Όλοι μιλούν για μετασχηματισμό. Στρατηγικό, ψηφιακό, οργανωτικό. Όμως η αλήθεια είναι ότι για πολλές επιχειρήσεις -ιδίως τις μικρές και μεσαίες-, ο «μετασχηματισμός» συχνά περιορίζεται σε μία σειρά από όρους που γράφονται πιο εύκολα σε PowerPoint, παρά εφαρμόζονται στην καθημερινότητα. Η τεχνολογία υπάρχει. Οι προθέσεις επίσης. Αυτό που λείπει είναι το νόημα. Όχι άλλη μία λέξη αλλά μία στοχευμένη διαδικασία, που ξεκινά από τις πραγματικές ανάγκες και καταλήγει σε ουσιαστική αλλαγή του τρόπου δουλειάς.
Η έννοια του επιχειρηματικού μετασχηματισμού δεν αφορά μόνο την τεχνολογία. Περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο που οργανώνεται μία επιχείρηση, που αποφασίζει, που αλληλεπιδρά με πελάτες και ανθρώπους. Στο σημερινό περιβάλλον όμως, η πιο άμεση και παρεξηγημένη του εκδοχή είναι μάλλον ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Δεν σημαίνει απλώς να αποκτήσεις site ή να αγοράσεις ένα CRM. Σημαίνει να δουλεύεις αλλιώς, πιο συνδεδεμένα, πιο ευέλικτα, με λιγότερα λάθη και περισσότερη διαφάνεια. Να μειώσεις κόστη, να απλοποιήσεις διαδικασίες, να αξιοποιήσεις καλύτερα τον χρόνο των ανθρώπων σου.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός είναι κομμάτι του επιχειρηματικού, όχι αυτοσκοπός. Πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν ξεκινούν από εσωτερική ανάγκη αλλά από εξωτερικό κίνητρο – ένα voucher, μία προκήρυξη, μία τάση. Αυτό δεν είναι πρόβλημα. Οι επιδοτήσεις είναι σημαντικές, ιδίως για όσους δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε ρευστότητα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η τεχνολογία χρησιμοποιείται για να υποστηρίξει την πραγματική αλλαγή, ή απλώς για να δηλώσει «συμμετοχή στην πρόοδο». Δεν αρκεί να πάρεις ένα εργαλείο. Πρέπει να ξέρεις γιατί το παίρνεις και πώς θα αλλάξει την καθημερινότητά σου.
Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του ΣΕΒ, το 55,1% των ελληνικών επιχειρήσεων δεν έχει καν σχέδιο για την τεχνητή νοημοσύνη. Μόλις μία στις τέσσερις κάνει κάτι, και αυτό βρίσκεται συνήθως σε πρώιμο στάδιο. Η εικόνα αυτή δεν οφείλεται σε αδιαφορία, αλλά σε σύγχυση, πίεση, και έλλειψη καθοδήγησης. Παρόμοια εικόνα προκύπτει και από τον δείκτη της Cisco για την κυβερνοασφάλεια, σύμφωνα με τον οποίο μόλις το 4% των οργανισμών παγκοσμίως θεωρείται «ώριμο» ως προς την ετοιμότητά του απέναντι στις σύγχρονες ψηφιακές απειλές.
Σε αυτό το τοπίο οι σύμβουλοι έχουν ρόλο, και είναι σημαντικός, αρκεί να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα της επιχείρησης που έχουν απέναντί τους. Όχι να μιλούν αφ’ υψηλού, αλλά να συνδιαμορφώνουν. Όχι να φέρνουν μοντέλα εισαγόμενα, αλλά λύσεις εφαρμόσιμες. Η σχέση συμβούλου – ΜμΕ δεν πρέπει να είναι μονόπλευρη. Όταν βασίζεται στην εμπιστοσύνη και την κατανόηση του πλαισίου, μπορεί να αποδώσει πολλά, ιδίως όταν απουσιάζουν εσωτερικοί πόροι και τεχνογνωσία.
Η μεγαλύτερη παγίδα είναι να αγοραστεί ένα εργαλείο που δεν χρησιμοποιείται. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση της Cisco, το 60% των οργανισμών δεν μπορεί να εντοπίσει αν και πώς χρησιμοποιούνται μη εγκεκριμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης από το προσωπικό τους. Το 84% δηλώνει ότι έχει αντιμετωπίσει προβλήματα ασφαλείας λόγω πρόσβασης από μη διαχειριζόμενες συσκευές. Όταν δεν γνωρίζεις τι χρησιμοποιείται, από ποιον και γιατί, τότε η τεχνολογία αντί να λύνει, δημιουργεί νέα προβλήματα.
Ακόμα και σε απλούστερες περιπτώσεις, η τεχνολογία χωρίς εκπαίδευση είναι άχρηστη. Το 49% των εργαζομένων δηλώνει ότι δεν έχει πλήρη επίγνωση των ψηφιακών απειλών που συνδέονται με τη χρήση ΑΙ, ενώ το 48% εκτιμά ότι ούτε καν τα τμήματα πληροφορικής γνωρίζουν πώς αξιοποιούνται τα εργαλεία αυτά από κακόβουλους φορείς. Αν δεν υπάρξει επένδυση στη γνώση, η επένδυση σε λογισμικό είναι σπατάλη, και οι μικρές επιχειρήσεις δεν έχουν περιθώρια για σπατάλες, ούτε σε χρόνο, ούτε σε χρήμα, ούτε σε ενέργεια. Ο ρόλος του κράτους δεν περιορίζεται στο να δίνει πόρους. Πρέπει να δίνει και πλαίσιο, παραδείγματα, καθοδήγηση. Να δείχνει τι σημαίνει «καλός μετασχηματισμός», μέσα από πραγματικές περιπτώσεις, όχι θεωρητικά σενάρια. Να απλοποιεί την πρόσβαση σε γνώση, όχι να την κάνει πιο δυσνόητη. Πολλές επιχειρήσεις δεν έχουν ανάγκη από άλλη μία έκθεση, έχουν ανάγκη να δουν πώς μία επιχείρηση σαν τη δική τους κατάφερε να λειτουργήσει αλλιώς, ακόμη και σε τομείς όπου το ίδιο το κράτος αλλάζει.
Υπάρχουν παραδείγματα που δείχνουν ότι γίνεται. Επιχειρήσεις που απλοποίησαν τα logistics τους με ένα απλό σύστημα διαχείρισης αποθήκης. Που πέρασαν τις κρατήσεις από τα χαρτιά στο cloud και κέρδισαν δύο ώρες τη μέρα. Που δεν μπλέχτηκαν με σύνθετα συστήματα εξυπηρέτησης πελατών, αλλά διάλεξαν ένα chatbot που απαντά άμεσα στα βασικά. Η καινοτομία δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακή. Αρκεί να λύνει προβλήματα.
Το «PowerPoint Transformation» είναι εύκολο, βολικό, και δεν ενοχλεί κανέναν. Το πραγματικό transformation είναι σταδιακό, απαιτεί κόπο, και αλλάζει νοοτροπίες. Δεν είναι ο τερματικός σταθμός, αλλά μία διαδρομή, και ο δείκτης επιτυχίας δεν είναι αν ψηφιοποιήθηκες, αλλά αν δουλεύεις καλύτερα, πιο καθαρά, πιο αποτελεσματικά. Αυτό είναι που πρέπει να μετράμε, αυτό είναι που τελικά μετρά, και που συχνά παραβλέπεται κάθε φορά που μιλάμε για μετασχηματισμό.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Infocom
