Γράφει ο Βαγγέλης Παπακωνσταντίνου
Δικηγόρος MP Legal
Η υπηρεσία Google News είναι, φαντάζομαι, γνωστή πια σε όλους: ο πάροχος (news aggregator) διατρέχει με αυτόματο τρόπο ειδησεογραφικά sites και αναδημοσιεύει στην δική του ιστοσελίδα ειδήσεις/κείμενα από αυτά – στην ουσία τον τίτλο και τις 4-5 πρώτες γραμμές τους, με αναφορά φυσικά στην πηγή. Αν ο αναγνώστης θέλει περισσότερα, θα πρέπει να επισκεφθεί το δημοσιογραφικό site.
Πολλοί, φαντάζομαι, το κάνουν, θεωρώ όμως ότι στους περισσότερους αρκεί η ενημέρωση αυτή. Σε κάθε περίπτωση, η υπηρεσία έχει γνωρίσει ιδιαίτερη διάδοση και στην Ελλάδα, με την έννοια ότι αντίστοιχοι news aggregators έχουν εμφανιστεί πολλοί και στο ιντερνετ αλλά και σε εφαρμογές για smartphones και tablets. Μέχρι σήμερα σε όλους αυτούς τους news aggregators είναι αυτονόητο ότι δεν πληρώνουν τίποτα στους εκδότες για το δικαίωμα αναδημοσίευσης αυτών των λίγων γραμμών από τα κείμενά τους. Με τον τρόπο αυτόν, το επιχειρηματικό μοντέλο που ξεκίνησε η Google πριν από χρόνια έχει καθιερωθεί και αναπαραχθεί και έχει οδηγήσει, στην Ελλάδα και αλλού, στη δημιουργία της δικής του κατηγορίας/αγοράς.
Πρόσφατες όμως εξελίξεις βάζουν την βασική παραδοχή του μοντέλου αυτού σε αμφισβήτηση. Η αρχή είχε γίνει πολύ παλαιότερα, στο Βέλγιο, όπου οι εκδότες ποτέ δεν συμφώνησαν με την Google και τη, νέα, τότε υπηρεσία της News, και μετά από πολυετείς δικαστικούς αγώνες, που κέρδισαν, κατάφεραν να τους καταβληθεί αποζημίωση ύψους 5εκ Ευρώ (σε διαφήμιση). Πρόσφατα, η Γαλλία ξεκίνησε και αυτή αγώνα κατά της Google, τον οποίο συμβίβασε η τελευταία με επενδύσεις στην χώρα συνολικού ύψους 60εκ. Το τελευταίο όμως, και ίσως σημαντικότερο, επεισόδιο διαδραματίζεται αυτή την περίοδο στη Γερμανία. Εκεί, ήδη από το 2012 συζητούνταν σχέδιο νόμου που θα επέτρεπε την αναδημοσίευση κειμένων στο Διαδίκτυο, είτε ολόκληρων είτε μέρους τους, μόνο έναντι αμοιβής. Τελευταία στιγμή η διατύπωση του νόμου άλλαξε ώστε να επιτραπεί η δωρεάν αναδημοσίευση (σε ελεύθερη μετάφραση), «λέξεων ή ελάχιστων αποσπασμάτων κειμένου». Την εξέλιξη αυτή γιόρτασαν και οι Γερμανοί εκδότες και η Google ως νίκη τους, οι πρώτοι επειδή βάζει όριο στην Google και η δεύτερη επειδή απέφυγε τα χειρότερα (δηλαδή, την πλήρη απαγόρευση). Τώρα, εφόσον πράγματι ο νέος νόμος αρχίσει να ισχύει, απομένει να ορίσουν τα δικαστήρια τι ακριβώς περιλαμβάνουν οι λίγες λέξεις που επιτρέπει ο νόμος (πχ. τον τίτλο μόνο; τον τίτλο και λίγες λέξεις ακόμα; ή τι;).
Αυτονόητα η εξέλιξη αυτή, μόλις εξειδικευτεί και οριστικοποιηθεί, θα επηρεάσει και την Ελλάδα. Σε αντίθεση με διμερείς συμφωνίες, όπως σε Βέλγιο και Γαλλία, η ύπαρξη νόμου και νομολογίας, και μάλιστα ευρωπαϊκού, για μια δραστηριότητα που παντού στην Ευρώπη ενοχλεί τους εκδότες (και ίσως και τους δημοσιογράφους) ανοίγει το δρόμο και για εθνικά αιτήματα. Το (άμεσο) μέλλον των news aggregators αναμένεται δυσοίωνο – ή, τουλάχιστον, δαπανηρό.
