης, όπως επισημαίνουν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι από τρεις χώρες που εμπλέκονται σε έρευνες σχετικά με περιστατικά, όπου κρίσιμες ενεργειακές και τηλεπικοινωνιακές υποδομές έχουν υποστεί ζημιές.
Τα περιστατικά προκάλεσαν υποψίες ότι η Ρωσία στοχεύει υποθαλάσσιες υποδομές στο πλαίσιο μιας ευρύτερης εκστρατείας υβριδικών επιθέσεων στην Ευρώπη, γεγονός που οδήγησε σε αυξημένα μέτρα ασφαλείας, όπως η ανακοίνωση της περασμένης εβδομάδας ότι το ΝΑΤΟ θα ξεκινήσει νέες περιπολίες και επιχειρήσεις παρακολούθησης στη Βαλτική Θάλασσα.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής, οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι έρευνες που διεξάγονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τουλάχιστον έξι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας δεν έχουν αποδείξεις ότι εμπορικά πλοία, που είναι ύποπτα για σύρσιμο αγκυρών πάνω σε υποθαλάσσια συστήματα, το έκαναν σκόπιμα ή υπό την καθοδήγηση της Μόσχας.
Αντίθετα, Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί μέχρι στιγμής —συμπεριλαμβανομένων υποκλαπέντων επικοινωνιών και άλλων απόρρητων πληροφοριών— υποδεικνύουν ατυχήματα που προκαλούνται από πληρώματα χωρίς πείρα σε κακώς συντηρημένα πλοία.
Αξιωματούχοι των ΗΠΑ επικαλέστηκαν «σαφείς εξηγήσεις» που έχουν προκύψει για κάθε περίπτωση, οι οποίες υποδεικνύουν ότι οι ζημιές ήταν πιθανώς τυχαίες, ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδηλώνουν ρωσική εμπλοκή. Αξιωματούχοι δύο ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών ανέφεραν ότι συμφωνούν με τις εκτιμήσεις των ΗΠΑ.
Παρά τις αρχικές υποψίες για ρωσική ανάμειξη, ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι υπάρχουν «αντίθετα στοιχεία». Οι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αρνήθηκαν να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, επικαλούμενοι την ευαισθησία των εν εξελίξει ερευνών.
Οι έρευνες επικεντρώνονται σε τρία περιστατικά των τελευταίων 18 μηνών, στα οποία πλοία που ταξίδευαν προς ή από ρωσικά λιμάνια θεωρήθηκαν ύποπτα για την καταστροφή βασικών συνδέσμων σε ένα τεράστιο υποθαλάσσιο δίκτυο αγωγών που μεταφέρουν φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια και ίντερνετ σε εκατομμύρια ανθρώπους στη Βόρεια Ευρώπη.
Παράλληλα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ασφαλείας έχουν κατηγορήσει τη Ρωσία ότι χρησιμοποιεί «πληρεξούσιους» για να πραγματοποιεί εκατοντάδες εμπρηστικές επιθέσεις, διακοπές στα σιδηροδρομικά δίκτυα και μικρότερες επιχειρήσεις σαμποτάζ, με στόχο να σπείρουν διχόνοια στην Ευρώπη και να αποδυναμώσουν την υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ζημιές στα υποθαλάσσια συστήματα ενίσχυσαν την αίσθηση της Ευρώπης ότι βρίσκεται υπό «πολιορκία». Ο Γερμανός Υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, χαρακτήρισε το περιστατικό του Νοεμβρίου ως «σαμποτάζ» και δήλωσε ότι «κανείς δεν πιστεύει ότι αυτά τα καλώδια κόπηκαν κατά λάθος». Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο Πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, δήλωσε ότι το περιστατικό της ημέρας των Χριστουγέννων συνδέεται «οπωσδήποτε» με τη Ρωσία.
Η χρονική στιγμή των περιστατικών έχει εντείνει τις υποψίες. Τα πιο πρόσφατα περιστατικά, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, προκάλεσαν ζημιές σε υποθαλάσσιος αγωγούς ενέργειας, σε μια περίοδο όπου οι χώρες της Βαλτικής επιταχύνουν τις προσπάθειες αποσύνδεσης των δικτύων τους από τη Ρωσία — μια κίνηση που απέκτησε επείγουσα σημασία μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Σε σύνοδο κορυφής της Βαλτικής στο Ελσίνκι, στις 14 Ιανουαρίου, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ανακοίνωσε σχέδια για νέες περιπολίες με φρεγάτες, αεροσκάφη, υποβρύχια δορυφορικά συστήματα και έναν «μικρό στόλο ναυτικών drones» σχεδιασμένων για την ανίχνευση υποθαλάσσιου σαμποτάζ.
