Το ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ ακύρωσε τη συμφωνία που επιτρέπει σε χιλιάδες εταιρείες να μεταφέρουν με ευκολία δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα από την Ευρώπη στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια απόφαση ορόσημο, η οποία ακολουθεί τις αποκαλύψεις για μαζική υποκλοπή στοιχείων Ευρωπαίων πολιτών από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Πολλές εταιρείες, τόσο των ΗΠΑ όσο και της Ευρώπης, χρησιμοποιούν το σύστημα “Ασφαλούς Λιμένα” που τους επιτρέπει να παρακάμπτουν τους περιορισμούς που θέτει η Ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη χρήση προσωπικών δεδομένων και τη μεταφορά τους στην άλλη άκρη του Ατλαντικού. Ο κύριος όγκος των προσωπικών δεδομένων περιλαμβάνει τα εταιρικά δεδομένα των υπαλλήλων μεγάλων εταιριών (όπως τη μισθοδοσία και τη διαχείριση ανθρώπινων πόρων) αλλά -το κυριότερο- τα προσωπικά δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την online διαφήμιση, η οποία έχει ιδιαίτερη σημασία για τις εταιρείες τεχνολογίας.
Το σύστημα του “Ασφαλούς Λιμένα” που έχει συσταθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από 15 χρόνια και χρησιμοποιείται από πάνω από 4.000 εταιρείες-κολοσσούς της τεχνολογίας, δεν προστατεύει επαρκώς -σύμφωνα με τη νέα απόφαση της ΕΕ- τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών της ΕΕ, δεδομένου ότι οι απαιτήσεις της αμερικανικής Εθνικής Ασφάλειας, υπερισχύουν από τη στιγμή που τα στοιχεία θα φτάσουν στο έδαφος των ΗΠΑ.
Επιπλέον -σύμφωνα πάντα με το ίδιο σκεπτικό του δικαστηρίου- οι πολίτες της ΕΕ δεν έχουν τη δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη κατά της κατάχρησης των δεδομένων τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στην απόφασή του αναφέρεται στις αποκαλύψεις από τον πρώην υπάλληλο της NSA Έντουαρντ Σνόουντεν, οι οποίες ανέφεραν μεταξύ άλλων ότι πρόγραμμα “Prism” επέτρεψε τις αμερικανικές αρχές για να μαζέψουν προσωπικές πληροφορίες απευθείας από τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας όπως η Apple, το Facebook και τη Google.
Ο Αυστριακός φοιτητής και το Facebook
Η δικαστική υπόθεση προήλθε από καταγγελία του αυστριακού φοιτητή της νομικής 
, ο οποίος αμφισβήτησε τις μεταφορές των δεδομένων των Ευρωπαίων χρηστών του Facebook στους servers που βρίσκονται στις ΗΠΑ, λόγω του κινδύνου για υποκλοπή από τις Εθνικές Υπηρεσίες Πληροφοριών, υπό το φως των αποκαλύψεων Snowden το 2013. Αξίζει μάλιστα να σημειώσουμε ότι ο Schrems κατέθεσε την καταγγελία του προς τον Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων της Ιρλανδίας, ως τη χώρα που διατηρεί την ευρωπαϊκή έδρα του το Facebook.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζήτησε επανεξέταση της συμφωνίας του “Ασφαλούς Λιμένα” για να διερευνήσει αν η πρόσβαση στα δεδομένα των Ευρωπαίων πολιτών από τις Αμερικανικές αρχές περιορίζεται στις απολύτως αναγκαίες πληροφορίες.
Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες βρίσκονταν σε συνομιλίες για δύο χρόνια για την εξεύρεση μοντέλου και μεθόδων που θα μπορούσαν να καθησυχάσουν τις ανησυχίες για παραβίαση της ιδιωτικότητας στοιχείων των Ευρωπαίων, κάτι όμως που τελικά δεν κατέστη δυνατόν, κρίνοντας από την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
“Το Δικαστήριο έθεσε πολύ υψηλά πρότυπα για μια νέα συμφωνία ‘Ασφαλούς Λιμένα’“, δήλωσε η ειδική νομική σύμβουλος Monika Kuschewsky.
Η απόφαση του δικαστηρίου είναι άμεσα εφαρμοστέα, αν και δίνεται μία άτυπη περίοδος χάριτος για την εφαρμογή της. Από τη δική τους πλευρά οι μεγάλες εταιρίες που διακινούν δεδομένα μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, εξετάζουν νομικούς και τεχνικούς τρόπους για την επόμενη μέρα. Ένας από αυτούς -αν και εξαιρετικά κοστοβόρος- είναι να επανδρομολογήσουν τις ροές τους ώστε τα στοιχεία να περνούν απ’ευθείας στις ΗΠΑ, χωρίς τη μεσολάβηση ενδιάμεσων data centers στην Ευρώπη. Άλλες πάλι εξετάζουν την πιθανότητα να εγκαταστήσουν κέντρα δεδομένων στην Ευρώπη, ώστε να πείσουν για τη συμμόρφωσή τους σε όλα τα επίπεδα με τη νομοθεσία της ΕΕ.
